Ný rannsókn bendir til þess að veltihringrás Atlantshafsins, eða AMOC, hafi veikst svo mikið að hún gæti hrunið fyrir lok aldarinnar. Slíkt gæti þýtt nýtt kuldaskeið í Bretlandi, Skandinavíu og á Íslandi.
Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags hjá Veðurstofu Íslands, og Hrönn Egilsdóttir, sviðstjóri umhverfissviðs hjá Hafrannsóknarstofnun, ræddu um AMOC í Kastljósi í kvöld, hugsanlegt hrun straumsins og afleiðingarnar sem það gæti haft í för með sér.
Auðvelt að búa til dómsdagsspár
Halldór Björnsson segir vísindamenn hafa sagt það sama um AMOC-strauminn frá árinu 1990. Það muni líklega draga úr veltihringrásinni á öldinni en það að það sé mjög ólíklegt að það verði hrun fyrir lok aldarinnar.
„En svo gerist það að við erum komin nær næstu öld en við vorum þegar við byrjuðum árið 1990. Þannig að árið 2100 er allt í einu bara eftir 80 ár,“ segir Halldór.
Hann segir vissuna um hversu mikið veltihringrásin muni dragast saman hafa aukist. Fólk hafi nú áhyggjur af því hvað gerist eftir árið 2100, þegar hringrásin muni líklega hafa dregist saman um 50 prósent og jafnvel hrunið.
Halldór segir lítið vitað um afleiðingar hruna á veltihringrás. Auðvelt sé að búa til dómsdagsspár en það þýði þó ekki að þær rætist.
Ekki vísbendingar um hrun
Hrönn Egilsdóttir segir ekki vera merki um veikingu AMOC-straumsins. Hún segir rannsóknir sem sýni fram á hrun straumsins byggja á líkönum.
„Það eru ekki miklar vísbendingar um að það sé einhvers konar hrun í gangi. Þessar nútímamælingar eru ekki að sýna það. En það þýðir ekki að það geti ekki orðið. En þessar líkanaspár sýna fram á það að það geti orðið mikil veiking eða hrun og það myndi að sjálfsögðu valda mjög miklum breytingum. Ekki bara á landi fyrir okkur mannfólkið heldur líka náttúrulega í sjónum,“ segir Hrönn.
Þörf á fólki sem geti túlkað gögnin
Hún segir veltistrauminn lítið rannsakaðan hér á landi. „Það eru fleiri að vinna í ísbúðinni á horninu en eru hafeðlisfræðingar á Íslandi,“ segir hún. „Það er bara veruleg þörf á fólki með þessa þekkingu til að geta túlkað þessi gögn. Og við þurfum að vera að rannsaka meira og safna fleiri gögnum til þess að við getum veitt betri ráðgjöf til stjórnvalda, til almennings sem að fer þá inn í áhættumat hvað varðar mögulegt hrun á vistkerfum.“
Hafrannsóknastofnun á tvö rannsóknarskip en Hrönn segir einungis örfáa daga á ári fara í rannsóknir á hafstraumum á sjó. Skoða mætti hvort ekki bara Ísland, heldur Norðurlöndin, Bandaríkin og Kanada, séu að setja nógu mikið púður í rannsóknir á hafstraumum.
Umræðu Hrannar og Halldórs má sjá í heild sinni í spilaranum hér að neðan.
