Helga Dögg Sverrisdóttir skrifar:

Svíþjóð, heimkynni Nóbelsverðlaunanna sem veittu verðlaunin í læknisfræði árið 1949 fyrir lóbótómíu, hefur einnig framleitt fjórða þáttinn í áhrifamikilli heimildamyndaröðinni „Trans Train“, sem kom út í lok nóvember 2021 með enskum texta. Því miður er fjórði þátturinn ekki aðgengilegur lengur, kannski finnur einhver bakdyrnar að honum. Hinir þrír þættirnir eru aðgengilegir, hér er sá fyrsti.

Þátturinn er framleiddur af rannsóknarblaðamönnum frá Mission: Investigate, og fyrri þrír þættirnir voru mikilvægur hvati að breyttri afstöðu sænska þingsins til heilbrigðisstefnu gagnvart ,,trans”börnum og ungmennum.

Átakanlegur sannleikur

Fjórði þátturinn fjallar fyrst og fremst um eitt ungt barn, fædda stúlku, sen glímir við sjálfsmyndaóreiðu og sagði við 10 ára aldur að henni findist hún vera strákur. Eins og margir foreldrar gera, trúðu þeir frásögninni um „staðfestingu“ og hófu félagslega umbreytingu, meðal annars með því að leyfa dóttur sinni að taka upp nafnið „Leo.“

Þrátt fyrir stuðning foreldra sinna í gegnum félagslega umbreytingu byrjaði Leo að skaða sjálfa sig – samhliða vandamál sem sést alltof oft hjá ,,trans”börnum og ungmennum. Hún varð þunglynd og einangraði sig, svo foreldrar hennar leituðu aðstoðar og var vísað á kynjamiðstöð innan sænska opinbera heilbrigðiskerfisins þar sem þeim var sagt að „því fyrr sem kynþroski er stöðvaður, því betra.“ Um mann fer hrollur, þegar fullorðið fólk ákveður að beita barn slíku ofbeldi sem felst í þessu.

Foreldrar Leo treystu ráðgjöf heilbrigðisþjónustunnar og samþykktu að hún hæfi meðferð með kynþroskablokkum 11 ára gömul. Eftir tímabil vellíðunar í kjölfar þess að meðferðin hófst versnaði geðheilsa Leo og hún varð háð sjálfsvígshugsunum. Þrátt fyrir að foreldrar hennar deildu vaxandi efasemdum sínum, kvíða og vanlíðan með heilbrigðisstarfsfólkinu var þeim stöðugt sagt að hlutirnir myndu lagast. Leo og foreldrar hennar voru þess í stað hrósað og styrkt fyrir að vera „hugrökk.“ Hvílík skömm.

Heimildamyndin fylgir hjartnæmri hnignun Leo. Hún byrjar að finna fyrir stöðugum bakverkjum, en engin eftirfylgni kemur frá heilbrigðisþjónustunni og meðferð með kynþroskablokkum heldur áfram. Að lokum staðfesta rannsóknir og myndgreining versta ótta fjölskyldunnar. Yfirmaður barnainnkirtlalækninga í Svíþjóð (sem kom hvergi að meðferð Leo) fór yfir niðurstöður hennar og komst að þeirri niðurstöðu að hún væri með hryggbrot og tvo vanskapaða hryggjarliði – mjög líklega vegna kynþroskablokkanna, sem þó voru gefnar áfram í þrjá mánuði eftir að skaðinn greindist. Búið að skemma líkama barns.

Kynþroskablokkar eru hættulegir börnum

Nú er það vitað og enginn velkist í vafa lengur. Því má spyrja af hverju halda íslenskir heilbrigðisstarfsmenn að eyðileggja líkama barn í stað þess að byggja upp? Kann einhver svar við því? Af hverju gefur dómari í Héraðsdómi heimild til að skemma líkama barns í skjóli trans-hugmyndafræðinnar?

Kynþroskablokkar stöðva vöxt líkamans og beinamyndun, en foreldrar Leo voru aldrei upplýstir nógu vel um áhættuna. Móðir Leo kallar það „heilbrigð beinagrind sem var eyðilögð“ af tilraunameðferð. (Fyrir frekari upplýsingar um kynþroskablokka og aukaverkanir þeirra er vísað til Stats for Gender, sænsks gagnayfirlits og kerfisbundinnar gagnarýni bresku stofnunarinnar National Institute for Health and Care Excellence (NICE).)

