Flestar þjóðir sem gengið hafa í ESB eftir Kalda stríðið hafa gert það til að styrkja lýðræðið og réttarríkið og ná sér upp úr hremmingum Kalda stríðsins og kommúnisma. Því er ekki svo farið með Ísland. Ísland sækist eftir evru en upptaka evru er ekki sjálfgefin þótt ríki gangi í ESB. Uppfylla þarf skilyrði. Albert Jónsson, fyrrverandi sendiherra og sérfræðingur í alþjóðamálum, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Albert Jonsson - 6
„Það er ekkert útilokað í tilverunni en þetta er svona ólíklegra en annað að þetta gangi. Það er mín skoðun og svo bara mun það koma í ljós ef það verður farið í aðildarviðræður.“
Ég held að það sé nokkuð ljóst að ef að það fást ekki tryggar og varanlegar lausnir í okkar helstu hagsmunamálum, þá er enginn samningur að fara í gildi.
Nei nei. Svo næstu grein, ég mun nú skrifa þá þriðju, hérna þá er ég að benda á það, segjum sem svo að Evrópusambandið, hið ólíklega gerist og það gangi að okkar kröfum eða mæti okkar sérstöðu, sem er aðallega í auðlindamálum sem skipta okkur langmestu máli. þá förum við eiginlega úr einum fasa í annan. Fyrri fasi, fyrsti fasinn er: Af hverju ætlum við ekki að vera í Evrópusambandinu? Nema með skilyrðum. Þannig að þá förum við í næsta fasa sem er, ef við erum búin að fá þessu framgengt, af hverju ætlum við að vera í Evrópusambandinu?
Og þá fór ég að bera saman Ísland og svo fyrri umsóknarríki, þ.e.a.s. fyrri umsóknarríki eftir kalda stríðið, Evrópusambandið verður ekki til fyrr en eftir kalda stríðið, og stöðu þeirra og stöðu Íslands og þá kemur í ljós að það er eiginlega ekkert í stöðu þeirra sem á við okkur. Ég meina, þetta eru ríki sem eru að brjótast undan oki kommúnismans, Sovétríkjanna og ægivaldi þeirra. Þetta eru ríki sem eru að reyna að fá betri lífskjör, þetta eru fátæk lönd, náttúrlega ekki Svíþjóð og Finnar, en sérstakt mál af því að þeir voru nú samt brjótast út úr ákveðinni sögu, sérstaklega Finnarnir. Við erum náttúrlega eitt ríkasta land í heimi. Við erum með hernaðarbandalag með Bandaríkjunum og varnarsamning við Bandaríkin og svo framvegis. Við erum með aðgang að markaðnum í Evrópu. Þannig að það sem þessi ríki voru að sækjast eftir og svo náttúrlega að verða bara lýðræðisríki, réttarríki og aðild að Evrópusambandinu hjálpar því, hjálpar þeim til þess. Þannig að þetta á ekki við okkur.
Þannig að ég fór að horfa á, ókei, hvað er þá eftir? Það er eitt eftir. Evran. Það er aðild að evru. fyrir okkur er aðild að Evrópusambandinu spurning um aðild að evru.“
Það er mjög stór þáttur í því, myndi ég segja.
„Já, í málflutningi margra, að lækka vexti.
Já, já, og fá þann aga, vegna þess að það náttúrlega krefst aga að fá þann stöðugleika og auðvitað meðan við höfum okkar eigin gjaldmiðil sem við getum leikið okkur með eins og okkur sýnist, þá höfum við ekki þennan aga, vegna þess að það eru engar afleiðingar nema bara jú, það kemur smá verðbólga.
„Nei, þú getur fundið land nálægt okkur hérna, Noreg, sem er mikill agi og er ekki í evrunni og neins staðar staðar nálægt þessu. Þetta hefur eitthvað með okkur Íslendinga líka að gera hvernig við erum, sko. Þannig að eins og bara, ég segi bara hreint út, bara óábyrgir kjarasamningar, langt umfram burðargetu hagkerfisins, aftur og aftur og aftur gegn viðvörunum Seðlabankans, aftur og aftur. Það eru svona hlutir líka.
