SpaceX og fleiri fyrirtæki hyggjast skjóta allt að 1,7 milljónum gervihnatta á braut um jörðu á næstu árum. Í rannsókn á vegum Stjörnustöðvar Evrópulanda á suðurhveli (ESO) er varað við að þessi mikli fjöldi gervihnatta geri næturhimininn of bjartan til þess að hægt sé að rannsaka geiminn almennilega frá jörðu.
Samkvæmt útreikningum rannsakenda ætti að takmarka fjölda gervihnatta við hundrað þúsund svo að enn verði hægt að stunda geimrannsóknir frá jörðu. Um 17.500 gervihnettir eru nú á braut um jörðu. Þar af eru um tíu þúsund gervihnettir hluti af Starlink-kerfi SpaceX sem veitir 12 milljón áskrifendum aðgang að þráðlausri internettengingu.
Matthias Baldursson Harksen, doktorsnemi í kennilegri eðlisfræði við Háskóla Íslands, tekur undir áhyggjurnar. Hann segir að nú þegar sjáist gervihnettir stöðugt skjótast yfir næturhimininn. „Þetta er eitthvað sem truflar stjarneðlisfræðirannsóknir og það eru þær rannsóknir sem hafa sagt okkur mest um það hvernig það er að búa í þessum alheimi sem við búum í,“ segir Matthias.
50 þúsund risavaxnir speglar
Elon Musk, eigandi SpaceX, áformar að skjóta um milljón gervihnöttum til viðbótar á sporbaug. Hluti þeirra á að gegna hlutverki gagnavera fyrir gervigreindarlausnir fyrirtækja hans. Annað fyrirtæki, E-Space, hyggst skjóta á loft hundruðum þúsunda gervihnatta.
Að sögn vísindamanna EOS myndi þó einna mesta truflunin hljótast af um 50 þúsund gervihnöttum sem bandaríska fyrirtækið Reflect Orbital hyggst skjóta á loft. Þeir eigi að nota risavaxna spegla til að beina sólarljósi aftur til jarðar með það að markmiði að veita ljós á næturnar, til dæmis til landbúnaðar og björgunaraðgerða.
Einnig eru áhyggjur af geimrusli sem getur safnast á sporbaug og umhverfisáhrifum þess að skjóta nærri tveimur milljónum gervihnatta út í geim.
Bæði SpaceX og Reflect Orbital hafa sótt um leyfi fyrir áformum sínum og er nú beðið eftir að fjarskiptastofnun Bandaríkjanna (FCC) taki ákvörðun.
Hver er fórnarkostnaðurinn?
Matthías veltir fyrir sér hvort fórnarkostnaðurinn sé of mikill. „Þetta eru einhverjar framfarir fyrir mannkynið, að bæta aðgengi okkar að þráðlausu neti og svo framvegis, en á hvaða kostnað er það, getur maður á einhverjum tímapunkti velt fyrir sér. Er það kannski í stóra samhenginu að eyðileggja vísindarannsóknir sem gætu fleytt mannkyninu framar?“ Þannig sé mögulega um skammtímahugsun að ræða.
Matthías segir að þó að stórir sjónaukar séu í geimnum sem ekki verði fyrir áhrifum af gervihnöttum fari stór hluti rannsókna fram af jörðu niðri. Það sé gríðarlega kostnaðarsamt að senda sjónauka út í geim auk þess sem það taki mörg ár að skipuleggja slík verkefni. Matthías segir sérstaklega rætt um að stjörnuathugunarstöðin í Chile verði fyrir áhrifum.
„Ég held að þeir séu búnir að meta sem svo að þetta muni eiginlega gjöreyðileggja þær rannsóknir sem þeir stunda þar.“
Matthías segir að áhugafólk um stjörnuskoðun verði ekki síður fyrir áhrifum. „Mér finnst gaman að geta tekið stjörnukíki og horft upp á næturhimininn en á að taka það burt frá öllum jarðarbúum? Mér finnst það galið.“
