Undirverktakar sem þáðu á annað hundrað milljónir króna í greiðslur frá málningarverktaka gátu litla grein gert fyrir því hvað hefði orðið um peninginn sem þeir fengu, hverjir hefðu unnið fyrir þá eða hvaða kostnað þeir hefðu borið af verkum sínum.
Peningarnir sem voru lagðir inn á reikninga þeirra fyrir unna málningarvinnu hurfu jafnóðum út af þeim, teknir út í reiðufé. Samtals námu þeir 133 milljónum, þar af 32 milljónum sem voru uppgefnar sem virðisaukaskattur sem skilaði sér aldrei í ríkissjóð.
Mennirnir þrír voru allir í virkri neyslu og litlar upplýsingar að hafa um verkin sem þeir áttu að hafa unnið og samskipti við verkkaupa. Ríkisskattstjóri taldi reyndar að vímuefnaneysla mannanna væri svo mikil að þeir hefðu ekki burði til að stunda sjálfstæða atvinnustarfsemi upp á tugi milljóna hver.
Stefndu ríkinu vegna endurákvörðunar skatts
Þetta kemur fram í dómi sem kveðinn var upp í Héraðsdómi Reykjavíkur í síðustu viku. Þar freistaði Stofulind ehf. þess að fá felldan úr gildi úrskurð yfirskattanefndar vegna skattauppgjöra 2017 til 2021. Stofulind hafði þá yfirtekið mál Nagga ehf. sem varð gjaldþrota. Skatturinn taldi að fyrirtækið mætti ekki nota uppgefnar virðisaukaskattsgreiðslur til handa undirverktökunum til að lækka eigin skattgreiðslur.
Ríkisskattstjóri sagði að reikningarnir sem Naggi greiddi mönnunum fyrir málningarvinnu í verktöku væru tilhæfulausir og að mennirnir væru ófærir um slík verk. Hann taldi einnig að forsvarsmönnum fyrirtækisins sem greiddi reikningana hefði átt að vera ljóst að undirverktakarnir væru ekki menn til að stunda slíkan atvinnurekstur.
Fékk borgað fyrir að leyfa manni að stofna reikning í sínu nafni
Meðal þess sem var tekist á um var hvaða verk hefðu verið unnin og af hverjum.
Einn mannanna sagðist fyrir dómi hafa ráðið menn í vinnu sem hann kynntist á spilastað í Reykjavík. Hann gat aðeins nefnt einn þeirra á nafn.
Annar kvaðst hafa ráðið menn til verksins og greitt þeim mánaðarlega en neitaði að nafngreina þá.
Þriðji kvaðst ekkert hafa unnið 2017 og raunar legið á sjúkrahúsi þegar honum hefðu verið boðnar 100.000 krónur og lyf að auki gegn leyfi til að stofna bankareikning í hans nafni. Maðurinn kvaðst hvorki hafa gefið út reikninga né vita hvað hefði orðið um peninga sem voru lagðir inn á bankareikning hans og teknir út í reiðufé jafnóðum.
Ríkið sýknað
Dómari sýknaði ríkið af kröfu fyrirtækisins. Hann sagði að allir mennirnir ættu við alvarlegan fíkniefnavanda að etja. Einn þeirra hafi reyndar aldrei sést á verksvæðinu.
Dómari sagði að ástand mannanna hefði verið þannig að ótrúlegt væri að þeir hefðu valdið því að reka svo umfangsmikla atvinnustarfsemi. Að auki hafi verkkaupinn, sem stefndi ríkinu, haft veruleg afskipti af framkvæmdinni og lagt til bæði efni og áhöld. Því til viðbótar hefði hann að einhverju leyti sinnt verkstjórn. Hann yrði því sjálfur að bera ábyrgð á því að hafa greitt útgefna reikninga þeirra í stað þess að borga þeim laun og greiða sjálfur skatta og gjöld af starfseminni.
Þekkt aðferð að nota fólk í viðkvæmri stöðu
Í dóminum kemur fram að það sé þekkt aðferð í verktakastarfsemi að láta einstaklinga í viðkvæmri stöðu vera leppa í viðskiptum. Það gerist með þeim hætti að þeir fái greidda reikninga en greiðslurnar séu síðan teknar út í reiðufé. Einkenni slíks sé að viðkomandi greiði enga skatta og hafi engan kostnað af þeirri starfsemi sem þeir séu sagðir stunda.
„Það að margir aðilar sem svona væri ástatt fyrir kæmu fram sem undirverktakar í þjónustu ákveðins aðila fæli í sér ákveðið munstur sem benti til kerfisbundinna undanskota.“
Dómarinn tók einnig fram að ekkert kæmi fram um kostnað mannanna þriggja af meintri verktakastarfsemi þeirra og að hvorki lægju fyrir tíma- eða vinnuskýrslur né upplýsingar um hverjir hefðu unnið fyrir þá. Auk þess hefði ekkert bókhald verið fært og engin verktilboð eða tölvupóstssamskipti vegna þeirra fundist.
Héraðssaksóknari lauk ekki rannsókn
Meðan á rannsókn skattskila fyrirtækisins stóð vísaði skattrannsóknarstjóri þeim til héraðssaksóknara. Það embætti sendi málið til baka og sagði verulegan vafa leika á því hvort að reikningarnir væru tilhæfulausir. Héraðssaksóknari vísaði málinu því aftur til meðferðar hjá Skattinum sem endurskoðaði skattskil fyrirtækisins.
Lögmaður stefnanda staðfestir að dóminum hefur verið áfrýjað til Landsréttar.
