Byrlunar- og símamálið er komið á dagskrá Mannréttindadómstóls Evrópu. Dómstóllinn óskar eftir greinargerð íslenska ríkisins um lögreglurannsókn á hlut blaðamanna RSK-miðla (RÚV, Stundin og Kjarninn) í byrlun Páls skipstjóra Steingrímssonar og stuldi á síma hans vorið 2021. Sími skipstjórans var afritaður á RÚV sem birti þó enga frétt. Samstarfsmiðlar ríkisfjölmiðilsins, Stundin og Kjarninn, birtu efnislega sömu fréttina að morgni dags 21. maí 2021. Í fyrirsögn beggja frétta var sama skáldlega heitið, skæruliðadeild Samherja.

Lögregla hóf rannsókn þá um sumarið og komst fljótlega að niðurstöðu. Andlega veik eiginkona skipstjórans byrlaði honum, stal síma hans og afhenti Þóru Arnórsdóttur ritstjóra Kveiks á RÚV símtæki skipstjórans þann 4. maí 2021. Hjá RÚV var til reiðu Samsung sími, sömu gerðar og skipstjórans, og með símanúmeri er var eins og skipstjórans nema í síðasta tölustaf. RÚV-síminn var með 680 2140en númer skipstjórans 680 2141. Síma skipstjórans var skilað á sjúkrabeð hans í gamla Borgarspítalanum, steinsnar frá Efstaleiti. Skipstjóranum var haldið meðvitundarlausum í öndunarvél til 6. maí. Einar fjórar endurlífgunartilraunir þurfti til að halda lífsandanum í brjósti sjómannsins.

Blaðamenn komust í einkagögn er þeir höfðu afritað síma skipstjórans, reyndu m.a. að komast inn á bankareikninga hans og samfélagsmiðla. Afritunarsíminn var einnig notaður til samskipta við veiku konuna. Í einum skilaboðum sem á milli fóru hvöttu blaðamenn konuna að afla upplýsinga hjá háaldraðri móður Þorsteins Más forstjóra Samherja, Bellu, sem nú er látin. Bella og þáverandi eiginkona skipstjórans voru vinkonur.

Er lögregla spurðist fyrir um Samsung-síma RÚV með númerinu 680 2140 svaraði Stefán Eiríksson útvarpsstjóri að Þóra Arnórsdóttir ritstjóri Kveiks væri með símann í sinni umsjá. Nokkrum dögum síðar hætti Þóra á RÚV, en þar hafði hún starfað í aldarfjórðung, og fékk stöðu almannatengils hjá Landsvirkjun. Ekkert hefur spurst til Samsung-símans.

Í lögreglurannsókn fékk Þóra stöðu sakbornings ásamt fjórum blaðamönnum Stundarinnar og Kjarnans, sem núna heitir Heimildin. Blaðamennirnir eru Aðalsteinn Kjartansson, Þórður Snær Júlíusson, Arnar Þór Ingólfsson og Ingi Freyr Vilhjálmsson. Aðalsteinn er enn á Stundinni/Heimildinni, Þórður Snær og Arnar Þór eru á mála hjá Samfylkingunni (viðeigandi) og Ingi Freyr er fréttamaður á RÚV (enn meira viðeigandi).

Mannréttindadómstóll Evrópu vill henda reiður á byrlunar- og símamálinu vegna Aðalsteins Kjartanssonar. Aðalsteinn segir farir sínar ekki sléttar í málaferlum gegn tilfallandi bloggara, Páli Vilhjálmssyni. Forsagan er að tilfallandi hóf að skrifa um byrlunar- og símamálið haustið 2021. Enginn fjölmiðill sinnti upplýsingaskyldu gagnvart almenningi í þessu máli. Íslensk blaðamannastétt er fámenn og RSK-blaðamenn áttu vini og kunningja á öllum ritstjórnum landsins. (Stefán Einar á Mogga var ekki almennilega mættur til leiks á þessum tíma. Síðar gerði hann málinu skil.)

