Efnahagskerfi Norðurlanda hafa á undanförnum árum orðið berskjaldaðri gegn alþjóðlegri spennu og truflun á aðfangakeðjum. Staða Íslands og Svíþjóðar er betri en Noregs og Danmerkur, sem teljast hvað viðkvæmust.
Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Norrænu ráðherranefndarinnar um virðiskeðjur landanna, sem treysta mjög á hráefnainnflutning og önnur aðföng frá ríkjum Evrópu og ekki síður Bandaríkjunum og Kína.
Þar segir einnig að aðfangakeðjan til Íslands sé fjölbreyttari og stöðugri en hinna landanna, þar sem aðeins 1,2 prósent innfluttra millistigsafurða teljist viðkvæmar. Það sé lægsta hlutfallið á Norðurlöndum og endurspegli meðal annars talsverða notkun endurnýtanlegra orkugjafa. Slíkar vörur nemi að jafnaði um 40 af hundraði heildarinnflutningsins.
Ísland æ háðara Kína með ýmsar vörur
Millistigsafurðir eru hluti af framleiðsluferli annarrar vöru eða þjónustu. Sem dæmi má nefna hveiti sem notað er við brauðbakstur eða stál sem nýtt er við að búa til bíla. Ísland gerist þó æ háðara Kína varðandi innflutning á mikilvægum vörum á borð við síma og annan fjarskiptabúnað, þar sem Kínverjar eru orðnir ráðandi.
Íslandi og hinum Norðurlöndunum sé þó brýnt að efla samstarf svo tryggja megi efnahagslegt framtíðaröryggi, fylgjast með þróun aðfangakeðja og tryggja að þau verði ekki háð innflutningi frá einstaka löndum.
Í skýrslunni er varað við að útflutningur Norðurlandanna geti orðið fyrir áhrifum af auknum viðskiptahindrunum og verndarstefnu, ekki síst frá Bandaríkjunum. Bandaríkjamarkaður sé Íslendingum sérstaklega mikilvægur enda fari yfir 11 prósent vöruútflutnings landsins þangað.
