Björn Brynjúlfur Björnsson, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, segir niðurstöðu greiningar ráðsins um að framtíðarmöguleikar barna ráðist í of miklum mæli af búsetu þeirra standa óhaggaða þrátt fyrir gagnrýni ýmissa kennara á greininguna sökum skorts á fullnægjandi gögnum til þess að svara rannsóknarspurningu.
Hann segir að þrátt fyrir að gögnin sem notast hafi verið við hafi ekki verið fullkomin, enda séu gögn það sjaldnast, varpi þau ljósi á ójafnræði sem ríkir innan skólakerfisins sem skili sér í því að börn eigi miserfitt með að ljúka framhaldsskóla eftir því í hvaða grunnskóla þau gengu.
Hann vonast jafnframt til þess að umræðan leiði til þess að mennta- og barnamálaráðuneytið sjái sér fært að birta ítarlegri og greinarbetri gögn af svipuðu tagi til þess að varpa betur ljósi á heildarmyndina um þróun brottfalls nemenda úr námi að lokinni grunnskólagöngu, sem og önnur atriði.
„Niðurstaða greiningar ráðsins stendur óhögguð, og þetta misræmi sem gögnin sýna fram á er ekki hægt að skýra burt með hártogunum um aðferðafræði eða skotum á sendiboðann,“ segir hann í samtali við mbl.is.
Gagnrýna takmörkuð gögn
Í aðsendri grein á Vísi tekur Ragnheiður Stephensen, grunnskólakennari í Garðaskóla, greiningu Viðskiptaráðs fyrir og gagnrýnir aðferðafræði þess þar sem þau gögn sem ráðið notist við séu takmörkuð og svari ekki þeirri spurningu sem lagt er upp með – það er, hversu hátt hlutfall nemenda útskrifist úr framhaldsskóla þremur árum eftir útskrift úr grunnskóla, eins og hefðbundinn menntaferill gerir ráð fyrir.
Ragnheiður bendir á það að gögnin um útskriftir úr framhaldsskóla sem Viðskiptaráð notast við til þess að reikna út hlutfall nemenda sem útskrifuðust á þremur árum séu í greiningunni miðuð við útskriftarárgang 2021 úr grunnskóla, en framhaldsskólaútskriftargögnin taki í rauninni til allra nemenda sem útskrifast höfðu úr viðkomandi grunnskóla frá árinu 2016.
Þá hefur gagnrýni beinst að því að greiningin fylgi ekki nákvæmlega sama hópi nemenda frá útskrift úr grunnskóla til útskriftar úr menntaskóla, að nemendur ljúki framhaldsskóla á ólíkum tíma og að iðnnám sé ekki talið með.
Athugasemdirnar skýri ekki verulegt misræmi
Björn segir athugasemdirnar þó ekki skýra það verulega misræmi sem birtist í greiningunni, sem tekur til 43 grunnskóla, þar sem útskriftarhlutfallið sé yfir 80% í sumum skólum en undir 50% í öðrum.
„Til þess að sýna fram á að þessi meginniðurstaða standi ekki þyrfti að sýna fram á að skekkjan skýri kerfisbundið þann mikla mun sem er að birtast, og það hefur ekki verið gert.“
Viðbrögðin leysi ekki vandann
Björn segir viðbrögðin við greiningunni hafa valdið vonbrigðum, þó þau séu því miður kunnugleg.
„Þarna birtum við greiningu á nýjum gögnum frá ráðuneytinu um námsframvindu annars vegar í framhaldsskóla og síðan einkunnagjöf í grunnskólum, og þessi gögn sýna annars vegar fram á verulegan mun á því hvernig nemendur skila sér áfram í gegnum framhaldsskólakerfið og hins vegar að lokaeinkunnir úr grunnskóla eru ekki samanburðarhæfar á milli skóla,“ segir hann.
„Þetta sýnir að börn úr sumum hverfum eiga mun erfiðara með að ljúka framhaldsskóla en börn úr öðrum hverfum, einkunnir úr grunnskóla mæla heldur ekki sömu hæfnina á milli skóla og þetta þýðir að börn búa ekki við sömu tækifæri óháð búsetu sem við teljum vera brot gegn jafnræði í skólakerfinu.“
Í stað þess að ræða vandann sem gögnin varpa ákveðnu ljósi á einkennist viðbrögðin hins vegar af því að véfengja gögnin og gera lítið úr ályktunum, sem leysi auðvitað engan vanda.
„Í mínum huga eru þeir sem afneita vandanum ekki hlutlausir álitsgjafar heldur verjendur gallaðs kerfis sem bregst fjölmörgum börnum.“
Reyni ekki að gera lítið úr iðnnámi
Hann segir það jafnframt mistúlkun að með greiningunni sé Viðskiptaráð að reyna að gera lítið úr mikilvægi verknáms fyrir samfélagið.
„Við erum einfaldlega að byggja á þeim gögnum sem birt hafa verið með þeim hætti sem þau hafa verið birt og þetta eru tölur beint frá mennta- og barnamálaráðherra eins og þær voru birtar í síðustu viku,“ segir Björn og vísar þar til skýrslu mennta- og barnamálaráðuneytisins.
Þá taki Ragnheiður og aðrir kennarar undir seinni hluta greiningar ráðsins, sem sýni fram á að lítið samhengi sé á milli lokaeinkunna úr grunnskóla og frammistöðu nemenda í framhaldsskóla og nemendur sem komi með sömu einkunn úr grunnskóla séu því afar misvel undirbúnir við upphaf framhaldsskólagöngu.
„Í dag notum við þessar ósamanburðarhæfu einkunnir til að úthluta takmörkuðum plássum í eftirsótta framhaldsskóla, og það skapar augljóst ójafnræði á milli nemenda,“ segir hann.
Vonandi upphafspunktur og hvatning
Því ójafnræði, og öðrum þáttum menntakerfisins, segir Ragnheiður að þurfi að breyta, sem sé nákvæmlega það sem Viðskiptaráð er að benda á.
„En við fögnum því að ráðherra og ráðuneyti sé loksins farið að birta gögn og hvetjum ráðuneytið að halda áfram á þeirri braut og láta fleiri tölur fylgja með í næstu skrefum,“ segir Björn.
Í huga ráðsins sé umræðan vonandi upphafspunktur og hvatning fyrir ráðuneytið og skólakerfið um að birta aukin gögn úr kerfinu og um námsframvindu og námsárangur.
