Fágætur steinkross fannst í um 500 ára gömlu jarðlagi við rannsóknir á bæjarhóli í Árbæ. Fornleifarannsókn á vegum Árbæjarsafns og Háskóla Íslands stendur nú yfir á svæðinu.
Fundurinn þykir sérlega merkur fyrir þær sakir að elstu rituðu heimildirnar um Árbæ eru frá miðri 15. öld, en að sögn Sólrúnar Ingu Traustadóttur fornleifafræðings er ýmislegt sem bendir til að þessi kross sé úr eldra jarðlagi en ritaðar heimildir segja til um.
„Við vitum að fólk var í Árbæ mjög snemma eftir landnám, sennilega í kringum 10. öld en steinkrossinn fannst í jarðlagi sem er á milli 13. og 15. aldar,“ segir Sólrún í samtali við mbl.is.
Þá segir hún krossinn hugsanlega vísbendingu um að gamlar leifar af kirkju sé að finna á svæðinu, þótt enn sé of snemmt að segja nánar til um það en ekki eru til neinar ritaðar heimildir um bænhús eða kirkju frá þessum tíma í Árbæ.
Sennilega gerður af fyrstu Árbæingunum
Sólrún segir að krossar sem þessi hafi sjaldan fundist í fornleifarannsóknum hér á landi. Sambærilegur kross hafi t.d. áður fundist á Þórarinsstöðum á Seyðisfirði en sá var ekki nærri því jafn heill og sá sem fannst nú.
Sólrún segir steininn gerðan úr íslensku hraungrýti sem bendi til þess að hann hafi verið búinn til af ábúendum á bænum sem sennilega hafi verið með fyrstu Árbæingunum.
Rannsókn á krossinum er nú á fyrstu stigum en spennandi verður að sjá hvað meira kann að leynast í moldinni þegar haldið verður áfram að grafa á bæjarhólnum.
