Japanska veðurstofan hefur ekki aðeins varað við flóðbylgjum heldur líka löngum skjálftum sem valda því að háhýsi hristast til og frá. Í héraðinu Tohoku er varað við slíkum kippum og þeir hafa einnig fundist í borgunum Wakuya og Yokote, að sögn japanska ríkissjónvarpsins, NHK.
Veðurstofa Japans segir að fram undan séu langvinnar jarðhræringar sem gætu haft áhrif á fólk sem er ofarlega í háhýsum.
Sérstök aðgerðarstjórn hefur verið sett saman til að bregðast við afleiðingum jarðskjálftans. Þetta sagði Sanae Takichi forsætisráðherra Japans í yfirlýsingu.
Hún ítrekaði áskoranir um að fólk á hættusvæðum yfirgefi heimili sín. Tekið skal fram að þessi fyrirmæli eru ekki bindandi. „Við höfum fengið fregnir af því að verið væri að staðfesta tjón og slys á fólki,“ sagði hún og bætti við að frekari fregnir væru væntanlegar.
Búið er að senda hermenn á hættusvæðin til aðstoðar.
Líkur eru á að áhrifin af flóðbylgjunum verði minniháttar, en tíminn verður þó að leiða það í ljós. Þetta segir Simon Boxal sérfræðingur í hafstraumum við háskólann í Southampton í samtali við Sky News.
„Miðað við dýpt vatnsins skella stærstu bylgjurnar á ströndinni um klukkutíma síðar, þannig að þær bylgjur ættu að koma fljótlega,“ segir hann. Við ættum því að sjá á um það bil klukkustund hversu slæm áhrifin verða.
Uppfært mat á skjálftanum í morgun er 7,5 stig (fyrstu mælingar sögðu 7,4 stig).
Skjálftar af þessari stærð eru nokkuð algengir í Japan. Tæplega einu sinni á ári að jafnaði verður skjálfti yfir 7 að stærð og yfir 10% allra jarðskjálfta í heiminum af stærðinni sex eða meira verða í Japan. Síðast varð slíkur skjálfti í landinu í desember - stærðin var 7,6. Hann var út af ströndum Aomori, litlu norðar en skjálftinn í morgun.
Sá sem hefur valdið mestu tjóni er áðurnefndur níu stiga skjálfti árið 2011. Þá fórust yfir 18 þúsund manns og hálf milljón manna missti heimili sín. Hluti manntjónsins skýrðist af því að fólk vanmat stærð flóðbylgjanna og leitaði því ekki í nægilegum mæli á hærri staði. Síðan þá hafa flóðbylgjuviðvaranir verið teknar fastari tökum í landinu.
Ég minntist á Fukushima áðan, og það vekur eflaust upp minningar hjá fólki. Fyrir 15 árum, 11. mars 2011, varð skjálfi upp á 9 stig á svipuðum slóðum. Hann kom af stað gríðarlegum flóðbylgjum sem meðal annars dundu á kjarnorkuverinu í Fukushima. Um 160 þúsund manns þurftu að flýja heimili sín vegna geislunar og 26 þúsund þeirra þurftu að flytja varanlega þar sem svæðið sem þau bjuggu á hefur ekki verið hæft til búsetu síðan.
Ekkert óeðlilegt hefur hins vegar mælst nú í kjarnorkuverunum og ekkert bendir til neinnar geislunar eins og staðan er núna. Áfram er þó fylgst með.
Stjórnvöld í Japan hafa beðið fólk á hættusvæðum að yfirgefa heimili sín. Svæðin eru Iwate-hérað, mið Kyrrahafsströnd Hookaido og Aomori, sem og héruðin Miyagi og Fukushima.
Veðurstofan biður fólk um að koma sér í meiri hæð og gæta varúðar gegn aurskriðum og frekari jarðskjálftum í þessari viku.
Japanska ríkissjónvarpið segir að flóðbylgjur af völdum skjálftanna geti orðið allt að þriggja metra háar. Þegar hefur frést af 80 cm flóðbylgju í Kuji en engar fregnir hafa borist af áhrifum hennar. Þá fréttist einnig af 40 cm flóðbylgju í Miyako.
Veðurstofa Japans segir hugsanlegt að eftir að fyrsta bylgjan skellur á fylgi stærri í kjölfarið.
Jarðskjálfti af stærðinni 7,4 varð undan norðurströnd Japan í morgun. Strax í kjölfarið var gefin út flóðbylgjuviðvörun. Ég heiti Hallgrímur Indriðason og fylgist með gangi máli á þessari fréttavakt.
