Ákvörðun stjórnvalda í Búdapest fyrr í þessari viku um að láta af andstöðu Ungverja við að opna aðildarviðræður Evrópusambandsins við Úkraínu og Moldóvu gat varla komið á betri tíma fyrir leiðtoga ESB og aðildarríkjanna.
Um þrjátíu þeirra, þar á meðal Emmanuel Macron, Friedrich Merz og Giorgia Meloni, auk Ursulu von der Leyen og Antonio Costa, eru nú að koma saman í strandbænum Tivat í Svartfjallalandi, til að hitta leiðtoga ríkjanna á vesturhluta Balkanskagans; sex þessara ríkja eru umsóknarríki og tvö af þeim, Svartfjallaland og Albanía, eru komin langleiðina í þessu ferli.
„Við ætlum að ræða nýjar tillögur sem miða að því að flýta þessu [umsóknar]ferli,“ sagði Costa í viðtali við Euronews í gær. „Það er mikilvægt að auka traust til Evrópusambandsins, og auka trú umsóknarríkjanna á því að við erum að þokast í rétta átt.“
Fréttafólk hér í Brussel sem fylgist með því sem er að gerast í ráðum og nefndum leiðtogaráðsins rak í rogastans um kvöldmatarleytið á miðvikudag, þegar skilaboð bárust um að fastafulltrúar aðildarríkjanna - sem setið höfðu á fundi allan daginn - hefðu ákveðið að bæta við dagskrárlið sem fjallaði um aðildarviðræður Úkraínu og Moldóvu.
Þessi skilaboð komu á spjallþræði sem fjölmiðlafulltrúar Kýpverja (sem nú fara með formennsku í ráðherraráðinu) halda úti fyrir fréttafólk - og tveimur tímum síðar kom niðurstaðan: sendiherrarnir höfðu samþykkt áætlun sem miðar að því að haldnar verði tvær ríkjaráðstefnur (intergovernmental conference) í Luxemborg 15. júní, annars vegar fyrir Úkraínu og hins vegar fyrir Moldóvu.
Bæði Úkraína og Moldóva fengu stöðu umsóknarríkis sumarið 2022, í kjölfar allsherjarinnrásar Rússa í Úkraínu, en undanfarin þrjú ár hafa stjórnvöld í Ungverjalandi staðið í vegi fyrir því að formlegar aðildarviðræður gætu hafist.
Það breyttist eftir þingkosningarnar í Ungverjalandi í apríl; í kjölfar þeirra hófust viðræður Ungverja og Úkraínumanna um réttindi ungverskumælandi minnihlutahópa í Úkraínu sem virðast hafa skilað ásættanlegri niðurstöðu fyrir ný stjórnvöld í Búdapest.
„Aðildarferlið byggir á verðleikum [umsóknarríkjanna] og þannig verður það áfram, en við getum straumlínulagað ferlið,“ sagði Costa í gær, og talaði meðal annars um að breyta reglunum þannig að aðildarríkin hefðu aðeins neitunarvald í upphafi og við endalok umsóknarferlisins (núna þarf samþykki allra ríkjanna þegar samningskaflar eru opnaðir og þegar þeim er lokað).
Friedrich Merz Þýskalandskanslari lagði nýlega til að Úkraínu yrði veitt einhvers konar aukaaðild að Evrópusambandinu; hann og Emmanuel Macron Frakklandsforseti mæta á leiðtogafundinn í Svartfjallalandi með svipaða tillögu sem gengur út á skrefabundna aðild; að umsóknarríki geti notið þeirra kosta sem aðild hefur í för með sér, á sama tíma og þau séu að uppfylla skilyrðin fyrir inngöngu.
Í þessu ljósi má til dæmis skoða áform um að ríkin á vesturhluta Balkanskagans fái aðgang að sameiginlegu farsímareikisvæði innan Evrópu; íbúar í Úkraínu og Moldóvu fengu aðgang að þessu um síðustu áramót.
Merz og Macron hafa nú dreift óformlegu umræðuskjali sem ætlunin er að ræða á leiðtogafundinum í dag og á formlegum leiðtogafundi Evrópusambandsins sem haldinn verður í Brussel 17. júní.
Bauð Norðmönnum embætti fiskveiðistjóra í framkvæmdastjórn ESB
Haustið 1994, nokkrum vikum fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu Norðmanna um aðild að Evrópusambandinu, steig Jacques Santer, verðandi forseti framkvæmdastjórnar ESB inn í umræðuna í Noregi, með því að bjóða norskum stjórnvöldum embætti fiskveiðistjóra Evrópusambandsins.
Til stóð að Thorvald Stoltenberg (faðir Jens Stoltenbergs núverandi fjármálaráðherra Noregs) tæki við þessu embætti í nýjum hópi framkvæmdastjóra ESB í byrjun árs 1995. Stoltenberg hafði áður verið utanríkisráðherra Noregs.
Í grein sem VG birti 30. október 1994, var haft eftir Stoltenberg að hann væri ánægður með þessa ákvörðun; hún væri skýrt merki um að Evrópusambandið vildi læra af Norðmönnum um stefnu í fiskveiðimálum og meðferð náttúruauðlinda.
Í viðtali við Aftenposten sem birtist sama dag, sagði hann að þessi ákvörðun styrkti málstað þeirra í Noregi sem vildu aðild að ESB. „Nú sjá allir að við fáum einstakt tækifæri til að hafa áhrif á stefnu Evrópusambandsins í þessu máli sem er svo mikilvægt fyrir okkur.“
Stoltenberg var reyndar einnig spurður hvort hann - sem framkvæmdastjóri fiskveiðimála hjá ESB - myndi hjálpa Noregi í deilunni sem þá stóð yfir við Íslendinga um veiðar í Smugunni. Stoltenberg svaraði því til að „hann myndi bara gera ógagn“ ef hann blandaði sér í deilur norskra og íslenskra stjórnvalda.
Í umfjöllun VG og Aftenposten kom ennfremur fram að Jacques Santer vildi með þessari ákvörðun gera sitt til að hjálpa já-sinnum í Noregi - niðurstaðan í þjóðaratkvæðagreiðslunni í lok nóvember 1994 varð hins vegar sú að rúmur meirihluti kjósenda (52,2 prósent) sögðu nei.
