Kristrún Frostadóttir hefur næg verkefni á sínu borði en þegar kemur að umsókn um aðild að ESB þá kann hún að grípa gæsina og sjá tækifærin. Núna er gott tækifæri til að ná góðum samningum við ESB, sem taka tillit til sérstöðu Íslands. Kristrún er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Eyjan - Kristrún Frostadóttir - 2 - 3
Svo náttúrlega hefur verið á það bent að það getur verið alveg dásamlegt og bara ákjósanlegt að vera utan tollabandalaga þegar allur heimurinn er sammála um að draga úr tollvernd og efla frjáls viðskipti milli þjóða. En þegar vindurinn blæs í aðra átt eins og hann gerir núna, það er komið tollastríð í heiminum, þá getur verið ansi, ansi kalt að vera utan tollabandalaga.
„Já, þetta getur reynst okkur flókið. Við erum svolítið vön því í gegnum heimssöguna að vera sér á báti og ég skil það mjög, þennan íslenska kjarna, að við séum svolítið sérstök. Við erum einangruð hérna, svona ef þú hugsar um landfræðilega legu landsins. Við höfum líka einhvern veginn, okkur hefur tekist að gera mjög merkilega hluti sem fámenn þjóð, 400.000 manna samfélag, eitt ríkasta samfélag í heimi. Tekist að varðveita menningararfinn, okkar eigið tungumál. Ég er enn þá að hitta alþjóðaleiðtoga, meira að segja leiðtoga í Evrópu sem eru hissa á að við séum með okkar eigið tungumál. Ég veit ég hef ekki verið að segja frá þessu en af því að fólki finnst þetta ekki sjálfgefið, Ólafur, og ég skil alveg þetta íslenska í fólki, þetta séríslenska, að við höfum alltaf fengið svona að vera á sérsamning. Við fengum Marshall-aðstoðina á sínum tíma þrátt fyrir að hér hafi nú ekkert verið sprengt upp. Við gengum inn í NATO á sínum tíma samhliða Bandaríkjunum án þess að þurfa að leggja krónu inn í það, bara aðstöðu. Og við höfum náð að vera þátttakendur í þessu Evrópusamstarfi í gegnum EFTA og EES án þess að vera fullir aðilar, eða fullmótaðir aðilar. Og eðlilega þá vill fólk að við förum okkar eigin leiðir. En þess þá heldur, þá skulum við fara okkar leiðir í tengslum við Evrópusambandið og biðja um okkar lausnir og skilning á okkar stöðu. Við eigum að hafa sjálfstraust í því. Ég er með næg verkefni hérna inni á borði hjá mér óháð þessu Evrópusambandsaðildarferli. En ég kann að grípa gæsina og ég kann að finna augnablikið og okkar saga í alþjóðasamskiptum, hún er uppfull af fólki sem les aðstæður og notfærir sér þær. Við sem Íslendingar eigum að notfæra okkur þá stöðu sem við erum í núna. Við töpum ekkert á því að kanna málið. Ef okkur líst síðan ekkert á það, þá höfum við ekki tapað neitt á því.
Ég hef heyrt þessar umræður um að það kosti 1-2 milljarða að fara í þessar aðildarviðræður. Sko, að vera í alþjóðasamskiptum kostar heilmikla peninga vegna þess að þú græðir mikið á því líka. Þú opnar ákveðnar leiðir. Við erum með utanríkisþjónustu af ástæðu til að liðka fyrir viðskiptum, fyrirtækjum, ferðaþjónustu, samskipti við umheiminn. Ég tala nú ekki um öryggis- og varnarmál. Helsta ástæðan fyrir því að við þurfum ekki að borga 5% af landsframleiðslunni okkar er vegna þess að við erum með öfluga utanríkisþjónustu sem talar okkar máli og útskýrir af hverju Ísland á ekki að gera það. Þar eru nú fleiri en tveir milljarðar í 5% af landsframleiðslu, get ég sagt þér.
Við héldum hérna Evróputengdan fund þegar Katrín Jakobsdóttir var forsætisráðherra og Bjarni Benediktsson og Sigurður Ingi voru í þeirri ríkisstjórn, þar sem við tókum á móti hátt í 40 leiðtogum frá Evrópusviðinu. Það kostaði tvo milljarða að halda þann fund, Ólafur. Ef við getum haldið svona fund, sem eru tveir, þrír klukkutímar, þá getum við alveg borgað fyrir aðildarviðræður sem gætu opnað á stórkostleg tækifæri og lækkað gífurlegan kostnað hér í landinu. Þannig að maður verður aðeins að sjá skóginn fyrir trjánum.“
Það er auðvitað það sem maður hefur vissar áhyggjur af núna í sumar, að mér finnst alveg augljóst að það eru ákveðnir aðilar sem eru að reyna að villuleiða þessa umræðu. Það nefnilega, það skiptir máli að setja fram málefnaleg rök og takast á með málefnalegum rökum af því það eru málefnaleg rök í báðar áttir. Og það kostar okkur til dæmis marga milljarða á hverju ári ef við horfum bara á útgjaldaliðinn að vera í EES. Það kostar alveg þó að Norðmenn beri hitann og þungann af kostnaðinum við EES, það er ekkert átómatískt að sá kostnaður margfaldist við inngöngu í ESB.
Það hefur verið reiknað út, Benedikt Jóhannesson reiknaði það út fyrir rúmum tíu árum þá að það kostaði 200 til 300 milljarða á ári fyrir íslenska hagkerfið að vera með krónuna, bara horfa á þann afmarkaða þátt. Þannig að ef það er hægt að spara kannski nokkur hundruð milljarða á ári bara þegar kemur að gjaldmiðlinum þá er alveg, það er alveg verjandi að kosta einhverju til á móti.
„Já, þetta er bara fjárfesting í valkostum og það liggur auðvitað alveg fyrir að það þarf stundum einhver fjárútlát til þess að fara í slíkar fjárfestingar. Þetta er nú bara eins og þegar maður opnar á fyrirtækjarekstur eða annað, að hérna, það þarf stundum eitthvað til til að komast af stað. Þetta snýst auðvitað fyrst og fremst um núna, ætlum við að halda þessum valkosti áfram eða ekki? Umræðan núna, hún þarf að einskorðast við það í aðdraganda 29. ágúst. Er eitthvað þarna sem þið teljið að sé þess virði að skoða betur? Ef þú ert óviss, segðu já vegna þess að þú ættir að vilja fá svar við því hvort að það sé eitthvað þarna til viðbótar sem að þú ert ánægður með eða ekki. Þú færð síðan alltaf tækifæri seinna til að endanlega segja nei.“
