Frumvarp dómsmálaráðherra um brottfararstöð fyrir útlendinga var samþykkt á Alþingi síðdegis. Frumvarpið var samþykkt með 42 atkvæðum en tíu þingmenn greiddu ekki atkvæði. Þingmenn Miðflokksins og Framsóknar sátu ýmist hjá eða voru ekki viðstaddir.
„Auðvitað er opnun á svona úrræði, það framkallar ekki sigurtilfinningu. En ég var mjög meðvituð um það þegar ég tók við sem dómsmálaráðherra, ég sá afleiðingar stefnuleysis liðinna ára. Ég vissi að það þyrfti að taka ákveðnar ákvarðanir og fara í ákveðnar aðgerðir og það hefur ríkisstjórnin gert. Ég vissi að sumt af þessu yrði umdeilt og var undir það búin og það er bara veruleiki starfsins í þessu ráðuneyti, ég var mjög læs á það,“ segir Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra.
Aðrir forverar hennar hafi reynt við málið en það hafi aldrei verið lagt formlega fyrir Alþingi. Dómsmálaráðherrar Sjálfstæðisflokksins reyndu að fara með það í gegnum ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur en telur Þorbjörg að stefnuleysi ríkisstjórnarinnar hafi valdið því að málið komst ekki í gegn.
Afstaða Miðflokksins áhugaverð
Þorbjörg segir afstöðu Miðflokksins hafa vakið athygli, en þeir ýmist sátu hjá eða voru fjarverandi þegar atkvæðagreiðslan fór fram.
„Ég er auðvitað ekki besta manneskjan til að útskýra það hvað var þar að verki en þetta úrræði, og ég hef allan skilning á því. Auðvitað vekur þetta upp umræðu og þetta vekur upp tilfinningar, ég meina ég staldraði við þetta sjálf,“ segir hún.
Ísland hafi hins vegar verið með tvær skuldbindingar, annars vegar gagnvart Schengen-samstarfinu og hins vegar á sviði mannréttinda.
„Þetta er úrræði sem á bara við um þann hóp sem fær nei við alþjóðlegri vernd, ætlar ekki að virða ákvörðun stjórnvalda, neitar að fara af landi brott. Það er mikill minnihluti því flestir gera það á endanum að þeir fara úr landinu. Við smíðuðum frumvarpið þannig, eins og önnur Norðurlönd, að þetta er alltaf síðasta hálmstráið, síðasta verkfærið í kistunni sem notað er þegar fyrir liggur að önnur og vægari úrræði virka ekki.“
Þorbjörg segir að um sé að ræða íþyngjandi og erfiða ráðstöfun.
„Hún verður sjaldan notuð en við þurfum að hafa hana og við erum skuldbundin til þess samkvæmt Schengen-samkomulaginu,“ segir Þorbjörg.
Spreyjað á ráðuneytið
Frumvarpinu hefur verið mótmælt töluvert í samfélaginu. Eftir að það var samþykkt gáfu No Borders-samtökin út yfirlýsingu þar sem þau hvetja almenning til þess að hafna lögunum og beita öllum ráðum til að koma í veg fyrir að þau verði færð í framkvæmd.
„Ég finn auðvitað fyrir þessum mótmælum sem eru. Þau eru í fréttunum, mótmæli á Austurvelli og mótmæli inni í þinghúsi og veruleikinn minn sem dómsmálaráðherra er ekki mjög á annan veg en þeirra sem hafa verið á undan mér,“ segir Þorbjörg.
Aðspurð játar hún að skemmdarverk hafi verið framin á dómsmálaráðuneytinu, til að mynda hafa ýmis orð verið spreyjuð á húsið. Um sé að ræða skilaboð til Þorbjargar og önnur ummæli um hana.
„Mér finnst ekkert aðalatriðið í því hvað er verið að segja við mig. En þetta hafa verið skilaboð, orð eins og Auschwitz hafa verið spreyjuð á ráðuneytið og annað eftir því,“ segir hún.
„Stóra breytingin finnst mér vera núna varðandi þennan málaflokk, það er samstaða í ríkisstjórninni um að fara í þær aðgerðir sem þarf að fara í. Við erum líka samstíga gagnvart þeim hópi fólks sem að hér er, að við viljum taka á móti honum. En það er alveg skýrt að við verðum að hafa stjórn á þessum málaflokki eins og öðrum. Það er alveg skýrt að þegar stjórnvöld taka ákvarðanir þá ber mönnum að fara eftir þeim og við verðum að hafa úrræði til þess að geta framfylgt okkar ákvörðunum.“
Vonandi hafi úrræðið fyrirbyggjandi áhrif
Að sögn Þorbjargar hafa 180 manns látið sig hverfa á undanförnum árum en það sé dæmi um það af hverju þörf er á úrræði á við brottfararstöð.
„Líklegast er þetta fólk farið úr landinu en við vitum það hins vegar ekki. Það segir allt sem segja þarf, að þetta er ekki bara einhver harðneskja út í bláinn,“ segir hún.
„Þetta er úrræði sem þörf er á en svo getur það líka gerst að bara það að úrræðið sé til verði til þess að fjölga þeim hópi manna sem sættir sig við það að fara af landinu eftir að hafa fengið ákvörðun um það frá stjórnvöldum.“
