Fréttastofa Vísis verður reglulega með Pallborð fram að þjóðaratkvæðagreiðslunni um hvort Ísland eigi að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið. Fyrsta Pallborðið fór fram klukkan 14 í dag, þann 18. ágúst, þar sem fulltrúar tveggja já-hreyfinga og tveggja nei-hreyfinga tókust á um helstu álitaefni Evrópuumræðunnar.

Þar fengu þau meðal annars færi á að takast á um það sem þau töldu vera staðreyndavillur í kosningabaráttu hinnar hliðarinnar. Einnig var snert á fjármagni hreyfinganna, styrkjum sem hafa hlotist og öðru þar fram eftir götunum.

Nei-hliðin horfi ekki á heildarmyndina

„Ég skil ekki strategíu Áfram Íslands sem heldur áfram að ljúga því að þetta sé kosning um aðild, ljúga því hvað við munum borga inn í Evrópusambandið, ljúga því að þetta muni hafa áhrif á málskotsrétt forseta Íslands,“ segir Snærós Sindradóttir, framkvæmdastjóri Evrópuhreyfingarinnar.

Hér fyrir neðan má horfa á Pallborðið í heild sinni.

Þá bætti hún einnig við að hún áttaði sig ekki á því hvernig hreyfingin ætlaði að standa keik frammi fyrir þjóðinni eftir eitt og hálft til tvö ár og segjast trúa því sem hún hefði verið að segja.

„Við höfum vandað okkur mjög í Evrópuhreyfingunni við að setja fram varlegar áætlanir, varlegar tölur og svo framvegis og það skiptir máli,“ segir Snærós og ítrekar svo að það séu þó einnig hættur sem felist í því að setja fram svokallaðan hálfsannleik.

„Nei-hliðin er með rörsýn (e. tunnel vision) á atriði sem henta þeim en horfir aldrei á heildarmyndina sem er ávinningur þjóðarinnar og sá friður sem getur skapast hér í efnahagslífinu ef við tökum þetta skref.“

Rétturinn skaddist en spurning hvort hann sé nýttur

Júlíus Viggó Ólafsson var forsvarsmaður nei-hreyfingarinnar Áfram Ísland en hann hóf mál sitt á eftir svari Snærósar á því að ramma inn hvaða lygar hreyfingin var sökuð um: kosningu um aðild, kostnað sem myndi fylgja því að hefja viðræður og loks varðandi það að forseti myndi ekki geta nýtt málskotsrétt ef landið gengi inn í Evrópusambandið. Snærós segir honum [málskotsréttinum] engan veginn „kippt úr sambandi“ líkt og nei-liðar hafi haldið fram.

Þá færðist hiti í leikinn en á meðan Júlíus lýsti því hvernig rétturinn „skaddaðist auðvitað af því að forseti Íslands geti ekki haft áhrif á Evrópugerðir, við hljótum að vera sammála um það“ en í sömu andrá hefur Snærós spurt hann ítrekað hvort forsetinn „geri það í dag?“

Því næst segir Júlíus að það sé ekki rétt að Áfram Ísland ljúgi því að kostnaður við inngöngu væri fimmtíu milljarðar. Það byggi á því hvað allir aðrir séu að greiða.

„Ég hef ekki fengið almennilega útskýringu á því af hverju það yrði minna en það,“ segir hann og bætir við að það sé jafnframt verið að „slengja fram alls konar staðhæfingum um það hvað vaxtakostnaður muni minnka og hvað það muni allir hlutir batna við upptöku evru.“

Það gæti verið að vextir minnki eitthvað á Íslandi við upptöku evrunnar en „við myndum líka missa sveiflujafnandi áhrif krónunnar og myndum taka áhættu á því að taka hagsveiflur á Íslandi, sem munu ekki hverfa, út á annan hátt eins og til dæmis atvinnuleysi, ungmennaatvinnuleysi“.

Mikilvægt að segja rétt og satt frá

Aðspurður hvort hann hafi rekist á rangfærslur í kosningabaráttu já-hliðarinnar sem mikilvægt væri að leiðrétta nefndi hann „þegar því var haldið fram að sænska krónan væri tengd við evruna eða þegar mjólkurlítrinn var 380 krónur og það var tekið út.“

Það skipti máli fyrir þá sem taki þátt í kosningabaráttunni að reyna að segja rétt og satt frá. Erna Bjarnadóttir, stjórnarkona í Heimsýn, var einnig á pallborðinu fyrir hönd nei-hliðarinnar en hún sagði ómögulegt að ná stjórn á þeirri upplýsingaóreiðu sem ríkir meðal annars á samfélagsmiðlum á borð við Facebook.

„Það á hins vegar að leiðrétta þegar það er augljóslega rangt farið með,“ sagði Erna og bætti við að „þar vil ég taka dæmi sem mér finnst alvarlegt, hvernig formaður utanríkismálanefndar, Pawel Bartoszek, fór hér um verslanir og veitingastaði á höfuðborgarsvæðinu í vor og tilkynnti um 25 prósenta lækkun á því að ganga í Evrópusambandið.“

Rannsakaði vefjuverðið sjálf

Hún segir hann hafa meðal annars komið við á veitingastaðnum Saffran og keypt sér vefju sem hann tilkynnti svo að myndi geta lækkað um 25 prósent í verði. Erna hafi þá farið og keypt sér sömu vefju á 2590 krónur, sem innihéldi meðal annars kjúkling, og reiknað því næst út að hún gæti mest lækkað um 70 krónur í verði.

„Þetta hefur háttvirtur þingmaður ekki séð ástæðu til að leiðrétta heldur haldið því áfram fram að hér geti matur lækkað um 25 prósent,“ sagði Erna. Það sé alvarlegt.

Sú fjórða sem tókst á í Pallborðinu í dag var Gréta María Grétarsdóttir, stjórnarkona í Já til að sjá, en hún sagði þurfa að muna það varðandi upplýsingar að það væri ekkert mál fyrir fólk sem væri snjallt með gögn að snúa gögnunum eins og þeim hentaði hverju sinni.

„Það er auðvitað leiðinlegt fyrir hinn almenna Íslending sem stendur og þarf að taka ákvörðun, þess vegna segi ég alltaf: fáum samning og þá vitum við meira,“ sagði Gréta.

Almenningur geti haft það betra

Hvað matvælaverð varðar þá sagðist hún ekki vera með á hreinu hvort að vefja lækki um 70 krónur í verði eða ekki. Það sé spurning um tækifæri sem þurfi að velta fyrir sér.

„Við vitum alveg að það eru verndartollar og það má alveg segja að það sé hægt að breyta þeim án þess að fara í Evrópusambandið, það er alveg hárrétt, það er hægt að breyta þeim,“ sagði hún og bætti við „en það þýðir samt alveg að íslenskir neytendur eru alltaf þeir sem þurfa að borga brúsann.“

Hún rifjar upp frá því að hún stóð að innflutningi á matvælum að það hafi kostað minna að kaupa íslenskt skyr frá Bretlandi en að kaupa það hér heima; verandi „verkfræðingur sem vill skoða gögnin“ hugsi hún oft með sér hvernig sé hægt að bæta kerfin okkar.

„Ísland er frábært, en er hægt að gera það betra?“ segir Gréta og tekur tollakerfið sem dæmi um atriði sem væri hægt að bæta en ítrekar „er ESB góð lausn á því? Ég veit það ekki en ég vil fá að vita. Ég veit bara að almenningur getur haft það betra.“