Réttindagæsla fatlaðs fólks var færð undir Mannréttindastofnun Íslands þegar hún tók til starfa fyrir rúmu ári. Faðir ungs manns með hrörnunarsjúkdóm segir breytinguna gríðarlega skerðingu á réttindum fatlaðs fólks.
Réttindagæsla fatlaðs fólks tók að sér mál fólks sem brotið var á og vann í tvö til fjögur þúsund málum á ári. Mannréttindastofnun tók til starfa 1. maí í fyrra og hún átti að taka við verkefnum réttindagæslunnar. Mannréttindastofnun veitir einungis ráðgjöf og tekur ekki að sér mál.
Mínútur breyttust í mánuði
„Þetta hefur haft gríðarlegar afleiðingar fyrir aðstandendur fatlaðs fólks vegna þess að þessi stofnun er ekkert með sama sniði og gamla réttindagæslan,“ segir Falur Þorkelsson, faðir ungs manns með hrörnunarsjúkdóm.
Hann segir nær ómögulegt að ná sambandi við Mannréttindastofnun, hann hafi beðið í marga mánuði eftir svörum frá henni. Aðeins nokkrar mínútur og eitt símtal hafi dugað til að fá aðstoð Réttindagæslunnar.
„Það tók aldrei meira en tíu mínútur að ná í réttindagæslumann í kerfinu sem var,“ segir Falur.
„Ég myndi segja að þetta sé gríðarleg skerðing á réttindum fólks. Það er verið að gera fólki það erfiðara að sækja rétt sinn.“
Finnst þér þessi breyting á skjön við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks?
„Algjörlega, þetta er bara eins og brandari.“
Ódýrara fyrir ríkið að brjóta réttindi
Falur segir ódýrara fyrir ríkið að brjóta á réttindum fatlaðs fólks og borga því miskabætur en að virða réttindi þess. „Það er eins og mennskan í kerfinu sé að víkja fyrir hagfræði 101.“
Í öllum tilvikum þegar brotið hafi verið á réttindum sonar hans segir Falur að hið opinbera hafi átt í hlut. „Það er sparnaður að leggja niður apparat sem var að vinna mál gegn ríkinu og skipta út fyrir eitthvað ráðgefandi,“ segir hann.
Hvern er verið að vernda?
Falur segist ekki geta sinnt skyldum sínum sem persónulegur talsmaður sonar síns, til dæmis vegna þess að hann fái ekki rafræn skilríki á þeim forsendum að hann geti ekki notað þau sjálfur.
„Mér er treyst til að sjá um fjármálin hans og tala hans máli en ekki til að fara inn á Heilsuveruna hans. Hvern er verið að vernda? Þetta er frekar til að skaða ef persónulegur talsmaður getur ekki sinnt þessum skyldum.“
Guðmundur Ármann Pétursson, formaður Landssamtakanna Þroskahjálpar, segir alvarlegar afleiðingar af því að foreldrar og talsmenn fatlaðs fólks geti ekki sinnt réttindagæslu þess. Hann vill að réttindagæsla fatlaðs fólks verði færð í fyrra horf.
„Það var gríðarlegt högg að réttindagæslan var í raun lögð af, vegna þess að hún á ekki lengur að sinna einstaklingsmálum og þessi hópur sem stendur viðkvæmastur fyrir, hann var í rauninni settur alveg til hliðar þegar mest þarf á að halda.“
