„Ég er millistéttarkona, hægrisinnuð og mér er ofboðið,“ skrifar Camilla Tominey, aðstoðarritstjóri Telegraph, og krefst þess að valdhafar hlusti. Að hennar mati hafa vinstrimenn ekki lengur einkarétt á vandlætingu og reiði sem pólitísku afli. Nú stígi fram nýr hópur, reiðir hvítir kjósendur, einkum þeir sem skilgreina sig til hægri í stjórnmálum, og krefjist þess að rödd þeirra verði heyrð.
Jaðarsetning hægrimanna
Tominey ber saman viðbrögð á Vesturlöndum við tveimur málum sem hún telur sambærileg að ákveðnu leyti. Annars vegar andláti George Floyd í Bandaríkjunum árið 2020 og hins vegar dauða Henry Nowak í Bretlandi eftir að hann var handjárnaður af lögreglu í kjölfar ásakana um kynþáttaníð.
Í báðum tilfellum varð maður fyrir lögregluofbeldi sem leiddi til dauða. Að mati Tominey liggi helsti munurinn í því hvernig samfélagið brást við. Floyd var þeldökkur Bandaríkjamaður og dauði hans varð kveikjan að umfangsmikilli reiðiöldu, mótmælum, eignaspjöllum og samfélagsumræðu víða um Vesturlönd.
Tominey heldur því fram að sambærileg samúð eða samfélagsleg reiði hafi ekki komið fram vegna dauða Nowak. Hún telur að hvítir hægrimenn hafi í vaxandi mæli upplifað sig sem jaðarsettan hóp í menningarlegu og pólitísku tilliti, þar sem sjónarmið þeirra njóti síður skilnings innan ráðandi stofnana samfélagsins.
DEI, gagnrýnin kynþáttahyggja og vantraust
Í sömu útgáfu Telegraph skrifar félagsvísindamaðurinn Eric Kaufmann grein þar sem hann spyr hversu öflugt þetta nýja reiðiafl geti orðið.
Kaufmann rekur þar atburðarásina í kringum dauða Nowak. Hann bendir á að lögreglan hafi brugðist við ásökunum sem síðar hafi reynst rangar og telur að viðbrögðin endurspegli ákveðna hugmyndafræðilega þróun innan opinberra stofnana.
Að mati Kaufmanns má rekja hluta af þeirri þróun til svokallaðrar DEI-hugmyndafræði, sem stendur fyrir fjölbreytni, jöfnuð og inngildingu (Diversity, Equity and Inclusion). Hann telur einnig að áhrif gagnrýninnar kynþáttahyggju (e. Critical Race Theory) hafi aukist innan stofnana Vesturlanda.
Kaufmann heldur því fram að þessi hugsun geti leitt til þess sem hann kallar „litað réttarríki“, þar sem einstaklingar njóti mismunandi trúverðugleika og meðferðar eftir uppruna eða hörundslit. Hann telur að slík þróun grafi undan trausti almennings á yfirvöldum og réttarkerfi.
Hatursorðræða og tvöfeldni
Að mati Kaufmanns sést þetta hvergi betur en í umræðunni um hatursorðræðu og kynþáttafordóma.
Hann heldur því fram að innan ákveðinna fræðilegra og pólitískra strauma sé gengið út frá því að valdatengsl samfélagsins geri það að verkum að aðeins sumir hópar geti talist gerendur kynþáttafordóma. Gagnrýnendur þeirrar nálgunar telja að slíkt skapi tvöfeldni sem grafi undan jafnræði fyrir lögum.
Kaufmann varar við því að sífellt fleiri kjósendur líti svo á að kerfið sé ekki lengur hlutlaust heldur litað af hugmyndafræðilegum forsendum.
Óttinn við lýðfræðilegar breytingar
Kaufmann bendir einnig á lýðfræðilegar breytingar í Bretlandi sem hann telur hafa áhrif á umræðuna.
Tæplega fimmtungur íbúa Bretlands tilheyrir minnihlutahópum sem ekki eru skilgreindir sem hvítir. Hann vísar jafnframt til gagna sem sýna að um 40 prósent nýbura í Bretlandi eigi að minnsta kosti eitt foreldri af erlendum uppruna.
Að mati Kaufmanns er undirliggjandi ótti margra hvítra hægrimanna sá að samfélagið sem þeir þekkja taki örum breytingum og að þeir hafi takmarkað svigrúm til að ræða þær breytingar opinberlega.
Hann telur að umræða um innflytjendamál og lýðfræðilegar breytingar sé oft afgreidd sem fordómar eða hatursorðræða, sem geri mörgum erfitt fyrir að tjá áhyggjur sínar án þess að sæta stimplun.
Nýtt pólitískt afl
Kaufmann telur að þessi þróun geti haft veruleg pólitísk áhrif á komandi árum. Ef stórir hópar kjósenda upplifa að áhyggjur þeirra séu ekki teknar alvarlega geti sú reiði safnast upp og leitað sér útrásar á ófyrirsjáanlegan hátt.
Svipað og vinstrið nýtti reiði vegna samfélagslegs misréttis sem drifkraft pólitískra breytinga á síðustu árum, telur Kaufmann að reiði hvítra hægrimanna geti orðið eitt áhrifamesta pólitíska afl Vesturlanda á næstu árum.
Hvort sú þróun leiði til aukinnar samfélagslegrar spennu, nýrra stjórnmálahreyfinga eða breyttrar opinberrar umræðu á eftir að koma í ljós. En bæði Tominey og Kaufmann virðast sammála um eitt: hvít reiði er ekki lengur jaðarfyrirbæri heldur afl sem stjórnmálamenn geta ekki lengur leyft sér að hunsa.
