Það er erfitt að fjalla um stórmenni einsog Megas í agnarsmáum dvergtöturspistli. Ég kynntist Megasi 1981 þegar ég var 17 ára snáði að vinna í ritfangadeild Máls og menningar á Laugavegi með þremur góðum konum. Hann var á þessum tíma í pásu frá dópi og tónlist og brennivíni og öðrum hættulegum efnum og var bara að dedúa og edrúast í Myndlistar- og handónýta skólanum. Ég átti allan hans 70´s katalók og elskaði þennan lók meira en minn eigin.
Megas kom reglulega í búðina til að kaupa allskyns hráefni sem hann þurfti til myndlistarnáms síns og hann kom alltaf beint að borðinu til mín, – og nú halda eflaust margir dónalegir lesendur að kallinn hafi alltaf komið til mín vegna þess að ég hafi verið ísmeygilegur lítill sætur strákur sem væri líklegur til að afgreiða hann hressilega uppá búðarborðinu, en það er ekki rétt, þó ég hafi vissulega verið lítill sætur strákur og líklegur til allra góðra verka, – en málið er að ég gaf honum alltaf eins ríflegan afslátt og mér frekast var unnt; starfsmannaafslátt og alles og oft kom það fyrir að ég bættti við úr eigin vasa þegar ég sá að hann var að snúa við sínum götóttu vösum í leit að einhverjum flotkrónum og götóttum túköllum, og stundum gaf ég honum 100% afslátt einsog maður á að gefa 100% snillingum.
Þegar hann spurði afhverju ég væri svona næs við sig, því hann væri jú mun vanari kulda en yl, þá sagði ég sem satt var að ég væri einfaldlega að borga fyrir mig og þakka honum alla ánægjuna sem hann hefði veitt mér.
Við fórum að spjalla um heima og geima og hann fór að bjóða mér heim til sín í soðna ýsu með kartöflum og hamsatólg og hamstratólg og við urðum góðir vinir og pössuðum álíka vel saman og ýsan og kartöflurnar.
Ég sýndi honum ljóðin mín og hann yfirfór fyrstu ljóðabókina mína ásamt t.d. Halldóri Laxness og Jóni úr Vör og fleiri góðum mönnum sem ég treysti best í bransanum, og hún kom út árið eftir þegar ég var 18 ára halakarta.
Mér fór að þykja jafn vænt um ljúfa manninn Magnús og hrjúfa skáldið Megas.
Kallinn var marglaga. Hann var ekki flatur pönnukökukarakter. Hann var fjölbotna gómsæt stríðsterta með allskonar kræsingum og gúmmelaði, og meinholl í þokkabót.
Gvendur á eyrunum
Hann lofaði að syngja með mér á fyrstu plötunni minni 1985 en það fórst fyrir, en í staðinn söng hann með mér á fyrstu plötu Serðis Monsters, Tekið stórt uppí sig, sléttum áratug seinna, og það var lagið mitt „Gvendur á eyrunum.“
Það lag fjallar um mann sem byrjar að japla á Ópal og Tópas og svoleiðis nammi og fer svo útí sterkara stöff einsog Fisherman's Friends og beiskan brjóstsykur og svo þaðan yfir í örlítið harðari efni einsog brennivín og kardimömmudropa og hass og skósvertu og svoleiðis góðgæti og endar svo sem forfallinn pillusjúklingur og heróínsprautandi örlagadópisti.
Textinn var að sjálfsögðu um Megas sjálfan og hann lét sér vel líka. Við Megas vorum báðir miklir efnamenn. Og þá meina ég vímuefnamenn. Munurinn var sá að ég var bara efnilegur bjórlíkislepjandi amatör af gamla skólanum en hann var professional stórtækur efnamaður sem kunni Lyfjabókina utanað og vildi „alvöru hardcore stöff“ en ekki eitthvað „kellingahland“ einsog hann kallaði bjórsullið og hvítvínsskólpið sem ég var að lepja einsog kattarskratti.
Stóri munurinn á okkur sem efnamönnum var að Megas var eiturlyfjaneytandi en ég var eiturlyfjaneitandi. Hann var semsé alltaf að neyta eiturlyfja en ég sötraði bara mitt hvítfreyðandi kellingaþvag og var alltaf að neita eiturlyfjum.
