Geir Ágústsson skrifar:

Hin nýja miðja í evrópskum stjórnmálum hefur verið lengi í smíðum og er komin mislangt á veg í ýmsum Evrópuríkjum. Hún felur í sér ákveðna blöndu af stefnum sem áður voru einkum tengdar ólíkum hlutum stjórnmálanna, svo sem áherslu á sterkt velferðarkerfi, markaðshagkerfi og stuðning við fjölskyldur, ásamt þeirri afstöðu að landamæri þurfi að vera vel varin, innflytjendum settar skýrari skorður og stjórnlaust flæði innflytjenda verði í mörgum tilvikum að mestu eða öllu leyti stöðvað.

Það sem gerir þessa þróun áhugaverða er að gamla skiptingin milli vinstri og hægri, auk miðjunnar, á sífellt verr við, og að breytingar eru að eiga sér stað í takt við breytingar á aðstæðum. Hin nýja miðja er í litlu frábrugðin hefðbundinni jafnaðarmannastefnu eða evrópskri íhaldsstefnu þegar kemur að hlutverki ríkisins í efnahags- og velferðarmálum. Áfram skal ríkisvaldið vera stórt forræðisríki sem sér um börn og gamalt fólk, tekur ríkulega til sín skattfé og heldur úti umfangsmiklu velferðar- og heilbrigðiskerfi. Munurinn liggur frekar í því að þessi stefna hafnar þeirri hugmynd að opnari landamæri séu sjálfsögð eða nauðsynleg forsenda frjálslynds samfélags. Sérstaklega ekki í samfélagi þar sem skattgreiðendur þurfa að borga mikið og vænta þess að fá eitthvað í staðinn, en fá ekki.

Í Danmörku má sjá þessa þróun í ólíkum myndum hjá flokkum á borð við Sósíaldemókrata, Danska þjóðarflokkinn og íhaldsflokkinn Venstre. Á Ítalíu er Meloni einn skýrasti málsvari hennar. Í Póllandi hefur svipuð afstaða náð langt inn í almenna stjórnmálaumræðu og spannar stóran hluta stjórnmálalitrófsins. Þessi miðja er einnig að styrkjast í Frakklandi, Hollandi og Þýskalandi, þar sem flokkum sem leggja áherslu á takmörkun í fjölda innflytjenda vex ásmegin. Þessi miðja er einnig að styrkjast í Frakklandi, Hollandi og Þýskalandi, þar sem flokkar sem leggja áherslu á takmörkun innflytjenda, varðveislu vestrænna gilda (því valkostir við þau eru talin verri) og vernd velferðarkerfisins hafa víða náð umtalsverðu fylgi. Þeir sækja fylgi sitt til vinnandi fólks, fjölskyldufólks og fólks sem telur að innflytjendastefnan hafi gengið of langt og vilji varðveita þá menningu og samfélagsgerð sem fyrir er, jafnframt því að fá þá þjónustu sem yfirgengileg skattheimta lofar að veita.

Þetta kalla sumir blaðamenn og aðrar talandi stéttir „öfgahægristefnu“, sem segir okkur að skilningur þeirra á raunveruleika venjulegs fólks sé takmarkaður. Fólk er ekki allt í einu uppfullt af logandi rasisma og þyrstir í fasíska einræðisstjórn. Fólk, venjulegt fólk, vill einfaldlega öruggt samfélag, stjórnvöld sem hafa stjórn á landamærunum og velferðarkerfi sem fyrst og fremst sinnir þeim sem það var byggt fyrir. Þegar skattgreiðendur sjá sífellt stærri fjárhæðir fara í húsnæði, hótelgistingu og uppihald fyrir fólk sem kemur til landsins ólöglega í gegnum galopnar möskvar í því neti sem stjórnvöld kalla landamæri er eðlilegt að þeir spyrji hvort forgangsröðunin sé rétt. Gleymum svo ekki fjárhæðunum sem renna beint í erlendar hirslur af ýmsum ástæðum.

Þetta er ekki birtingarmynd öfgahyggju. Þetta er einfaldlega krafa um öryggi, samfélagslega samheldni, skynsamlega innflytjendastefnu og að velferðarkerfið standi undir þeim skyldum sem samfélagið ætlast til af því. Skiljanlega, að mínu mati.

Og kannski er það einmitt það sem hin nýja miðja felur í sér. Ekki að fólk sé að færast til hægri, heldur að stjórnmálin séu að færast nær raunveruleikanum. Þegar gömul pólitísk hugtök (eða úreltur skilningur á þeim) duga ekki lengur til að lýsa því sem venjulegt fólk vill, er kannski kominn tími til að endurskoða hugtökin – fremur en að afskrifa fólkið.