Meirihluti borgarstjórnar Reykjavíkur samþykkti á aukafundi í gær að veita heimild fyrir því að verja 500 milljónum króna í innkaup vegna hönnunar og undirbúnings fyrir nýtt mannvirki sem reisa á í Vogabyggð. Mannvirkið á að hýsa grunnskóla, leikskóla, frístundaheimili, félagsmiðstöð og íþróttahús. Áætlun um heildarkostnað hljóðar upp á um 15 milljarða en efri vikmörk áætlunarinnar eru 19,3 milljarðar. Gagnrýnir minnihluti borgarstjórnar áformin í núverandi mynd og segir að þótt full þörf sé slíkum framkvæmdum í hverfinu sé þessi bygging of dýr og of íburðarmikil. Áformin byggja á tillögu sem varð í fyrsta sæti í hönnunnarsamkeppni en tilkynnt var um sigurvegara í apríl 2024. Einar Þorsteinssyni þáverandi borgarstjóra leist vel á tillöguna á þeim tíma en gagnrýnir áformin nú.
Sigurtillagan ber heitið Skólabrú en svæðið hefur fengið nafnið Fleyvangur í deiliskipulagi og byggingin því verið nefnd Fleyvangur-Skólabrú. Nýja byggingingin á að mynda brú yfir Elliðaár og að Vörputorgi og raunar á torgið að verða hluti af byggingunni, en skammt frá staðnum þar sem byggingin á að rísa er nú aðstaða siglingaklúbbsins Snarfara.
Á svæðinu í næsta nágrenni hinnar nýju byggingar er gert ráð fyrir að rísi 1.500 íbúðir á næstu árum. Alls á byggingin að verða 8.406 fermetrar og hýsa um 720 nemendur á leikskóla- og grunnskólastigi.
Unnið hefur verið að forhönnun undanfarið en gert er ráð fyrir að lokahönnun hefjist á næsta ári og ljúki 2029.
Heildarkostnaðaráætlun á verðlagi í mars 2026 er um 14,9 milljarðar króna en efri vikmörk eru 19,3 milljarðar en þau neðri 13,4 milljarðar. Reiknað er með því að framkvæmdir hefjist þegar hönnun er endanlega lokið 2029 og þeim ljúki árið 2035. Nánar er hægt að kynna sér áformin hér.
Íburður eða metnaður?
Meirihluti borgarráðs samþykkti fyrir helgi að verja 500 milljónum króna í innkaup vegna hönnunarinnar en fulltrúar minnihlutans greiddu atkvæði á móti eða sátu hjá.
Á sérstökum aukafundi borgarstjórnar í gær staðfesti meirihlutinn samþykktina en minnihlutinn var á þeim fundi einnig ýmist á móti eða sat hjá.
Á fundi borgarráðs lögðu fulltrúar meirihlutans fram bókun þar sem meðal annars segir að um sé að ræða sérlega metnaðarfulla uppbyggingu. Kostnaður verkefnisins muni dreifast á 9-10 ár ef að líkum lætur. Kostnaðaráætlun sé í góðu samræmi við aðra stóra framkvæmd í austurhluta borgarinnar, þ.e. uppbyggingu leikskóla, grunnskóla, sundlaugar, íþróttamiðstöðvar og menningarmiðstöðvar í Dalskóla.
Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins greiddu atkvæði á móti því að verja fé í innkaup vegna hönnunarinnar og lögðu fram sömu bókun á fundi borgarráðs og borgarstjórnar þar sem áformunum, í þessari mynd, er andmælt. Í bókuninni segir meðal annars að vissulega sé mikil þörf á nýjum skóla í Vogabyggð og mikilvægt sé að innviðir fylgi uppbyggingu hverfisins. En þó hönnunin sé glæsileg sé um að ræða eitt stærsta og flóknasta uppbyggingarverkefni Reykjavíkurborgar á síðari árum sem lagt sé fram aðeins nokkrum dögum fyrir borgarstjórnarkosningar:
„Óábyrgt er af fráfarandi meirihluta að ýta af stað verkefni af þessari stærðargráðu á þessum tímapunkti, þegar ljóst er að enn á eftir að vinna mikla forvinnu og greiningu varðandi aðstæður og kostnað.“
Minna fulltrúar Sjálfstæðisflokksins á að enn liggi ekki fyrir fullnægjandi greining á umfangi mengaðs jarðvegs á svæðinu þrátt fyrir að förgun hans sé einn stærsti kostnaðarliður verkefnisins. Sérstaklega verði að fara afar varlega við munna Elliðaáa þar sem um sé að ræða viðkvæmt náttúrusvæði og rask á menguðum jarðvegi geti haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir lífríki og vatnsgæði:
„Best færi á því að ný borgarstjórn tæki afstöðu til verkefnis af þessari stærðargráðu að loknum kosningum og nánari greiningu á umfangi verkefnisins.
Einar sat hjá í þetta sinn
Fulltrúar Framsóknarflokksins í borgarráði og borgarstjórn sátu hjá í atkvæðagreiðslunni og lögðu fram sömu bókun með andmælum á báðum fundum. Oddviti flokksins og fulltrúi hans í borgarráði, Einar Þorsteinsson, var raunar borgarstjóri þegar tillagan bar sigur úr bítum í áðurnefndri samkeppni og þá sagði Einar:
„Með þessu verður til miðja í Vogabyggð sem glæðir hverfið lífi enda eru skólarnir hjörtun í hverfum borgarinnar. Tillagan er afar spennandi og býr til heildstæða umgjörð fyrir skóla- og frístundastarf í mikilli nálægð við einstaka náttúru á svæðinu.“
En nú þegar kostnaðaráætlun liggur fyrir virðist Einar hafa skipt um skoðun. Í bókun Framsóknarmanna segir að þeir sitji hjá vegna þess hversu óljóst sé hve hár endanlegur kostnaður verði. Teikningin sé afar falleg og metnaðarfull. Mikilvægt sé að sýna metnað í byggingu grunnskóla og sýna íbúum og starfsfólki að þau innviðagjöld sem greidd voru fjármagni innviði í hverfinu. Framsóknarmenn segja brýnt að skólinn rísi sem fyrst og hefðu viljað sjá samanburð á hagkvæmari kosti sem gæti risið fyrr en árið 2035.
Minnisvarði
Einna harðorðastar eru bókanir sem hinn óháði borgarfulltrúi Kjartan Magnússon lagði fram á fundi borgarráðs og síðan ásamt hinum óháða borgarfulltrúanum Mörtu Guðjónsdóttur á fundi borgarstjórnar en þar greiddu þau atkvæði á móti því að verja 500 milljónum í innkaup vegna hönnunarinnar. Í báðum bókunum segir meðal annars um hinar fyrirhuguðu framkvæmdir:
„Miðað við fyrirliggjandi gögn mun byggingin Fleyvangur-Skólabrú einkennast af framúrstefnulegum íburði og bruðli. Húsið verður augljóslega afar dýrt í byggingu og rekstri og margt bendir til að það sé uppskrift að kostnaðarlegu stórslysi, m.a. vegna legu og lögunar hússins.“
„Byggingarframkvæmdir verða væntanlega fjármagnaðar með dýrum lánum, sem velt verður yfir á næstu kynslóð. Sú spurning vaknar hvort stjórnendur borgarinnar hafi ekkert lært af kostnaðarsömum mistökum, sem gerð hafa verið í byggingarmálum borgarinnar á undanförnum árum, ekki síst á sviði skólamála.“
„Verðlaunasamkeppni virðist oft hafa þær afleiðingar í för með sér að kostnaður opinberra bygginga hleypur upp úr öllu valdi. Oft virðast arkitektar líta á slík verkefni sem tækifæri til að reisa sjálfum sér framúrstefnulegt minnismerki. Hagkvæmni og notagildi virðist þá ekki skipta máli, hvorki byggingarkostnaður viðkomandi húss, né rekstrarkostnaður þess til framtíðar.“
