Breski biskupinn Sarah Mullally er fyrsta konan til að gegna leiðtogahlutverki innan ensku biskupskirkjunnar (Anglican Church) en hún lýsir sjálfri sér sem femínista.

Þegar hún tók við embætti í janúar síðastliðinum hét hún því að láta rödd sína heyrast gegn „kvenhatri“ við hvert tækifæri.

Og svo – níu mánuðum síðar – birtist hún á myndinni hér að ofan.

Hún afhenti þekktum pakistönskum ímam verðlaun til heiðurs framtaki hans við að efla „skilning milli trúarbragða“.

Á myndinni var þó einnig þriðja manneskjan: eiginkona ímamsins.

Hún stóð á milli biskupsins og ímamsins, en var samt ekki raunverulega þar, því hún sást ekki.

Hún var klædd í svartan nikab; augu hennar sáust í gegnum ótrúlega mjótt op, hún horfði niður fyrir sig og var að öðru leyti hulin myrkri.

Hún leit út eins og „tómur, svartur stólpi af andlitslausu tómi,“ skrifaði álitsgjafinn Camilla Long í blaðið *The Times*.

Og það var ekki bara eiginkona ímamsins.

Á annarri mynd sást einnig dóttir hans, og hún var sömuleiðis „þétt hulin, eins og hún væri veik,“ skrifar Long og spyr:

Hvers vegna hringdu ekki viðvörunarbjöllur hjá biskupnum eða ráðgjöfum hennar?

Mullally hafði lofað að vera rödd gegn kvenhatri, en samt sem áður: „þegar kvenhatur birtist sagði hún ekkert. Hún stillti sér meira að segja upp á mynd með því og brosti vandræðalega með því,“ skrifar Long.

Verðlaun fyrir umburðarlyndi

Camilla Long er ekki sú eina sem bregst hart við biskupnum og verðlaununum sem hún veitti ímamnum, og eiginkonan í nikab-klæðnaðinum er ekki eina málið sem tengist verðlaununum. Þetta hófst með hugmynd sem hlýtur að hafa virkað góð í augum Sarah Mullally og ráðgjafa hennar:

„Þau vildu minnast þess að liðin voru ár frá hryðjuverkaárásunum 11. september 2001 með því að veita íslömskum leiðtoga verðlaun fyrir starf hans að því að efla sambúð ólíkra trúarhópa.“

Þann 11. september 2026 afhenti Mullally verðlaunin til Hafiz Muhammad Ashrafi, leiðtoga Islamic Joint Council í Pakistan. Hún afhenti verðlaunin við athöfn í opinberri embættisbústað sínum, Lambeth-höll – sem er staðsett gegnt þinghúsinu í London – og starfsfólk hennar birti í kjölfarið myndir frá viðburðinum.

Heiðraði Osama bin Laden

Þá hófust vandræðin og gagnrýnendur bentu fljótt á þrjú atriði varðandi verðlaunaveitinguna.

Í fyrsta lagi var það Hafiz Muhammad Ashrafi, sem átti að vera fyrirmynd um trúarlegt umburðarlyndi.

Samt sem áður hafði þessi sami maður árið 2007 heiðrað hryðjuverkaleiðtogann Osama bin Laden.

Ashrafi var reiður út í Breta fyrir að hafa sætt „guðlastarann“ Salman Rushdie riddaratign og veitti því Osama bin Laden viðurkenningu og nefndi hann „Sverð Guðs“.

Hann hélt því sjálfur fram að titillinn hefði verið ætlaður sem mælskuleg mótmæli gegn þeim heiðri sem Rushdie hlaut, fremur en raunveruleg verðlaun.

Það breytti þó engu um þá staðreynd að Sarah Mullally erkibiskup hafði veitt imam verðlaun, en hann hafði lofað manninn á bak við hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001.

Þetta var fyrsta vandamálið; tímasetningin var það annað.