Með hörmuleg afdrif Leo sem bakgrunn kannar Trans Train 4 hægfara breytingu frá hugmyndafræðilegum yfir í vísindaleg rök fyrir læknisfræðilegri meðferð ,,trans”barna og ungmenna og bendir til þess að margir læknar í Svíþjóð sem áður veittu kynstaðfestandi þjónustu yfirgefi það starfssvið. Hvort þeir fylgi samvisku sinni eða reyni að forðast lagalega ábyrgð (eða hvoru tveggja) er látið eftir áhorfandanum að velta fyrir sér.

Víkja sér undan ábyrgð

Það sem kemur hins vegar skýrt fram er hvernig embættismennirnir sem samþykktu meðferðirnar reyna að víkja sér undan ábyrgð. Þeir hylma yfir, leita skjóls og benda hvor á annan af mikilli leikni reyndra embættismanna. Mission: Investigate kemst að þeirri niðurstöðu að „þeir sem bera endanlega ábyrgð kenni hvor öðrum um.“

Svíþjóð, ásamt Finnlandi, Bretlandi og að einhverju leyti Ástralíu, eru á mismunandi stigum í átt að varfærnari afstöðu gagnvart kynþroskablokkum, hormónameðferðum og skurðaðgerðum fyrir ,,trans”börn og ungmenni, með hliðsjón af áhættunni sem fylgir þessum inngripum í samanburði við takmarkaðar sannanir fyrir langtímaárangri þeirra við meðferð kynáttunarvanda.

Á sama tíma er staðfestingarnálgunin enn mjög útbreidd í Bandaríkjunum og Kanada (þegar þetta er skrifað 2021). Til dæmis lýsir myndband sem gefið var út 17. nóvember 2021 af virtu Teen and Young Adult Health Center við Háskólann í Virginíu algengri nálgun við kynheilbrigðisþjónustu barna í Bandaríkjunum:

„Við teljum afar mikilvægt að skapa umhverfi sem er bæði inngildandi og staðfestandi fyrir sjúklinga okkar,“ segir Mary Sullivan, tengslafulltrúi heilsugæslunnar. Hún heldur áfram og segir að „við teljum að allir sjúklingar eigi skilið virðingu og staðfestandi umönnun frá heilbrigðisstarfsfólki sínu.“ Í öðru kynningarmyndbandi frá UVA Health heldur hún því fram að „kynþroskablokkar séu frábærir vegna þess að þeir veita eins konar hlé og áhrif þeirra séu afturkræf.“ Rétt er að taka fram að Sullivan talar fyrir hönd UVA Health en er hvorki læknir né sálfræðingur.

Það hafa orðið breytingar í þessum löndum og sérstaklega USA. Vissulega má spyrja felst virðing og staðfestandi umönnun í eyðileggingu barnslíkama? Er það virðing fyrir barni að láta það í tilraunameðferð sem enginn veit hvernig endar fyrir barnið? 

Af hverju eru börn tilraunadýr

Hvað þarf til þess að Bandaríkin, Kanada og önnur ríki taki mið af varfærni Svíþjóðar og hlusti á viðvaranir samtaka á borð við The Society for Evidence Based Gender Medicine (SEGM) og vefsíðna eins og statsforgender.org sem birta vísindaleg gögn sem, að mati höfundar, rjúfa þann hugmyndafræðilega hjúp sem nú ríkir og torveldar skynsamlega umræðu um umönnun ,,trans”barna og ungmenna? Spyrjum íslenska stjónmálamenn að hinu sama? Hvað þarf til að stoppa heilbrigðisstarfsmenn í að eyðileggja barnslíkama?

Þótt niðurstaðan muni að lokum snúast um málsóknir (peninga), synjanir tryggingafélaga á greiðslu fyrir aðgerðir (peninga) og hækkandi ábyrgðartryggingar lækna sem ávísa hormónum (peninga), ætti vaxandi fjöldi einstaklinga sem hafa snúið við umbreytingu sinni, áhyggjufullir foreldrar og sködduð ung lík að vera næg ástæða til að stöðva þessa þróun.

Raddir eins og Mission: Investigate kalla nú frá fjarlægum, en sífellt fleiri vettvöngum, eftir skilningi á þroska barna og ungmenna, visku ítarlegrar skoðunar á samhliða vandamálum og þeirri grundvallarreglu heilbrigðisstétta að valda ekki skaða.

Skrifin byggjast á: Swedish documentary: Stopping the Trans Train — Genspect