„Þetta er fullkomlega óásættanlegt. Þvert á Barnasáttmála SÞ sem var festur í lög hérlendis: Það á aldrei að frelsissvipta börn. Punktur. Hvert svo sem markmiðið er.“ Þetta segir Björgvin G. Sigurðsson, fyrrverandi ráðherra Samfylkingarinnar, á Facebook í morgun.
„Lengi skal mannin reyna. Ég á erfitt með að trúa því að félagar góðir í stjórnarliðinu láti þetta mál svo fram ganga. Harðlínan í fjarhægrinu fagnar en fáir aðrir.“
Grímur: Fólk hverfur
„Það hefur gerst að fólk hverfur og jafnvel fer af landi brott,“ sagði Grímur Grímsson, þingmaður Viðreisnar og fyrsti framsögumaður allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis um brottfararstöðvarfrumvarpið svokallaða, í Bítinu á Bylgjunni í morgun.
Brottfararstöðin hefur verið harðlega gagnrýnd og þurfti meðal annars að stöðva þingfund í síðustu viku vegna háværra mótmæla á þingpöllunum. Brottfararstöðina á að nota fyrir fólk sem hefur fengið synjun um alþjóðlega vernd og á að vísa úr landi, hafa gagnrýndendur helst beint spjótum sínum að börnum sem eiga ekki heima í fangelsi. Þá hefur verið gagnrýnt að enginn utanaðkomandi, þar á meðal fjölmiðlar, megi sjá hvernig fólk kemur til með að búa.
Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, gagnrýndi í kjölfar mótmælanna í síðustu viku að stjórnarliðar væru tregir til að taka þátt í umræðunni. „En svoleiðis er það. Það eru víst ekki allir flokkar sem treysta sér til þess að standa stoltir með hagsmunum Íslendinga, enn síður þegar á móti blæs,“ sagði hann í færslu á Facebook. Ljóst er að umræðan er ekki rígbundin við stjórnmálaflokka en Björgvin var spurður hvort það skipti máli að hann styddi einn ríkisstjórnarflokkinn sem stendur að frumvarpinu. „Heldur þú í alvöru að ég styðji hvaðeina í blindni sem frá stjórnarflokkunum kemur? Nei, vitaskuld ekki,“ sagði hann, út á það gangi lýðræði. „Að standa með skoðunum sínum, hvað sem allri flokkapólitík líður.“
Hrannar Björn Arnarson, fyrrverandi aðstoðarmaður Jóhönnu Sigurðardóttur, segir einfaldlega: „Þú fangelsar ekki börn foreldra á flótta – þar verður þú að draga í land!“
„Þetta eiga bara að vera örfáir dagar“
Grímur sagði að gert væri ráð fyrir að fjölskyldur verði vistaðar á sérstöku svæði í brottfararstöðinni og að mannúðarsjónarmið verði tekin til greina. Ísland hafi þó skyldum að gegna gagnvart Schengensamstarfinu.
„Við erum eina landið í Schengen sem hefur ekki verið með brottfararstöð og það hefur verið heimild lögreglu að krefjast gæsluvarðhalds yfir einstaklingi sem á að flytja úr landi. Hann er þá handtekinn og vistaður í gæsluvarðhaldi í fangelsi. Þetta finnst okkur og ráðherranum líka ómögulegt að vista fólk með þessum hætti sem hefur ekki brotið af sér með refsiverðum hætti,“ sagði Grímur. „Brottfararstöðin á að taka við þessu hlutverki.“ Það verði borið undir dómara hvort vista eigi einstakling þar.
Við meðferð málsins hafi verið sérstaklega hugað að börnum. „Vistun fjölskyldna verður þá á sérsvæði fyrir sig,“ sagði hann. Fjölskyldur væru þá með sitt eigið eldhús, salerni, svefnaðstöðu og leiksvæði. Fólkið kemst samt ekki burt af brottfararstöðinni. „Þetta eiga bara að vera örfáir dagar.“
Hann segir að hér á landi í dag séu einstaklingar sem leitað sé að. „Það eru einstaklingar sem að við vitum ekki hvar eru, hvort sem þeir eru týndir hér eða horfnir af landi brott,“ sagði hann. „Þetta eru ekki neinir þúsundir eða hundruð manns, þetta eru einhverjir tugir.“
Alma Mjöll Ólafsdóttir er meðal þeirra sem hafa tjáð sig mikið um málið en hún bendir á að hægt sé að vista börn í níu daga í brottfararstöðinni. „Af hverju vill meirihlutinn, eða í rauninni flestir á þingi, eyða svona ógeðslega miklum peningum, okkar peningum, í að setja á fót risa úrræði með fólki á vakt allan sólarhringinn ef þetta eru svona ofboðslega fáir sem eiga að vera þarna? Það stendur í frumvarpstextanum að það sé heimild til að byggja fleiri brottfararstöðvar en bara þessa svo ekki eru þetta þrír til tíu einstaklingar,“ segir hún á Facebook.
„Ef þau ætla að nota þetta sem svona mikið allra seinasta úrræði af hverju kaupa þau ekki bara ökklabönd á þessa örfáu einstaklinga?“
Ráðherra: Ótækt að stjórnvöld geti ekki framfylgt ákvörðunum
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra segir í yfirlýsingu að eðlilegt sé að frumvarpið vekji upp tilfinningar. „Sambærileg úrræði eru til á öllum Norðurlöndum of í Schengen-ríkjum. Frumvarpið er unnið að norskri fyrirmynd og með því er brottvísunartilskipun Evrópusambandsins innleidd að fullu. Í dag er framkvæmdin sú að fangaklefar eru nýttir í þessum tilvikum. Sú leið er harkalegri en það sem frumvarpið leggur til,“ segir hún.
„Fólk með börn fær ekki sjálfkrafa alþjóðlega vernd. Því getur komið til þess að foreldrar með börn fái synjun og þurfi að yfirgefa landið. Flestir í þessum aðstæðum virða ákvörðun stjórnvalda. Við smíði frumvarpsins var lögð rík áhersla á að útfæra þessar erfiðu ákvarðanir gagnvart fjölskyldum með börn með eins mildilegum hætti og mögulegt er.“
Vægari aðgerðir verði reyndar áður en fólk verði vistað í brottfararstöðinni.
„Fylgdarlaus börn verða ekki vistuð í þessu úrræði. Þeim verður áfram komið fyrir í umsjá barnaverndaryfirvalda,“ segir hún, hún bætir svo við að lokum:
„Það er hins vegar ekki tæk leið í útlendingamálum að stjórnvöld geti ekki framfylgt ákvörðunum sínum gagnvart því fólki sem ekki virðir niðurstöðu stjórnvalda.“