Þrír blaðamenn, Aðalsteinn, Þórður Snær og Arnar Þór, sendu tilfallandi hótunarbréf um að ef hann hætti ekki umfjöllun um byrlunar- og símamálið, og bæðist ekki afsökunar á fyrri skrifum, yrði honum stefnt. Tilfallandi rann blóðið til skyldunnar að færa i letur mesta hneykslismál íslenskrar blaðamennsku, aðför blaðamanna þriggja fjölmiðla, með RÚV í fararbroddi, að Páli skipstjóra og fjölskyldu hans.

Þórður Snær og Arnar Þór riðu á vaðið og stefndu tilfallandi fyrir eftirfarandi ummæli:

Arn­ar Þór Ing­ólfs­son og Þórður Snær Júlí­us­son, blaðamenn á Kjarn­an­um, og Aðalsteinn Kjartansson á Stundinni eiga aðild, beina eða óbeina, að byrlun Páls skipstjóra Steingrímssonar og stuldi á síma hans.

Ummælin féllu í bloggpistli um sérkennilega háttsemi Blaðamannafélags Íslands að verðlauna blaðamenn er voru sakborningar í lögreglurannsókn. Aðalsteinn var á þessum tíma varaformaður BÍ. Hann verðlaunaði sjálfan sig og tvo vini. Verðlaunin voru veitt 1. apríl. Án gríns.

Þórður og Arnar Þór fengu sigur í héraðsdómi. Tilfallandi var sektaður, gert að greiða miskabætur og málskostnað. Áfrýjun til landsréttar skilaði sýknu. Það má gagnrýna blaðamenn á Íslandi.

Aðalsteinn stefndi tilfallandi eftir héraðsdóm í máli félaga sinna en áður en landsréttur sýknaði tilfallandi bloggara. Aðalsteinn stefndi fyrir sömu ummæli og tvímenningarnir, sem getið er hér að ofan, en tíndi jafnframt til nokkur önnur er honum þótti höggva nærri blaðamannsheiðri sínum. Í viðauka hér að neðan eru ummælin. Á sömu leið fór og í fyrri málssókn. Héraðsdómur dæmdi Aðalsteini í vil en landsréttur sneri dómnum og sýknaði tilfallandi.

Hæstiréttur synjaði blaðamönnum leyfis til áfrýjunar, taldi engar forsendur að efast um sýknudóma landsréttar. Aðalsteinn sneri sér til Evrópu í von um upphefð að utan og kærði.

Í tilkynningu Mannréttindadómstólsins er málið reifað. Þar segir að Aðalsteinn á Stundinni og félagar á RÚV og Kjarnanum hafi komist yfir ,,fiski-gögn“ (fisheries files) í einkaeigu Páls skipstjóra Steingrímssonar. Á meðan lögreglurannsókn stóð yfir á blaðamönnum hafi tilfallandi bloggari, P.V., ritað um málið. Hér er rétt að vitna beint í tilkynningu dómstólsins. Lesendur er beðnir velvirðingar á útlenskunni:

While the investigation was ongoing, between April 2022 and April 2023, P.V., who maintained a blog hosted on the website of a media outlet, published numerous posts asserting that the applicant and other journalists had taken part in administering a stupefying substance to P.S. (referred to in the domestic proceedings as byrlun) and in stealing his telephone in order to obtain material for their reporting. (feitletr. pv)

Evrópskir skripla á skötunni er þeir segja tilfallandi saka blaðamenn að ,,admínistrera“ ólyfjan ofan í skipstjórann og stolið síma hans. Er tilfallandi hóf bloggskrif um byrlunar- og símamálið, haustið 2021, lá fyrir að andlega veik eiginkona skipstjórans byrlaði og stal. Í þágu blaðamanna. Nokkur munur er á að byrla sjálfur og að misnota mikið veika konu er fremur óhæfuverk. Í seinna tilvikinu eru tvö fórnarlömb, annað andlega veikt. Menn sem koma nálægt svona verknaði eiga bágt, þótt hvorki hafi þeir fengið greiningu né dóm.

