„Ég hef ekki áhuga á að vera gefin út í Ísrael.“ Þetta var svarið sem þýðandinn Moshe Erlendur Okon segist hafa fengið frá íslenskum rithöfundi þegar hann hafði fundið útgefanda fyrir verk hans í Ísrael.
Moshe skrifar athyglisverða grein í Morgunblaðið í dag þar sem hann veltir fyrir sér hvort bókmenntir eigi að vera hluti af sniðgöngu Ísraels.
„Ég kom til Íslands í fyrsta sinn fyrir rúmum þrjátíu árum og hef litið á það sem heimili síðan þá, þrátt fyrir að hafa búið í Vestur-Jerúsalem í Ísrael vegna vinnu og fjölskylduaðstæðna,“ segir hann og bætir við að hann hafi komið aftur í tugi skipta.
Hann hefur ekki bara dálæti á landi og þjóð heldur einnig bókmenntasögu landsins og rithöfundum þess. Bendir hann á að í ágúst 2023 hafi hann dvalið á Skriðuklaustri í mánuð til að ljúka þýðingu á bókinni Aðventu úr íslensku á hebresku. Þar áður hafði hann þýtt bækurnar Skugga-Baldur og Stormfugla.
„Eftir það sneri ég aftur til Jerúsalem með bunka af bókum, og byrjaði af krafti að leita að útgefendum fyrir þær,“ segir hann.
Allt breyttist 7. október 2023
Moshe segir að hann hafi eignast marga vini á Íslandi yfir árin, hitt rithöfunda og útgefendur og viðhaldið sambandi við þá.
„Sumir þeirra heiðruðu okkur konuna mína meira að segja með því að koma í matarboð á heimili okkar,“ segir hann og bætir við að þetta hafi allt breyst þann 7. október 2023 þegar þúsundir Hamas-liða fóru yfir landamærin til Ísraels í skipulagðri árás.
„Fyrir algera tilviljun fengu allir íslenskir kunningjar mínir (ég nefni ekki nánustu aðstandendur svo ég verði ekki of tilfinningaríkur) hálsbólgu á sama tíma og fyrir utan einn hlýjan og góðhjartaðan íslenskan rithöfund og fræðimann, þá hafði enginn samband til að athuga hvort við værum enn á lífi eða hvað væri að frétta af fjölskyldu okkar og vinum.“
„Ég hef ekki áhuga“
Okon segir að þrátt fyrir að hann hafi gagnrýnt harðlega hernaðaraðgerðir Ísraels á Gasa og í Líbanon hafi hann upplifað að margir íslenskir vinir og kunningjar hafi fjarlægst sig eftir að átökin á svæðinu harðnuðu. Hann segir fjölskyldu sína hafa þurft að leita ítrekað í sprengiskýli vegna árása tengdra átökum Ísraels og Írans, en að þögn frá fólki sem áður hafi staðið honum nærri hafi engu að síður verið það sem hafi haft mest áhrif á sig.
Hann segir að þrátt fyrir þetta hafi hann haldið áfram að leita að útgefanda að bók sem honum fannst mjög góð og þess virði að skila til þess litla hóps fólks sem hefur áhuga á erlendum samtímabókmenntum.
„Þegar ég loksins fann útgefanda og lét rithöfundinn á Íslandi vita fékk ég einfalt svar: „Ég hef ekki áhuga á að vera gefin út í Ísrael.“ Ekki verið að flækja svarið. Þrátt fyrir að ég sé svo sannarlega hlynntur því að sniðganga ákveðna hluti tengda Ísrael, og trúi að það geti jafnvel skilað árangri, velti ég fyrir mér hvort bókmenntir séu rétti vettvangurinn til þess,“ segir hann og bætir við:
„Hefði þessi rithöfundur kært sig um að horfa fram hjá þjóðerni held ég að hún hefði kynnst einstaklingi sem er sammála henni á fleiri vegu en hann er ósammála. Mjög áhugaverð og afkastamikil umræða hefði getað átt sér stað, óháð því hvort ákvörðun hennar um bókina hefði breyst.“
Segir enginn neitt við hann lengur
Moshe bætir við að þó að flestir Ísraelar styðji stríðið í Gasa eigi það svo sannarlega ekki við um alla.
„Það eru þúsundir góðra vinstrisinnaðra Ísraela í Ísrael og úti um allan heim, tónlistarfólk, listamenn og vísindafólk, sem stendur gegn ríkisstjórninni og stríðinu og verður fyrir nægu hatri innan Ísraels. Fólk í Ísrael hefur oft sagt mig vera gyðingahatara eða svikara en á Íslandi segir enginn neitt við mig lengur.“
Moshe endar grein sína á eftirfarandi orðum:
„Að loka á manneskju vegna þjóðernis hennar frekar en persónuleika lætur manni kannski líða vel með sjálfan sig og vinnur manni jafnvel inn einhver stig hjá jafningjum sínum en það bjargar ekki einu lífi palestínsks barns. Listinn af þjóðum sem selja vopn til Ísraels er langur: Bandaríkin, Þýskaland, Ítalía, Serbía, Kanada, Indland, Bretland, Slóvenía og fleiri. Meira að segja Noregur er óbeint tengdur þessu í gegnum „Statens pensjonsfond“ hans. Bara svona ef Íslendingarnir sem vilja svo vel vildu virkilega gera eitthvað þýðingarmikið …“
