Hafnarfjarðarbær hefur hafið samstarf við Stólpa um uppbyggingu á nýju tímabundnu hverfi fyrir erlent starfsfólk sem kemur hingað til lands í skemmri tíma, við Krýsuvíkurveg og Hvaleyrarvatnsveg, rétt við Vellina. Gert er ráð fyrir allt að 130 húsum og um 260 íbúðum sem verða um 35 fermetrar.
Stólpar sjá um uppsetningu og leigja til fyrirtækja til afnota fyrir starfsfólk þeirra. Rætt var um þessar hugmyndir í Þetta helst í dag.
Vilja fækka íbúum í óleyfisíbúðum
Orri Björnsson, formaður bæjarráðs Hafnarfjarðar, sagði í samtali við fréttastofu í síðustu viku að uppbyggingin væri góð lausn fyrir fyrirtækin. „Þetta er líka gott fyrir okkur því að við reiknum með að það fækki íbúum í óleyfisíbúðum, sem eru því miður of margar í atvinnuhverfum, og við lítum þannig á að þetta verði öruggara og betra húsnæði fyrir þá sem þar búa,“ sagði Orri.
Stefnt er á að fyrstu íbúðirnar rísi á síðari hluta næsta árs en lóðarleigusamningar verða til tíu ára, með möguleika á framlengingu. Hægt verður að fjarlægja einingarnar að þeim tíma loknum og nýta annars staðar. Húsnæðið verður einungis leigt til starfsfólks fyrirtækja en ekki einstaklinga. Þá er það ekki ætlað fjölskyldum eða til varanlegrar búsetu eldra fólks. Orri segir að ekki hafi verið ráðist í sambærilegt verkefni áður á Íslandi.
„Ekki með þessum hætti og ekki af svona miklum metnaði. Þetta eru mjög flottar einingar og fallegar. Þetta er allt annað heldur en að raða upp gámum eins og hefur verið gert þar sem er svo sem ekki gengið frá neinu. Þarna verður gengið frá hlutunum og þetta verður bara snyrtilegt og fínt hverfi,“ sagði hann.
Rúmlega 2.000 sett nafn sitt á undirskriftarlista
Töluverð ólga hefur verið í bænum vegna áformanna. Nú hafa rúmlega tvö þúsund sett nafn sitt á undirskriftarlista þar sem staðsetningunni er mótmælt. Elín Sigríður Óladóttir, íbúi á Völlunum í Hafnarfirði, er ein þeirra. Hún segir óánægjuna snúa að samráðsleysi og verkferlum, staðsetningu og mögulegum félagslegum áskorunum.
„Þarna á að fara að afhenda tíu hektara land til einkafyrirtækis. Þessir tíu hektarar voru ætlaðir í svæði til uppbyggingar fyrir hefðbundið íbúðasvæði, blokkir, raðhús, einbýli. Þau fá þetta afhent á silfurfati og þetta er samningur til tíu ára með möguleika á framlengingu. Það virðist ekki hafa verið neitt útboð eða auglýsing,“ segir Elín.
„Í fyrsta lagi finnst mér þetta svo mikil rökvilla og útópískt eitthvað. Ég skil ekki hverjum dettur þetta í hug, að fara að setja hópa af farandverkafólki sem kemur hérna tímabundið, við vitum ekki hvar eða við hvað það á að vinna, og þetta er í útjaðri byggðar þar sem lítið er af þjónustu og afþreyingu. Ef við horfum bara til reynslu nágrannalandanna þá eru þeir að reyna að leysa upp svona hverfi. Þetta þykir ekki gott,“ segir hún.
Þá segir hún uppbygginguna vera ávísun á aukin félagsleg vandamál. „Þetta er algjörlega óásættanlegt fyrir alla aðila, hvort sem við erum að tala um verkafólkið eða íbúa í nágrenninu.“
Samkomulagið veki fleiri spurningar en það svari
Skipulagslýsing hverfisins á að liggja fyrir á fimmtudaginn og deiliskipulag verður auglýst í febrúar á næsta ári. Már Wolfgang Mixa er dósent í viðskiptafræði og sérfræðingur á sviði húsnæðismála. „Þetta samkomulag vekur fleiri spurningar en það svarar. Það er hægt að benda á ákveðna kosti varðandi þetta verkefni. Það er fyrst og fremst það að þetta getur skapað húsnæðisöryggi fyrir ákveðna aðila sem eru í dag í ólöglegu eða einhvers konar ófullnægjandi húsnæði,“ segir hann og bætir við að þetta sé fljótgert.
„Síðan eru líka spurningar um áhættu og þá kannski veltir maður fyrir sér: Er þetta góð leið til þess að veita fólki húsnæði, að það sé atvinnurekandi? Eins og þetta er sett upp þá eru það atvinnurekendur sem í raun og veru bjóða einstaklingum þetta húsnæði og þeir geta þá verið háðir atvinnurekanda sínum, ekki þá bara hvað varðar laun heldur einnig húsnæði,“ segir Már.
„Síðan er líka hægt að benda á það að þetta er einsleitur hópur sem er þá verið að vísa í og hann er frekar einangraður á þessu svæði og þetta gæti leitt til ákveðinnar félagslegrar einangrunar og að þetta verði einhvers konar starfsmannahverfi frekar en íbúðahverfi.“
Már kannast ekki við að þessi leið hafi verið farin áður hér á landi. „Það er líka hægt að velta því fyrir sér hver er kostnaður sveitarfélagsins við svona. Það eru útgjöld sem fylgja þessu og eru þá slíkir íbúar, eru þeir að skila útsvari sem réttlætir þau útgjöld?“ spyr Már og segir að þær spurningar þurfi að setja í samhengi við umræðu um félagsleg áhrif.
Telur að framkvæmdin geti farið mjög illa
Kolbeinn Hólmar Stefánsson, dósent í efnahagsfélagsfræði, segir mörgum spurningum ósvarað. „Það liggur ekki mjög margt fyrir um framkvæmdina og ég held að þetta standi og falli með framkvæmdinni. Í aðra röndina er þetta lausn á ákveðnu vandamáli sem er búseta í óleyfisíbúðum og mögulega gæti þetta skilað ódýrari og betra húsnæði fyrir farandverkafólk og létt ákveðinni pressu af húsnæðismarkaðnum, til dæmis í Hafnarfiði, sérstaklega leigumarkaðnum,“ segir hann.
„Á hinn bóginn getur framkvæmdin farið mjög illa,“ segir Kolbeinn. „Það sem gæti farið úrskeiðis og þarf að horfa sérstaklega í við framkvæmdina er að þú ert að taka hóp sem er mögulega mjög einsleitur og setja saman á eitt svæði. Sennilega verða þetta tiltölulega ungir karlmenn, harðir naglar sem vinna líkamlega vinnu, og hættan er kannski að það myndist ákveðinn, hvað eigum við að segja, kúltúr fyrir drykkju og ólátum, þannig að það er kannski eitthvað sem maður hefur samúð með að þau sem búa næst þessu svæði hafa áhyggjur af.“
„Það er auðvitað eitthvað sem fyrirtækið sjálft getur gripið inn í, til dæmis með því að setja reglur um alls konar hluti en það auðvitað vekur líka spurningar, erum við alveg afslöppuð gagnvart því að fyrirtæki séu að stýra hegðun og lífi fullorðins fólks?“ spyr Kolbeinn.
„Ef maður horfir sérstaklega á hagsmuni hópsins sem slíks, þessara farandverkamanna sem koma til með að búa á þessu svæði. Það eru nokkrir hlutir sem ég myndi hafa áhyggjur af. Það fyrsta er augljóslega að þeir munu leigja væntanlega íbúðirnar af fyrirtækinu,“ segir Kolbeinn, „sem þýðir að þessar íbúðir gætu orðið leið fyrir fyrirtækið til að stilla af launakostnað.“ „Ég er ekki að segja að fyrirtæki muni gera það en það er möguleiki í stöðunni.“
„Annað sem skiptir svo máli er hvernig þetta svæði verður byggt upp, hvert verður aðgengi að vöru og þjónustu til dæmis, er fólk fast þarna með aðgang að einni dýrri búð, hvernig verða til dæmis samgöngumálin þarna í kring? Verður auðvelt fyrir einstaklinga að komast burtu af svæðinu til þess að sækja vörur, þjónustu og afþreyingu eða verður þetta bara þannig að þetta verða vinnubúðir þar sem fólk er fast á svæðinu,“ segir Kolbeinn.
Málið á dagskrá bæjarstjórnarfundar
Eins og áður sagði hafa nú um tvö þúsund manns mótmælt áformunum með undirskriftum. Þá er málið á dagskrá bæjarstjórnarfundar síðdegis í dag.
„Við munum afhenda listann í dag á bæjarstjórnarfundi,“ segir Elín Sigríður. „Þar verður málið rætt og við íbúar bindum vonir við að það verði bara hætt við þetta verkefni. Að þau sjái bara ljósið og fylgi íbúum að málum sem að kusu þau. Þau sjá bara að það er ekki vilji fyrir þessu verkefni hér,“ segir hún.
Nánar er rætt við Elínu Sigríði Óladóttir, Má Wolfgang Mixa og Kolbein Hólmar Stefánsson í Þetta helst í dag.