Leiðangur Aðalsteins blaðamanns og stjórnarmanns í Blaðamannafélagi Íslands til Evrópu að fá uppreist æru setur byrlunar- og símamálið á ný í sviðsljós umræðunnar. Það er þakkarvert.

Viðauki:

Hér að neðan eru þau ummæli sem landsréttur taldi tilfallandi bloggara í fullum rétti að viðhafa. Tenglar eru á viðeigandi bloggfærslur.

Blaðamenn verðlauna glæpi 2. apríl 2022:

„…og Aðalsteinn Kjartansson á Stundinni eiga aðild, beina eða óbeina, að byrlun Páls skipstjóra Steingrímssonar og stuldi á síma hans“.

Aðalsteinn hætti ekki á RÚV 25. ágúst 2022:

„Leikritið um að Aðalsteinn ynni á Stundinni, en ekki RÚV, var hluti af samráði um að byrla og stela til að ná í fréttir“.

Aðalsteinn gagnrýnir Stefán útvarpsstjóra 28. október 2022:

„Aðalsteinn er þrautþjálfaður í blekkingum.“

„Aðalsteinn var sendur á Stundina til að taka við þýfinu og koma í umferð“.

„Engin rannsóknarvinna fór fram, aðeins byrlun og stuldur“.

5 blaðamenn ákærðir í febrúar 15. febrúar 2023:

„Fimm blaðamenn RÚV og Heimildarinnar, áður Stundin og Kjarninn, fá birta ákæru næstu tvær vikurnar vegna aðildar að byrlun, gagnastuldi, stafrænu kynferðisofbeldi og broti á friðhelgi tveggja starfsmanna Samherja, Páls Steingrímssonar og Örnu McClure. Eyþór Þorbergsson aðstoðarsaksóknari lögreglunnar á Norðurlandi eystra staðfesti í viðtali við danska blaðamanninn Lasse Skytt að ákærur yrðu birtar fyrir lok mánaðar“.

„Sjötti sakborningurinn er veika konan sem blaðamennirnir fengu til að byrla Páli, stela síma hans á meðan skipstjórinn var í öndunarvél og færa blaðamönnum sem biðu ránsfengsins á Efstaleiti…“.

Ný gögn í byrlunarmáli Páls skipstjóra 27. febrúar 2023:

„Nýr vitnisburður, og gögn sem styðja þá frásögn, sýna fram á að blaðamennirnir hafi tekið þátt í að skipuleggja byrlunina, verið með í ráðum þegar í upphafi“.

„Tölvupóstar sem staðfesta aðild blaðamanna að undirbúningi tilræðisins eru ekki lengur til. Þeim var eytt.

„En það bráðlá á að Aðalsteinn færi yfir á Stundina til að vinna úr stolnu gögnum er kæmu á RÚV. Þá átti bara eftir að byrla skipstjóranum og stela síma hans þegar Aðalsteinn flutti blaðamennsku sína af RÚV yfir á Stundina“.

Bí normalíserar glæpi, játar óheiðarleika 21. mars 2023:

„Það er einnig þekkt staðreynd að varaformaður BÍ, Aðalsteinn Kjartansson, var fluttur af RÚV á Stundina…“

„Rök standa til að blaðamenn hafi skipulagt byrlun gagngert til að komast yfir síma skipstjórans“.

„Tímann notuðu þeir til að hylja slóðina, eyða gögnum“.

Þóra ráðleggur byrlara 22. mars 2023:

„Blaðamennirnir voru vel meðvitaðir um að hafa framið alvarlegt lögbrot og kappkostuðu að eyða sönnunargögnum“.

„Blaðamenn RSK-miðla nýttu sér yfirburða stöðu sína og virðast hafa haft öll ráð veiku konunnar í hendi sér“.

Bloggarar byrla ekki 14. apríl 2023:

„RSK-miðlar nýttu sér skotleyfið áður en það var gefið út. Þeir misnotuðu andlega veika konu til að byrla og stela.“