Ég er ekki að upplýsa neitt nýtt hér því Megas hefur sjálfur mikið fjallað um þetta áhugamál sitt í viðtölum og textum og þetta var stór partur af lífi hans alla tíð.
Það má undrun sæta að hann hafi náð þessum háa aldri og alltaf haldið toppstykkinu í topp standi. Hann var það afburða greindur að þó hann hefði drepið 90% heilafruma sinna með megasukki og ólifnaði þá hefði hann áfram verið langt fyrir ofan meðallag. Talandinn hefði gjarnan mátt vera jafn skýr og hugur hans því textarnir voru það góðir.
Á tónleikum með kallinum var gott að kunna textana utanað því það skildist sjaldnast orð af því sem hann söng.
Megas slaufar mér
Árið eftir, 1996, fór ég að taka upp framhaldsplötuna Tekið stærra uppí sig, sem Megas hafði einnig lofað að syngja inná. Ég hafði gert virkilega huggulegt lag og verulega hugljúfan texta að hætti Serðis Monsters og fannst þetta alveg sniðið fyrir kallinn því það var í stíl rómantíska lagsins hans „Litlir sætir strákar“ sem hann hafði gefið út nokkrum árum fyrr.
Ég var semsé í þessum texta ekki að segja neitt nýtt heldur einfaldlega bara að krydda steikina sem hann hafði sjálfur borið á borð áður. Ég reyndi að ná í hann og hringdi og hringdi og hringdi og bankaði uppá hjá honum á Magnúsar-Þórsgötu en allt kom fyrir ekki. Hann virtist gjörsamlegur gufaður upp. Það fór því svo að ég afréð að syngja lagið bara sjálfur í hans stíl og láta það vaða.
Ég hefði betur sleppt þessu verki gjörsamlega því nokkrum vikum eftir útkomu plötunnar hitti ég minn mann í Cole-Porter (Kolaportinu) og hann var ekki par ánægður með þetta framlag mitt til heimsbókmenntanna. Megas, sem sjálfur hafði hæðst að öllum helgum mönnum lífs og liðnum á öllum sínum plötum, fannst ekki gaman að fá þessa litlu hrekkjalóma-djók-teiknibólu mína í rassinn, og hann setti mig út af sakramenntinu í litla tvo áratugi.
Síst af öllu var ætlun mín að særa hann því mér þótti jú undurvænt um kallinn, þannig að þessi særindi hans særðu mig mjög og mér var ekki skemmt yfir því að honum var ekki skemmt og að þetta skyldi hafa skemmt okkar vinskap.
Davíð Oddson var hollvinur snauðra og barg þeim frá neyð
Einhverntíma um aldamótin, þegar Megas var ennþá í kröftugri fýlu útí mig, spurði ég vin minn Davíð Oddsson, sem var aðal kallinn á þessum tíma, hvort það væri ekki þjóðráð að skella þjóðskáldinu alræmda og alsnauða honum Megasi á heiðurslistamannalaun Alþingis og hvort hann myndi ekki vilja vera svo góður að reyna að koma því í kring og beita sér fyrir því, vegna þess að ef einhver ætti skilið þessi heiðurslaun þá væri það heiðursmaðurinn og listaskáldið góða og fróða hann Megas. Það væri kominn tími til að Megas, sem alltaf sæti heima syndandi í sýrunum, myndi prófa að synda í peningum.
Davíð tók strax afar vel í þessa tillögu og sagði að þetta væri nokkuð sem væri virkilega vert að skoða og gera gangskör í. Hann sagðist hafa verið mikill aðdáandi Megasar frá því þeir voru samskóla í MR og því til sönnunnar sýndi hann mér handskrifað ljóð skáldsins sem hann varðveitti í forláta sýningarglerskáp á heimili sínu. Áður en langt um leið var meistarinn kominn á þessi heiðurslaun, sem hann var á til hinstu stundar. Þökk sé Davíð, þeim mikla öðlingi og eðaldreng.
Endurfundir
Öll él birtir upp um síðir og öll fýla fer útum gluggann. Fyrir um áratug hittumst við Megas í boði hjá Hrafni Gunnlaugs eftir tveggja áratuga fýluhlé og þar féllumst við í faðma einsog ekkert hefði í skorist og lékum á alls oddi. Ég spurði hann: „Finnst þér nú ekki meira gaman að vera í miklum og góðum fíling en í mikilli og vondri fýlu?”