Ég held líka að þó að það hafi í sjálfu sér kannski verið þarfur hlutur á sínum tíma þegar Ólafslögin komu að setja á verðtryggingu á Íslandi, þá er ég bara alveg sannfærður um það að verðtryggingin, hún er stór áhrifavaldur á það að við erum að gera þessa geggjuðu kjarasamninga og búum ekki við þeim aga sem við þurfum að búa yfir, vegna þess að ef við erum í landi þar sem að eru bara óverðtryggðir vextir, og allt hagkerfið er í því, þá hafa vaxtaákvarðanir Seðlabankans áhrif sem þær hafa ekki hér með sama hætti.
„Ókei, þú getur náttúrlega valið hvers konar skuldir þú situr uppi með og þetta er náttúrlega fyrst og fremst í húsnæðismálum sem við erum í þessum verðtryggðu lánum og atvinnulífið er á allt öðrum stað og menn taka lán hvar sem þeir vilja í heiminum.“
Stór hluti atvinnulífsins.
Ég bara bendi á og er að vinna í þessari þriðju grein um evruna, að það er ekkert sjálfvirkt og ef þú ætlar að gera upp við þig hvar vil ég vera. Byrjum á einu, þú getur farið í Evrópusambandið, þú þarft ekki að fara í evruna. Það eru nokkur Evrópusambandslönd sem ekki eru í evrunni, það er Svíþjóð, Danmörk, Pólland og fleiri.“
Við sjáum að Danmörk og Svíþjóð, Danmörk er náttúrlega með hana gersamlega tengda.
„En þeir geta hætt síðan á morgun.“
„Ég veit það. Og Svíar eru ekki alveg eins tengdir.
„Þeir eru ekki tengdir. Þeir eru ekki undir Seðlabankanum. Það er náttúrlega samleitni milli hagkerfanna, vegna þess að þetta er bara svo skylt og nálægt hvert öðru. Já, já, það er alveg öruggt. Meira en 60% sænsks almennings vill enn þá hafa krónuna. Og það eru svona tölur líka, enn hærri tölur í Póllandi og þessum ríkjum gengur líka bara mjög vel, án þess að vera í evrunni. Þetta eru svona hlutir sem fólk þarf að skilja.“
En atvinnulífið og fjármálakerfið í Svíþjóð er farið að kalla dálítið eftir evrunni.
„Það hefur aðeins breyst, en svona til skamms tíma hafa allir hagfræðingar í Svíþjóð, atvinnuvegirnir viljað hafa þessa krónu.“
Sænski Seðlabankastjórinn til margra, margra ára, hann kom og sagði: Við verðum að átta okkur á því að sænska krónan er einfaldlega of lítill gjaldmiðill.
„Þannig að þetta er ekki einhlítt sko, það sem ég er að benda á í þessum skrifum mínum. Annað líka, og það er ekki einhver hlutlægur mælikvarði sem við getum notað. Lestu bara nýja skýrslu Hagfræðistofnunar. Þar eru niðurstöðurnar svona: Þetta er þetta svona líka hinsegin og svo er óvissa og þannig á endanum fer þetta bara í hvaða val. Þetta er ekki einhver formúla sem þú getur kveikt á og …“
Nei, við þurfum að velja.
„Já, þetta er til þess. Ég er bara að segja að almenningur verði að vita þetta. Það er talað við almenning eins og þetta sé bara allt pottþétt. Annað líka, þú ferð inn í Evrópusambandið, þú ert ekkert kominn inn í evru, þú ert bara kominn inn á biðstofu.“
En maður sá það hins vegar, það hafði gríðarlega góð áhrif á krónuna og vaxtaumhverfið hér þegar við hófum viðræður við Evrópusambandið þó að þá væri …
„Þá vorum við, nú efnahagurinn næstum því farinn á hausinn.“
Jú, en það bara á þeirri stundu þá hafði það mjög jákvæð áhrif á krónuna.
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
