„Þetta er klárlega mál sem er ástæða til að tala um í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga og eðlilegt að flokkarnir sýni með skýrum hætti á spilin hvar þeir standa í þessum efnum.“
Í gær var greint frá því að Ísland hefði sagt sig frá alþjóðlega orkusáttmálanum Energy Charter Treaty en stjórnvöld telja samninginn ganga gegn stefnu ríkisstjórnarinnar um orkufullveldi og sjálfsákvörðunarrétt íslenskra stjórnvalda í orkumálum. Úrsögnin tekur gildi árið 2027.
Jóhann Páll segir ákvörðunina falla að stærri stefnu um að halda yfirráðum yfir orkumálum landsins í höndum hins opinbera.
„Þannig að það var bara löngu tímabært að Ísland segði sig frá þessum samningi. Og það snýst þá um að tryggja orkufullveldi Íslands, tryggja sjálfsákvörðunarrétt okkar í orkumálum.“
Muni ekki gerast á hans vakt
Að hans mati verður sú umræða ekki slitin frá deilum um eignarhald á innviðum hér heima. Hann segir sér hafa brugðið þegar stjórnmálamenn hafi farið að tala fyrir sölu opinberra orkufyrirtækja og nefnir þar sérstaklega hugmyndir um Rarik og Landsnet.
„Það bregður manni mjög þegar stjórnmálamenn eru að koma fram með hugmyndir um sölu á opinberum orkufyrirtækjum, til dæmis um að það verði stigin skref til einkavæðingar á Rarik og Landsneti. Það er algjörlega afleit hugmynd, það mun aldrei gerast á minni vakt.“
Í viðtalinu nefnir hann Sjálfstæðisflokkinn sérstaklega og segir flokkinn hafa kallað eftir slíkum skrefum. Að hans mati er þar ekki verið að ræða hefðbundin fyrirtæki heldur grunninnviði sem skipta heimili og atvinnulíf um allt land máli.
„Það er auðvitað gæfa Íslands að við höfum byggt upp hérna orkukerfi á forsendum hins opinbera og á forsendum almannahagsmuna.“
Hann segir Rarik gegna sérstöku hlutverki í samfélaginu, enda hafi fyrirtækið verið byggt upp til að rafvæða landið og styðja búsetu og atvinnu víða um land.
„Þetta er náttúrulega fyrirtæki sem er stofnað af ríkinu til þess að rafvæða byggðir landsins, til þess að tryggja góð búsetuskilyrði og samkeppnishæfni fyrir atvinnuuppbyggingu um allt land.“
Óttast afleiðingar ef dregið yrðu úr eignarhaldi ríkisins
Jóhann Páll segist óttast að afleiðingarnar gætu orðið beinar fyrir almenning ef dregið yrði úr eignarhaldi ríkisins á fyrirtækinu.
„Þannig að það má alveg draga þá ályktun að ef það yrði farið í einkavæðingu á Rarik, ef ríkið færi að draga úr eignarhaldi sínu á Rarik, eins og Sjálfstæðisflokkurinn hafði kallað eftir, þá má bara gera ráð fyrir að orkukostnaður íbúa víða um land í mörgum af stórum sveitarfélögum í landinu myndi snarhækka eða þá að dregið yrði úr fjárfestingum og kerfið myndi drabbast niður.“
Hann segir sömu sjónarmið eiga við um Landsnet, enda sé þar um að ræða fyrirtæki sem fari með lykilinnviði raforkukerfisins. Landsnet lýsir hlutverki sínu sjálft sem rekstri flutningskerfis raforku á Íslandi.
„Hitt er svo auðvitað Landsnet, sem er líka fyrirtæki í náttúrulegri einokunarstöðu þar sem svona hefðbundin markaðslögmál eiga ekkert við. Þetta er fyrirtæki sem sinnir grundvallarinnviðum raforkukerfisins og er bara algjörlega ómissandi fyrir samfélagið.“
Að hans mati eiga kjósendur því rétt á því að vita áður en kosið verður hvort flokkar vilji halda þessum innviðum í opinberri eigu eða stíga skref í átt að einkavæðingu.
„Þetta er klárlega mál sem er ástæða til að tala um í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga og eðlilegt að flokkarnir sýni með skýrum hætti á spilin hvar þeir standa í þessum efnum.“