„Hverjum finnst sín fýla góð,” svaraði hann.
Ég: „Þú manst þú samdir lagið „Fílahirðirinn frá Súrín“ í gamladaga, og núna fyrir skemmstu þá var ég alveg við það að fara að semja lag um þig og kalla það „Fýluhirðirinn súri.“ Hefði það ekki verið Me-gasalega sniðugt?“ Hann: „Nei. Alls ekki. Mjög langt frá því. Ekki semja meira um mig, plís. Þetta er komið gott.” Ég: „Jæja þá. Ég skal reyna að sitja á strák mínum, … ef svo óheppilega má að orði komast.“
Megasi slaufað og útskúfað af útvarpsrásunum
Við hittumst svo aftur fyrir fáeinum árum þegar búið var að slaufa honum og hann gekk þá við staf og þegar við röltum til stofu þá hrasaði hann og ég rétt náði að grípa í hann og forða honum frá falli.
Samtalið man ég einsog gerst hefði í gær enda reyndi ég að leggja það á minnið og það var nú einfaldlega vegna þess að ég var sannfærður um að þetta væri okkar síðasta spjall því ég bjó í útlandinu og hann var ekki að yngjast heldur við það að flytjast yfir í annan heim. Hann sagði strax eftir að ég hafði forðað honum frá falli: „Takk vinur, en þetta meikar samt ekki diff því ég er nú þegar fallinn af mínum stalli.“
Ég: „Já, við eigum margt sameiginlegt. Velkominn í cancel-klúbbinn. Við erum canslarar Íslands. Valtur leiðir haltan.“ Við fengum okkur sæti.
Ég: „Jæja. Hér sitjum við og getum ekki annað. Tvær stjörnur. Tvær stjörnuruglaðar poppstjörnur.“
Megas: „Tvær tapaðar og hrapaðar stjörnur.“
Ég: „Hvernig líður okkur í dag svona heilt yfir, … svona þrælslaufuðum og flottum?“
Megas: „Þú talar einsog hjúkrunarkona.“
Ég: „Ég skal reyna að dýpka röddina ef þú vilt.“
Megas: „Ég átti nú ekki við tónhæðina. En svona í alvöru þá er soldið sérkennilegt að vera svona hressilega útskúfaður án dóms og laga á grundvelli ósannprófaðra ásakanna og upptjúnaðra kjaftasagna. Finnst þér það ekki annars sjálfum? Það er hægt að ásaka alla um allthvaðeina en það virðist ekki þurfa að sanna nokkurn skapaðan hlut. Fólk virðist ekki fatta að ásakanir eru bara ásakanir og eru ekki ígildi sektar, en á Íslandi jafngilda ásakanir hæstaréttarúrskurði.“
Ég: „Já, þetta eru ekki alveg nógu góðar tvíbökur. Femínistar segja að menn þurfi ekki að vera saklausir þó að sekt þeirra sannist ekki. Auðvitað er það rétt. En málið er að allir menn skulu TELJAST saklausir þangað til sekt sannast. Fólk virðist ekki skilja þessa grundvallarsetningu réttarkerfisins. Þetta virðist vera of flókið.“
Megas: „Þessar elskur vilja snúa sönnunarbyrðinni við þannig að karlmenn skuli teljast sekir uns þeir ná að sanna sakleysi sitt, – og jafnvel þó þeir nái að sanna sakleysi sitt þá eru þeir samt sekari en Satan sjálfur því allir karlmenn eru kúgandi drullusokkar feðraveldisins.“
Áfram hélt samtalið:
Megas: „Á svona stundum kemst maður að því hverjir eru vinir manns og hverjir ekki.
