Björn Bjarnason skrifar:
Kristrún er nú í svipaðri stöðu og Donald Trump sem ákvað allt í einu að hefja stríð gegn Íran en veit ekki hvernig hann á að ljúka því.
Að óreyndu hefði mátt ætla að ríkisstjórn sem boðaði til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort halda ætti áfram eða hefja viðræður um aðild að Evrópusambandinu (ESB) gerði það til að styrkja stöðu sína í viðræðunum.
Ríkisstjórn sem þannig stæði að verki myndi nýta meirihluta sinn á þingi til að fá samþykkta ályktun um aðildarumsókn. Tillögunni fylgdi listi með markvissum rökum fyrir markmiðum með viðræðunum við ESB. Tíundað væri hvar helst mætti vænta ágreinings og gefið til kynna hve langt ríkisstjórnin væri fús að ganga til að leysa úr honum.
Í greinargerð með tillögunni útlistaði ríkisstjórnin líka hvernig hún sæi fyrir sér breytingar á stjórnarskránni, hvaða leið hún ætlaði að fara til að fá þær samþykktar og hvenær.
Áður en tillagan var lögð fram á þingi hefði ríkisstjórnin látið hana liggja í samráðsgátt og í greinargerðinni til þingsins gerði hún grein fyrir hvernig tekið hefði verið á sjónarmiðum sem komu fram við samráðið.
Að loknum umræðum á þingi, jafnvel málþófi, myndi meirihluti þingmanna samþykkja tillöguna og jafnframt að um hana yrðu greidd atkvæði í þjóðaratkvæðagreiðslu. Spurningin yrði: Vilt þú að sótt verði um aðild að Evrópusambandinu? Við kynningu fyrir atkvæðagreiðsluna myndu umræður snúast um efnisatriði í stefnunni sem þingið mótaði og þar skiptu álit utanríkismálanefndar og stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar lykilmáli.
Yrði tillagan samþykkt hefði ríkisstjórnin skýrt umboð frá þjóðinni og sérfræðingar ESB hefðu haft tækifæri til að skilgreina viðræðumarkmiðin og semja tillögur um viðbrögð við þeim. Á tiltölulega skömmum tíma kæmi í ljós hverju íslenska heimavinnan skilaði en henni yrði fylgt fram af þeim þunga sem felst í því að hafa afstöðu þjóðarinnar að baki sér.
Það þarf enginn að búa í fullkomnum heimi til að vinna að úrlausn stórpólitísks máls á þann veg sem lýst er hér að ofan. Núverandi ríkisstjórn gerir það ekki. Skýringin er einföld: Tíu ára ESB-stefna Viðreisnar: fyrst skal kjósa og síðan ákveða um hvað hafi verið kosið. Stefnan var sett án efnislegs fyrirvara í sáttmála ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur.
Kristrún er nú í svipaðri stöðu og Donald Trump sem ákvað allt í einu að hefja stríð gegn Íran en veit ekki hvernig hann á að ljúka því.
Kristrún situr uppi með spurningu í þjóðaratkvæðagreiðslu sem er svo óljós að erlendir ráðgjafar og innlendur stjórnsýsluaðili telja varasamt ef ekki með öllu óviðunandi að leggja hana fyrir kjósendur. Það ríkir einfaldlega ágreiningur og vafi um hvað er spurt, það er að segja orðalagið sjálft.
Ástæðan fyrir þessum vandræðum er skortur á heimavinnu: Ríkisstjórnin getur ekki komið sér efnislega saman um stefnu. Hún hefur ekki meirihluta á þingi fyrir neinni ESB-stefnu. Hún getur ekki lagt fram nein viðræðumarkmið heldur vill óútfylltan tékka. Það veikir stöðu Íslands gagnvart ESB, fulltrúar sambandsins hafa fast land undir fótum í lagagrunni þess en fulltrúar Íslands standa án umboðs til annars en að mega tala. Aumara hlutskipti við gæslu þjóðarhagsmuna er óhugsandi.
