Haustverk franskra vínbænda eru að tína vínber. Þannig hefur það verið lengi, en ekki í ár. Vínberjatínsla hófst óvenju snemma víða í Frakklandi í sumar.
Sums staðar í Languedoc var byrjað um miðjan júlí og í Champagne var 12. ágúst opinbert upphaf uppskerutíðarinnar, venjulega er það í september.
Le Monde segir þetta endurspegla önnur héruð og berjategundir, allt sé á undan áætlun.
Mildari vetur og vor þýddu að sprettan fór fyrr af stað og hitabylgjur frá lokum maí flýttu þroskanum enn frekar. Við bættist svo þurrkurinn sem þýddi minni og safaminni ber og minni uppskeru. Sykur hefur safnast hratt í þeim á meðan sýran minnkar.
Þetta hefur bein áhrif á bæði magn og gæði vínsins. Minna ber með minni safa gefur færri lítra. Meiri sykur getur á sama tíma leitt til hærri alkóhólstyrks, en minni sýra breytir ferskleika og jafnvægi vínsins.
Ef sykur eykst mjög hratt getur vínræktandinn staðið frammi fyrir tveimur slæmum kostum: að bíða eftir fullum bragð- og ilmþroska og fá þá vín með of miklu alkóhóli og of lítilli sýru, eða að tína fyrr til að verja sýrustigið áður en öll önnur bragðefni hafa náð fullum þroska.
Le Monde hefur eftir vínræktendum víða um Frakkland að vatnsskortur hafi heft vöxt berjanna og í verst settu víngörðunum hafi vínber jafnvel sólbrunnið eða þurft að skera þau af til að bjarga vínviðnum sjálfum.
Vorfrost var líka til vandræða
Uppskerutjónið verður ekki eingöngu rakið til sumarhitans. Vorfrost skemmdi hluta berjanna áður en þurrkarnir tóku við. Comité Champagne, sem stýrir reglum um framleiðslu kampavíns, hefur ákveðið að markaðshæft uppskerumagn í ár verði 8,8 tonn á hektara. Til samanburðar var þetta markaðshæfa magn 11,4 tonn á hektara árið 2023. En ákvörðunin er líka efnahagsleg. Samtökin segja hana eiga að hjálpa til við að minnka birgðir og laga framleiðslu að eftirspurn.
Annars staðar getur munurinn verið enn meiri. Vínræktandi í Alsace sagði Le Monde að uppskeran á þurrustu svæðunum þar sem jarðvegurinn er rýr gæti orðið helmingi minni en í eðlilegu árferði. Í Bordeaux óttast annar ræktandi 25 til 30 prósenta samdrátt frá meðaluppskeru síðustu ára. Þetta eru ekki spár um uppskeru á landsvísu, heldur dæmi um hversu misjafnt tjónið getur verið milli víngarða.
Reyndar er óvissan svo mikil að franska landbúnaðarráðuneytið birti ekki reglubundna fyrstu spá um heildarvínuppskeruna í byrjun ágúst. Samkvæmt Le Monde þótti ástandið einfaldlega of ófyrirsjáanlegt til þess að hægt væri að gefa út tölu sem mark væri takandi á.
Skógareldar gætu breytt bragðinu
Skógareldarnir bæta síðan annarri áhættu við. Eldurinn þarf ekki sjálfur að ná víngarðinum. Ef vínber verða fyrir nægilega miklum reyk geta efnasambönd úr honum bundist þeim og síðar komið fram sem reyk- eða öskukeimur í víninu. Áhrifin ráðast meðal annars af styrk reyksins og því hversu lengi berin verða fyrir honum. Institut Français de la Vigne et du Vin segir efni úr reyk geta borist í vínberin, síðar losnað við gerjun og þroskun vínsins og valdið reyk-, bruna- eða ösku-keim. Þetta er svokallað smoke taint, sem er vel þekkt úr vínhéruðum Ástralíu og Kaliforníu.
Ekki endilega verra vínár samt
En það væri rangt að draga þá ályktun af þessu öllu að 2026 verði almennt lélegt vínár.
Hiti og þurrkur geta að vissu marki verið hagstæð, ekki síst fyrir rauðvín. Minni ber geta gefið meiri styrk og þurrt veður heldur sveppasjúkdómum niðri. Reuters ræddi í júlí við Thomas Duroux hjá Château Palmer í Bordeaux, sem benti á að hlý ár á borð við 2020, 2022 og 2025 hefðu gefið afbragðsvín.
Vandinn kemur þegar vatnsskorturinn verður svo mikill að vínviðurinn hægir á starfsemi sinni, berin skreppa saman og þroskinn stöðvast. Þá fer að draga bæði úr magni og gæðum.
Á Ítalíu, í Veneto-héraði, er gert ráð fyrir svipaðri uppskeru og í fyrra og miklum til mjög miklum gæðum þrátt fyrir hita og snemmbúna uppskeru. Þess vegna getur sama sumar gefið mjög ólíka niðurstöðu, jafnvel innan sama héraðs. Á einum stað getur lítil og heilbrigð uppskera orðið að mjög góðu víni. En annars staðar getur vatnsskorturinn orðið svo mikill að sykur, sýra og önnur þroskamerki ná ekki æskilegu jafnvægi.
Minni framleiðsla en eftirspurn minnkar líka
Minni uppskera þýðir þó ekki sjálfkrafa hærra vínverð. Alþjóðavínstofnunin OIV greindi frá því í maí að heimsframleiðslan hefði verið lítil þriðja árið í röð 2025, en það hefði að hluta vegið upp á móti minnkandi víndrykkju. Dregið hefur úr eftirspurn á mörgum þroskuðum mörkuðum og framleiðendur glíma því bæði við loftslagsbreytingar og breyttar neysluvenjur.
Á sama tíma og þrengir að hefðbundnum vínhéruðum sækir vínrækt norðar. Suður-England er skýrasta dæmið, enskt freyðivín er rándýrt, en ræktun hefur einnig aukist í Belgíu og Danmörku. Hlýrra loftslag getur því opnað ný og frjó svæði fyrir vínviðinn um leið og það breytir skilyrðunum í gamla hjarta evrópskrar víngerðar.