Sumir allra ódýrustu og ómerkilegustu “vina” minna voru snöggir að afneita mér og trampa á mér og úthúða mér sem óþverra og henda mér fyrir valtarann þegar slaufunarómenningin stóð sem hæst, af ótta við að lenda sjálfir undir valtaranum einsog fatlafólið forðum daga.“
Ég: „Hafa STEF-gjöldin þín hrapað niðrúr öllu og í gegnum gólfið einsog þú sjálfur?“
Megas: „Yes. Þau eru orðin jafn lág og greindarvísitala Bubbadýrkendanna á RÚV.“
Ég: „Er það svona slæmt?“
Megas: „Já, þú ættir nú að vita það sjálfur. En ég fæ smá ellilaun og svo er ég sem betur fer á heiðurslistamannalaunum Alþingis.“
Ég: „Já, Davíð sé lof.“
Megas: „En það er nú verið að tala um að svipta mig þeim líka einsog ærunni.“
Ég: „En þú ert nú samt einstaka sinnum spilaður á RÚV, – Rétttrúnaðar-Úrgangi Vókista, öfugt við mig. Ég heyrist Aldrei nokkurntíma á RÚV frekar en á nokkuri annarri útvarpsstöð eftir að mér var slaufað og cancellað og útskúfað og ég er ekkert að væla yfir þessu enda þaulvanur bannfæringum. Ég held meiraðsegja að ég sé mun meiri canslari en þú kallinn minn.“
Megas: „Já, það má vel vera að ég sé spilaður einstöku sinnum á ári en þú aldrei, en málið er að þó þetta sé ekki opinbert Bann með stórum staf, þá ritskoðar hver skinhelgur þáttagerðarmaður sjálfan sig í strimla af ótta við að vera kallaður „nauðgaravinur“ eða eitthvað svoleiðis nonsense af geðfötluðum hatursspúandi froðufellandi ofstækisfemínistum sem fara af hjörunum og hringja sturlaðir inn ef það er minnst á mig með jákvæðum hætti.“
Ég: „Áður fyrr voru menn brókaðir og jafnvel lókaðir í þurrt, en núna eru menn vókaðir.“
Megas: „Rétt er það, núna eru menn vókaðir við undirleik fjölmiðlanna sem spila með og slá taktinn á sínar tómu höfuðtunnur sem hæst bylur í. Í dag eru hefðbundnir dómstólar næsta óþarfir því við erum með fjölmiðla og samfélagsmiðla og dómstóla á hverju götuhorni sem sjá um allar dómsuppkvaðningar í landinu.“
Eftir langt og gott spjall kvöddumst við canslararnir í síðasta sinn með innilegu faðmlagi.
Megas er dýrmætasti demanturinn í klósetti íslenskrar textagerðar
Fyrir um 40 árum sagði ég í Morgunblaðsviðtali um þekktan tónlistarmann og ódýran „vin“ Megasar í bransanum að sá gæi væri „einn lögulegasti kúkurinn í klósetti íslenskrar textagerðar.“
Um Megas segi ég hinsvegar að hann sé dýrmætasti demanturinn í klósetti íslenskrar textagerðar, og honum á ekki að slaufa og sturta niður heldur koma fyrir í plusslögðu gullskríni við hlið annarra djásna íslenskrar bókmenntasögu og hafa í hávegum.
Það má vel vera að Megas hafi einhverntíma gert eitthvað ósæmilegt – og kannski ekki.
Hef ekki hugmynd um það. Ég var ekki vitni að neinu misjöfnu einsog öll þjóðin virðist hafa verið. Ég veit hinsvegar að einu óskeikulu og fullkomnu mennirnir í þessum heimi eru ofbeldisfemínistar og rétthugsandi vókistar og vinstriheilagleikar með alla sína stífpressuðu englavængi og skjannahvítu dómarahárkollur.
Hvað sem hver segir þá var Megas ekki lítilmenni og illa innrætt skítmenni einsog margir þeirra „vina“ hans sem drulluðu hann út og afneituðu honum skíthræddir um eigin hag þegar MeToo-galdrabrennufaraldurinn var í algleymingi, heldur var hann stórmenni og vitmenni og ljúfmenni sem bar nafn með rentu. (Magnús þýðir mikill á íslensku og Megas þýðir mikill á grísku).
Mér þótti afar vænt um þennan ljúfa vin minn sem gat verið svo skemmtilega hrjúfur í sínum ruddalega góðu textum..
Megas var ljúft lamb með stálull. Þótt landar hans og útvarpsstöðvar vilji gleyma honum og þótt hann hafi sjálfur stundum gleymt guði, þá mun guð ekki gleyma honum.
Megi list hans lifa ár og síð í hjörtum þeirra fáu sem ennþá kunna að lesa sér til skilnings og gagns.
- Sverrir Stormsker
Höfundur er tónlistarmaður og rithöfundur og cancellaður canslari og rækilega útskúfaður án dóms og laga.
