„Af hverju gerðist ekkert? Það er stóra spurningin. Ég nefnilega skil það ekki, ég skil ekki af hverju er ekki hlustað þegar það er hringt svona oft og þegar ásakanirnar eru svona alvarlegar,“ segir Helena Ósk Ævarsdóttir sem er móðir drengs sem bjó á fósturheimilinu Gauksstöðum í Garði á Suðurnesjum sem unglingur. Hann hét Daníel Snær Jónasson og bjó á Gauksstöðum þegar hann var 16 til 17 ára gamall á árunum 2013 til 2014. Helena segir þarna að hún hafi ítrekað reynt að láta barnaverndina á Húsavík, þar sem fjölskyldan bjó, og Barnaverndarstofu í Reykjavík vita af því hvernig aðstæðurnar á heimilinu voru.
Helena segir að afleiðingarnar búsetunnar á Gauksstöðum fyrir son hennar hafi verið slæmar. „Við reyndum á sínum tíma, á meðan Daníel var enn hér hjá okkur, þá reyndum við en nú þegar hann er farinn þá finnst mér ekki síður mikilvægt að segja hvernig þetta var. Fyrir okkur snýst þetta ekki bara um Daníel heldur um öll börn sem eru sett í hendur á kerfinu með loforð um vernd og stuðning. Við getum ekki leyft það að valdið sé án ábyrgðar. [...] Daníel var sendur á Gauksstaði til að fá hjálp en í stað þess var hann brotinn niður og niðurlægður; hann var beittur harðræði á þeim tíma sem hann þurfti umhyggju, stuðning og kærleika,“
Fjallað hefur verið um fósturheimilið Gauksstaði í fréttaskýringaþættinum Þetta helst síðustu vikurnar. Fjórir einstaklingar sem bjuggu á heimilinu sem börn hafa stigið fram og sagt sögu sína.
Lögreglurannsókn fór fram á fósturheimilinu á árunum 2019 til 2021 eftir að Barnaverndarstofa kærði starfsemi þess til lögreglunnar. Rannsóknin var felld niður árið 2021 vegna fyrningar á meintum brotum og sökum þess að hin meintu brot töldu ekki líkleg til sakfellingar.
Viðtalið við Helenu um Daníel má hlusta á hér:
Kom skilaboðum til mömmu sinnar í gegnum milliði
Helena segir að Daníel hafi farið á Gauksstaði með farsíma en að hann hafi verið tekinn af honum fljótlega eftir að hann kom þangað. Hún segir að Daníel hafi átt símatíma einu sinni í viku þar sem hann gat talað við móður sína. Helena segir að Daníel hafi aldrei verið í einrúmi í þessum símatímum og þess vegna hafi hann ekki getað sagt allt sem hann vildi segja. Þau mæðginin hafi því ekki getað átt í milliliðalausum samskiptum meðan hann dvaldi á Gauksstöðum.
Þess vegna hafi hann fljótlega byrjað að senda móður sinni skilaboð í gegnum milliliði. Hann hafi meðal annars beðið móður sína að koma skilaboðum til barnaverndaryfirvalda. Þetta var í maí árið 2014.
Helena les þessi skilaboð frá Daníel upp en í þeim sagði hann meðal annars: „Ég mæli með því kæra barnavernd: Hringið í fyrrverandi fósturbörn til að spyrja út í hvernig þeim leið hjá þeim. [...] Ég vil ekki að aðrir unglingar upplifi það sama og ég. Ég get sagt ykkur, kæra barnavernd, hreinskilningslega að mér hefur því miður aldrei liðið vel hjá þeim og ég verð að koma því á framfæri. [...] Einhvers staðar verður þetta má að byrja og ég er til í að opna umræðuna þrátt fyrir kvíðann,“ les Helena upp úr tölvupóstinum þar sem íbúi í Garði vitnar í orð Daníels af því hann hafði hvorki aðgang að síma né tölvu, segir Helena.
Þetta helst hefur ítrekað reynt að fá viðtal við annan eiganda Gauksstaða, Jón Steinar Konráðsson, um gagnrýnina á fósturheimilið. Hann vill ekki koma í viðtal og vísar til færslu sem hann skrifaði nýlega á Facebook þar sem hann svarar fyrir þessa gagnrýni.
Fyrri þættina um Gauksstaði má hlusta á hér:
