„Þetta verk vísar til þriggja atriða,“ segir Deller. „Í fyrsta lagi verður að taka það fram að orðatiltækið „kills me“ þýðir að eitthvað fái mann til þess að skella upp úr. Svo vísar verkið í það að Harry prins stundaði veiðar á árum áður og drap fjölmörg dýr, þar á meðal sjaldgæf dýr í útrýmingarhættu sem er glæpsamlegt athæfi. Þá hefur hann einnig talað um ár sín sem hermaður í Afganistan þar sem hann kvaðst hafa drepið fólk,“ segir Deller.
Fólk á asnalegum bílum
Deller viðurkennir að greina megi pólitík í verkum sínum og að mörg þessara prentverka hafi verið sett upp á götum úti t.d. í kringum kosningar og bendir í því samhengi á risastórt verk sem á stendur „We have been Swimming in Shit“. Á þessum tíma var mikil umræða um hversu mengaðar árnar okkar eru af manna- og dýrasaur og varð mikið hneykslismál en þetta verk má líka yfirfæra á mun almennari hátt í ljósi ástands landsins í heild sinni.
Þá fá Range Rover- og Porsche-eigendur einnig á baukinn á sýningunni. „Ég er mikill hjólreiðamaður og hef tekið eftir því að þeir sem aka um á Range Rover eru verstu ökumennirnir. Þeir eru á risastórum bílum og keyra of hratt. Þetta eru kjánalegir bílar. Sama með Porshce, í verkinu sem á stendur „Pricks in Porsches“ er verið að varpa ljósi á þetta með England og auðmagn. Í London er ógrynni af peningum og fólk keyrir um á asnalegum bílum.“ Inntur eftir því hvers vegna hann leitist við að setja upp verk sín úti á götu frekar en innan veggja listasafna segir hann það vera skemmtilegra. „Langmest af því sem ég geri ratar aldrei inn á safn og mér finnst verkin fá meira vægi þannig. Fjölmargir ganga framhjá þeim, veita þeim athygli og þau móta á einhvern hátt hversdaginn þeirra. Það er annars konar ánægja sem maður fær út úr því.“
Færðu meiri viðbrögð með þessum hætti?
„Já, líklega, en ég geri þetta samt ekki undir nafni. Verkin mín eru aldrei merkt og fólk veit ekkert hver gerði þau. Það er helst ef þetta ratar á samfélagsmiðla sem eitthvað er eignað mér. Ég kann vel við nafnleysið.“
Af hverju merkirðu ekki verkin?
„Fyrir því eru ýmsar ástæður. Mér finnst það t.d. draga athygli frá skilaboðunum. Þetta snýst ekki um mig heldur um orðin. Eins ef við skoðum þetta út frá hönnununarsjónarmiðum þá finnst mér merking ljót á að líta og skemma heildarútlit verkanna. Fólk getur samt dregið ályktanir um að ég eigi verkin og það er auðvelt að fletta því upp á netinu.“ Deller hefur ekki áhyggjur af því að einhver eigni sér heiður af verkunum. „Þá gerist það bara og lítið við því að gera. Maður bara heldur áfram með sitt og finnur sér næsta verkefni. Horfir fram á veginn frekar en að dvelja í fortíðinni.“
Ekki list heldur áróður
Deller er virtur listamaður og hefur notið mikillar velgengni á ferlinum. Hann hlaut Turner-verðlaunin árið 2004 og var fulltrúi Bretlands á Feneyjatvíæringnum árið 2013. Bakgrunnur Deller er áhugaverður en hann er ekki menntaður í myndlist heldur með meistaragráðu í listasögu. „Ég vissi ekkert hvað ég vildi gera og endaði svo bara í myndlistinni og hef verið að í rúm 30 ár.“ Aðspurður hvað standi upp úr á ferlinum segir hann tvíæringinn minnisstæðan. „Ég naut þess mjög að taka þar þátt. Þá hafði ég fulla stjórn á því sem ég var að gera og það er spennandi að hafa í raun heila byggingu út af fyrir sig til að gera það sem maður vill. Ég gat skapað heila sögu í kringum rýmið.“
Feneyjatvíæringurinn hefur ratað í fréttir vegna heimsmála og margir vilja að umdeildum ríkjum sé meinuð þátttaka. Hver er þín afstaða til þessara mála?
„Ef þessi lönd eru að fremja glæpi þá finnst mér það eðlilegt að þau taki ekki þátt. Af hverju ættu þau að fá að taka þátt og stilla fram list sem tekur ekki á aðstæðum og sýnir einhverja glansmynd? Það er ekki list heldur áróður. Það er eitthvað í gangi í landinu og listamennirnir búa bara til eitthvert rusl. Það er fáránlegt og við viljum ekki sjá það. Lönd sem t.d. fremja mannréttindabrot, drepa eða kasta listamönnum í fangelsi eiga ekkert erindi á listahátíð. Það er ekki hægt að aðskilja list frá samfélaginu eða stjórnmálum. Listin er ekki hreinn og tær hlutur eins og fólk virðist vilja trúa.“
„Langmest af því sem ég geri ratar aldrei inn á safn og mér finnst verkin fá meira vægi þannig,“ segir Deller.
mbl.is/Karítas
Afhöfðaðir hausar úr safneign
Um myndbandsverkið „Triumph of Art“ má segja að um samfélagslegt samstarf sé að ræða en Deller vann gjörninga með ýmsum aðilum um allt Bretland og er nú sýnt í fyrsta sinn í Gerðarsafni. „The National Gallery leitaði til mín til þess að skapa viðburð í tilefni af 200 ára afmæli safnsins. Ég vildi halda viðburði utandyra því það er erfitt að gera eitthvað skemmtilegt inni á söfnum, það má ekki hrófla við neinu. Úr varð partí á Trafalgar Square og svo víðar um land.“ Athygli vekur að eitt myndbandið sýnir afhöfðaða hausa úr málverkum. „Já, það leynast alls konar grimmir hlutir í listaverkum safna þar sem fólk er afhöfðað og drepið. Ekkert óeðlilegt við það,“ segir listamaðurinn en sýningin stendur til 6. september.
