Pistillinn var upphaflega birtur í RA Stavanger 30. apríl 2026 og tekinn niður rúmlega tveimur tímum síðar. Fjölmiðlanefnd Noregs, Pressens Faglige Utvalg (PFU) úrskurðaði 23. september 2026 að birtingin hefði brotið gegn 4.3 í Vær varsom-plakaten (siðareglur norskra fjölmiðla). Danska blaðið Berlingske endurbirti textann í umfjöllun sinni um málið sömu vikuna.

Anne Kalvig skrifar:

Høyre-stjórnmálakonurnar Ingebjørg Storeide Folgerø og Cille Ihle eiga miklar þakkir skildar fyrir að gagnrýna norsk lög og skort á réttarvernd kvenna vegna kynvitundarhugmyndafræði. Það sem þær setja fram í pistli sínum er í raun sögulegt.

Í fyrsta sinn síðan skáldskapurinn „kynvitund“ fékk sérstaka mismununarvernd sem staðreynd árið 2013 eru það konur á hægri vængnum sem opna munninn og benda á að þetta brjóti í bága við kynbundin réttindi kvenna, réttindi barna og ungmenna og skynsamlega, vísindalega hugsun.

Ég er mjög ánægð með að það séu skynsamar og reynslumiklar konur eins og Folgerø og Ihle sem gera þetta. Yfirlýsing þeirra mun mæta andstöðu og þær verða stimplaðar hatursfullar og „transfóbískar“. Verst af öllu er að þessi pólitíska brautryðjendayfirlýsing verður einnig refsuð með ærandi þögn. Það hefur verið vinnulag kynjaaðgerðasinna í áratugi: hatursstimplun andstæðinga og síðan „engin umræða“ um það sem sjálf umræðan snýst um. Getur fólk lýst því yfir hvað raunveruleikinn er út frá hugmyndum og hugmyndum um andstæðar staðreyndir – að maður sé kona ef hann segir svo? Og er skynsamlegt að innleiða slíkar andstæðar fullyrðingar sem staðreyndir í sjálft lagakerfið okkar og þannig afnema raunveruleikann lögfræðilega – og þar með kröfu kvenna og barna um vernd?

Folgerø og Ihle virðast telja að þetta verði að vera hægt að ræða, eins og ég les þær. Það er velkomið. Høyre hefur staðið fremst í því að tilfinningar karla um sjálfa sig og sitt eigið skuli lögfestar sem nýr, töfrakenndur veruleiki. En Høyre er ekki eitt um þetta; þetta hefur lengi verið þverpólitísk samstaða. KrF, Senterpartiet og FrP hafa að einhverju leyti verið andróður. En enginn flokkur hefur enn lofað að taka áfall við sameiginlegu brjálæði og þvingun sem við höfum öll verið undir síðan 2013. „Kynvitund“ verður að fara út úr lögunum sem staðreynd og falla undir löggjöf sem sú trúarlega hugmynd sem hún er.

Karoline Skarstein, maður sem segir að hann sé kona, heldur því fram í RA 29. apríl að Folgerø og Ihle séu „transfóbískar“, að þær eigi sök á því að hann hafi ekki leitað sér heilbrigðisaðstoðar og að „transfólk“ sé „hverfandi fátt“. Ekkert af þessu stenst. Høyre-konurnar sýna ekki óskynsamlegan ótta; þær útskýra vel hvað þær standa fyrir. Andleg vanheilsa og óöryggi hjá fólki sem segist vera „trans“ stafar ekki af því að konur minni á kynbundin réttindi sín og þörfina á að vernda viðkvæm börn og ungmenni gegn lygi.

Fjöldi þeirra sem „skipta um löglegt kyn“ er algerlega óháður því hversu margir halda því fram að þeir séu „trans“. Enginn þarf nýja kennitölu til að krefjast réttar sem gagnstætt kyn eða ímyndað kyn – enginn veit hversu margir „auðkenna sig“ sem trans.

Læknirinn Esben Benestad, sem hefur verið sviptur leyfi, heldur því til dæmis fram að hann sé karl og kona á mismunandi vikudögum og hefur ekki „skipt um“ kyn.

„Trans“ er vaxandi tískubylgja: fyrir karla sem örvast af því að allir séu neyddir til að taka þátt í blæti þeirra sem snýst um að ganga í kvenfatnaði á almannafæri og þröngva sér inn á rými kvenna; fyrir ungar konur sem flýja kvenlíkamann og vilja virðast öðruvísi og áhugaverðar með því að lýsa sig „kynsegin“; fyrir unga homma og lesbíur sem skólinn hefur sagt að áhugamál og persónuleiki þeirra þýði að þau séu fædd í röngum líkama – og svo framvegis.

Þetta eru ranghugmyndir, andleg vanheilsa, áfallastreita, einhverfa, blæti karla og klámfengin kvenfyrirlitning, soðin saman í einn stóran, fjárhagslega arðbæran pott: „trans“. Þetta er fullyrðingin um að maðurinn standi ofar náttúrunni og geti stjórnað því hvað raunveruleikinn er, og að hægt sé að kaupa nýja raunveruleikann fyrir peninga (les: hormón, skurðaðgerðir, transferli, staðgöngumæðrun).

Viðvörun Høyre-kvennanna getur verið boð um nýja tíma, með endurupptöku skynsemi, vísindalegrar hugsunar, læknisfræðilegrar siðfræði, jafnréttisverndar kvenna og réttarverndar barna, ungmenna og foreldra í lögunum.

En það krefst þess að fleiri konur og karlar í stjórnmálaflokkum, félagasamtökum, háskólasamfélaginu, fjölmiðlum og valdastöðum almennt segi að nóg sé komið.

Þorið þið?

Þorið þið að sleppa því?

Anne Kalvig, höfundur „Kjønnstru: Kampen om røynda“ (2023) og varaformaður WDI Noregi

Hún er með doktorsgráðu í trúarbragðafræði frá Háskólanum í Bergen. Hún hefur starfað sem prófessor í trúarbragðafræði við Háskólann í Stavanger.

Eldur Smári Kristinsson þýddi.