Evrópa er sú heimsálfa sem hitnar hraðast af völdum loftslagsbreytinga og afleiðingarnar eru þegar farnar að hafa áhrif á daglegt líf, segir Katrín Jakobsdóttir formaður samevrópskrar nefndar um loftslag og heilsu. Nefndin vill að Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin lýsi yfir neyðarástandi í lýðheilsu vegna loftslagsbreytinga.
„Það eru þegar komin fram ýmis merki loftslagsbreytinga sem hafa mikil áhrif á daglegt líf fólks; hitabylgjur, flóð og þurrkar. En við bendum líka á að önnur atriði kalla á athygli stjórnvalda, sem varða hreinlega ógn við heilsu og öryggi íbúa,“ segir Katrín. Veiking hafstrauma í Atlantshafi geti til að mynda bitnað á fæðuöryggi í norðanverðri Evrópu.
„Það er auðvitað staðreynd að við erum búin að vera að eiga við mjög flókin mál í Evrópu og annars staðar í heiminum; heimsfaraldur fyrir ekki mjög mörgum árum, stríð og átök. Athyglin hefur ekki verið á loftslagsmálum. Það sem við bendum á er að þessi ógn hefur ekki farið neitt þrátt fyrir að ýmislegt annað hafi gengið á.“
Þörf á aðgerðum í stað aðlögunar
Tillögur nefndarinnar eru 17 og ná til fjögurra sviða; að bregðast við loftslagsbreytingum sem vaxandi ógnar við heilbrigðisöryggi, umbreyta heilbrigðiskerfum, efla aðgerðir gegn loftslagsbreytingum og gera breytingar á efnahags- og fjármálakerfum sem knýja loftslagskrísuna áfram.
„Við megum ekki gleyma því að þetta snýst ekki bara um aðlögun að þeim breytingum sem munu verða, heldur ekki síður að draga úr losun og gera okkar besta til þess að koma í veg fyrir að þær verði meiri,“ segir Katrín.
„Það er enn verið að nýta opinbert fé til að styðja við olíu, gas og kol. Í raun og veru er enn verið að nýta opinbert fé til að styðja við óendurnýjanlega orkugjafa þó að þjóðir og stjórnvöld hafi gefið fyrirheit um að því yrði hætt.“
Nefndin líti sérstaklega til sveitar- og borgarstjórna því þær geti oft unnið mun hraðar að aðgerðum og haft meiri áhrif á samfélagið en landstjórnir.
Íslendingar sífellt meðvitaðri
Íslendingar átti sig í auknum mæli á hættunni sem fylgi mögulegri veikingu hafstrauma í kringum landið. Mikilvægt sé að halda loftslagsmálum í umræðunni.
„Þetta ætti að minna okkur á að þetta er eitthvað sem við þurfum að tala um á alþjóðavettvangi, ekki bara heima heldur líka að heiman því þetta er dæmi sem mun geta varðað okkur mjög miklu,“ segir Katrín.
„Aðrar þjóðir standa frammi fyrir öðrum birtingarmyndum þessarar ógnar en ég held að það skipti mjög miklu máli að muna að þó að ýmislegt hafi gengið á í heiminum og það er mikilvægt að takast á við það, þá hefur þessi ógn ekki farið neitt.“