Mullally afhenti imamnum verðlaunin á ártíð hryðjuverkaárásanna – „þetta hljómar eins og skopstæling,“ sagði bresku samtökin National Secular Society, sem berjast fyrir aðskilnaði ríkis og kirkju.

„Þetta sýnir afleita dómgreind og er móðgun við fórnarlömb árásanna 11. september,“ sögðu samtökin.

Mörk umburðarlyndis

Þetta leiðir okkur að þriðja vandamálinu sem gagnrýnendur bentu á: eiginkonu Ashrafis. Samkvæmt blaðinu *The Times* var hennar einfaldlega getið sem „eiginkonu hans“ á blaðamannamyndum erkibiskups og hún var klædd í svartan nikab-slæðubúning.

Bretar eru almennt umburðarlyndir þegar kemur að trúarlegum klæðnaði eða hefðum; til dæmis, þótt ströng lög gildi um bann við hnífum, er síkum leyft að bera *kirpan* – lítinn rýting. Þeim er einnig leyft að bera túrban í stað hjálms. Á sama hátt hafa búrka og nikab jafnan verið utan umræðu og umkringd ákveðnu tabúi, og konur í slíkum klæðnaði eru algeng sjón í breskum borgum og bæjum.

Ljósmyndin af erkibiskupnum ásamt Ashrafi og eiginkonu hans ögraði hins vegar þessu umburðarlyndi, og Camilla Long, pistlahöfundur hjá *The Times*, var ekki sú eina sem var hneykslanleg.

Tveir háttsettir þingmenn Íhaldsflokksins töldu þetta einnig vera algjörlega rangt. Þau skrifuðu erkibiskupinum bréf þar sem þau gerðu athugasemdir við birta mynd; myndin virtist gefa til kynna „stuðning við eitt af kúgandi formum íslamskrar tjáningar – nefnilega það að neita konum um grundvallarfrelsi til að klæða sig eins og þær kjósa og sýna andlit sitt,“ eins og greint var frá í *The Daily Telegraph*.

Kemi Badenoch, leiðtogi Íhaldsflokksins, tók undir það að búrka og níqab væru táknmyndir „kúgunar kvenna“ og gagnrýndi erkibiskupinn Sarah Mullally harðlega.

Algjört bann?

Hvorki Verkamannaflokkurinn né Íhaldsflokkurinn styðja bann við búrku og níqab á borð við það sem gildir í Danmörku, en Reform-flokkurinn – sem nú mælist næststærsti flokkurinn í skoðanakönnunum – gerir það hins vegar.

Í grein í *The Times* veltir Camilla Long því fyrir sér hvers vegna hvergi sjáist til femínista í umræðunni um eiginkonu pakistanska ímansins og hún kallar eftir banni.

Almenningur í Bretlandi er á sama máli

Í nýjustu skoðanakönnuninni segjast 56 prósent styðja bann við trúarlegum höfuðfatnaði, þar á meðal búrku og níqab.
Aðeins 25 prósent telja að það eigi að vera áfram leyfilegt.

Allt þetta endurspeglar breytt viðhorf í breskri umræðu – rétt eins og viðbrögð Sarah Mullally gera. Erkibiskupinn tilkynnti þegar í stað að hún myndi endurskoða ákvörðunina um verðlaunin og síðastliðinn föstudag afturkallaði hún verðlaunin sem pakistanski ímanum höfðu verið veitt.

Hann hverfur þar með út í gleymskuna, þangað sem nafnlaus eiginkona hans er þegar komin, og biskupakirkjan (e. Anglican Church) vonast einfaldlega til þess að málið allt fari sömu leið.

Danska blaðið Berlinske greinir frá.

Uppfært: Verðlaunin hafa verið afturkölluð eftir að í ljós kom að viðtakandinn „lofaði Osama bin Laden“ í kjölfar hryðjuverkaárásanna 11. september.