Páll Vilhjálmsson skrifar:
Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur segist treysta þjóðinni til að greiða atkvæði um pólitísk álitamál. Það eru meginrökin fyrir þjóðaratkvæði um ESB-umsókn. Kílómetragjaldið er pólitískt deiluefni.
Yfir 40 þúsund undirskriftir hafa safnast gegn gjaldtökunni. Viðreisn fékk aðeins liðlega 33 þúsund atkvæði í síðustu þingkosningum. Engin málefnaleg rök standa til þess að flokkur með 33 þúsund atkvæði fái þjóðaratkvæði um sitt sérmál en sjálfssprottin þjóðmálahreyfing gegn kílómetragjaldi með yfir 40 þúsund stuðningsmenn fái ekki þjóðaratkvæði. Það væri ekki lýðræði heldur flokksræði útvalinna.
Stjórnvöld starfa í umboði þjóðarinnar. Ríkisstjórn er segist treysta þjóðinni og stefnir einu máli í þjóðaratkvæði getur ekki pólitískt, siðferðilega eða röklega neitað öðru álitamáli sama úrræðis, - og leggja málið í dóm þjóðarinnar.
Nú vita allir sem fylgjast með stjórnmálum að raunverulegar ástæður fyrir þjóðaratkvæði um ESB-umsókn eru tvær. Í fyrsta lagi er óeining um málið í ríkisstjórninni. Viðreisn er eini ESB-flokkurinn og sem slíkur jaðarflokkur. Í öðru lagi er ekki þingmeirihluti fyrir ESB-umsókn.
Ríkisstjórnin kynnti málið á allt öðrum forsendum. Leiðtogar ríkisstjórnarinnar, Kristrún, Þorgerður Katrín og Inga mættu á blaðamannafund og sögðust treysta þjóðinni til að skera úr um pólitískt álitamál. Um leið og þessi nýja stjórnsýsla er kynnt alþjóð má vera ljóst að hún getur ekki aðeins gilt um eitt mál. Önnur mál s.s. kílómetragjaldið, Reykjavíkurflugvöllur, kolefnisskattar, útlendingamál, virkjanir, kosningaaldur, samræmd próf og mörg fleiri eiga ekki síður tilkall til þjóðaratkvæðagreiðslu en ESB-umsókn.
Ríkisstjórnin getur ekki hlaupið frá þeirri stefnu sem forysta hennar boðaði á blaðamannafundi í beinni útsendingu 6. mars. Þjóðaratkvæði skal haldið um pólitísk deilumál. Annars treystir ríkisstjórnin ekki þjóðinni og ber að víkja. Rökin eru svo skýr og einföld að þeim er ekki hægt að mótmæla. Neiti ríkisstjórnin þjóðaratkvæði um kílómetragjaldið og önnur mál lýsa stjórnvöld vantrausti á þjóðina.
Sum pólitísk mál eru þess eðlis að ekki verður bæði sleppt og haldið. Þjóðaratkvæðagreiðsla er eitt þeirra. Ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu í kosningalögum eru ný, tóku gildi í byrjun árs 2022, fyrir fjórum árum. Enginn stjórnmálamaður ámálgaði að efna til þjóðaratkvæðs fyrr en stallsysturnar Kristrún, Þorgerður Katrín og Inga ákváðu að leggja sérmál Viðreisnar í dóm kjósenda. Um leið og það er gert hrannast upp önnur mál er ekki eiga síður, raunar miklu frekar, erindi við þjóðina í kosningum allra atkvæðisbærra manna.
Þangað til að valkyrjurnar brydduðu upp á þessu nýmæli í stjórnsýslunni átti almenningur kost að segja álit sitt á frambjóðendum og málefnum í þingkosningum á fjögurra ára fresti eða skemur. Pólitísk álitamál voru leidd í jörð með þingkosningum. Er þjóðaratkvæðagreiðsla bætist við sem valkostur eru þingkosningar gjaldfelldar. Nái eins máls framboð, eins og Viðreisn og ESB, ekki árangri í þingkosningum má alltaf krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu.
Ríkisstjórnin á aðeins einn raunhæfan kost í stöðunni. Að viðurkenna að þjóðaratkvæði í þágu Viðreisnar sé mistök og afturkalla tillöguna á alþingi. Hinn kosturinn er að opna fyrir þjóðaratkvæði í þágu stærri og smærri hópa á alþingi og utan. Það þýðir stjórnleysi.
Eftirmæli sitjandi stjórnar liggja fyrir. Heimskur, heimskari og ríkisstjórn Kristrúnar.
