Viðskiptaráð Íslands birti í gær úttekt þar sem fullyrt er að verulegur munur sé á því hversu hátt hlutfall nemenda lýkur framhaldsskóla eftir því úr hvaða grunnskóla þeir koma. Úttektin byggir á skýrslu sem mennta- og barnamálaráðuneytið birti nýlega að beiðni þingmanna úr stjórnarandstöðunni. Grunnskólakennarinn Ragnheiður Stephensen gefur þessari úttekt Viðskiptaráðs algjöra falleinkunn og veltir fyrir sér hver hafi kennt starfsmönnum þar að rýna í gögn og tölur.
Ragnheiður segir í grein sem birtist hjá Vísi í dag: „Eftir gærdaginn hef ég ákveðnar áhyggjur af Viðskiptaráði. Áhyggjur mínar eru vegna mögulegs skorts á hæfni þar innanbúðar að setja fram tölulegar staðreyndir og að rýna ábyrgt í gögn. Hefði haldið að góð kunnátta í tölfræði væri skilyrði fyrir þá sem vinna við það að rýna í tölur.“
Viðskiptaráð birti með úttektinni mynd af lista yfir grunnskóla höfuðborgarsvæðisins og hversu hátt hlutfall af nemendum sem kláruðu 10. bekk skólaárið 2020-2021 hafi lokið framhaldsskóla þremur árum síðar. Þessi mynd hefur farið í mikla dreifingu á netinu enda sýnir hún gífurlegan mun á milli skóla. Svo sem að 96% af útskriftarárgangi Smáraskóla árið 2021 hafi lokið stúdentsprófi þremur árum síðar á meðan aðeins 25% úr útskriftarárgangi Fellaskóla gerðu slíkt hið sama.
Beinlínis röng framsetning
Ragnheiður segir þó að þessi framsetning sé beinlínis röng. Skýrsla ráðuneytisins, sem úttektin byggir á, sýni nefnilega aðeins hversu margir nemendur úr hverjum grunnskóla hafi orðið stúdentar skólaárið 2023-2024, óháð því hversu lengi þeir höfðu verið í framhaldsskóla. Þetta kemur skýrt fram í skýrslunni sjálfri þar sem segir:
„Með tilliti til orðalags þessa liðar skýrslubeiðni er það skilningur ráðuneytisins að óskað sé eftir upplýsingum um allar útskriftir úr framhaldsskóla á umbeðnu tímabili, óháð námsbraut og því hvenær nemendurnir luku grunnskólanámi.“
Ragnheiður segir að það sé stærðfræðilega rangt að setja fram upplýsingar með sama hætti og Viðskiptaráð gerði, þ.e. að taka tölur úr skýrslu sem sýna fjölda nemenda sem útskrifuðust úr framhaldsskóla, óháð námstíma, og fullyrða að þeir komi allir úr sama árgangi grunnskólans.
„Það er stærðfræðilega kolrangt að setja þetta fram með þessum hætti. Þú tekur ekki hluta settan saman úr nemendum sem eru að útskrifast á mismunandi árum úr grunnskóla og reiknar það sem hluta af einum ákveðnum útskriftarárgangi og segir að þar með sé búið að reikna hlutfall af þeim árgangi. Það er einfaldlega rangt. Nemendur fá D í einkunn fyrir svona vinnubrögð í stærðfræði, eða á ég frekar að segja 2,0 svo allir skilji.“
Hversu klikkað er það?
Þó að einn skóli hafi fengið hlutfallið 96% miðað við þessar forsendur Viðskiptaráðs þá sé engu að síður ekki hægt að fullyrða að einn einasti nemandi úr þeim árgangi sem lauk grunnskóla 2021 hafi í raun klárað framhaldsskóla á þremur árum.
„Allir þessir nemendur sem um ræðir gætu verið að útskrifast á fjórum, fimm og jafnvel sex árum en samanlagður fjöldi þeirra var vissulega 96% af þeim fjölda sem útskrifaðist úr skólanum 2021 þó að enginn þeirra hafi mögulega tilheyrt þeim hópi. Hversu klikkað er það?“
Við þetta má bæta téður skóli er Smáraskóli og að árið 2021 útskrifuðust þaðan 25 nemendur en árinu áður 49, svo líklegt má telja að árið 2023-2024 hafi nemendur úr báðum þessum árgöngum verið að klára stúdentinn.
Ragnheiður segir að til þess að úttekt Viðskiptaráðs gæti átt rétt á sér þyrfti hún að byggja á gögnum um það hversu margir nemendur úr hverjum skóla hafi í raun klárað framhaldsskóla á þremur árum. Það geri skýrslan, sem Viðskiptaráð byggir á, ekki. Eins spái Viðskiptaráð ekkert í því að margir nemendur fari ekki í bóknám.
„Hér er ekki verið að skoða þá sem útskrifast með sveinspróf af hinum ýmsu brautum Tækniskólans t.d. Það er eins og iðnnám skipti ekki máli. Hvar værum við ef allir færu aðeins í bóknám? Við þurfum iðnaðarmenn, sjúkraliða, hárgreiðslufólk, hljóðmenn og allar þessar nauðsynlegu stéttir. Allt nám er mikilvægt. […] Við getum ekki talað um mikilvægi verknáms eina stundina og þá næstu látið eins og hvít stúdentshúfa sé eina leiðin í námi. Í þessari umfjöllun er verið að því og það sem verra er, það er verið að því með því að setja fram ranga tölfræði til að gera þetta að æsifrétt.“
Veltir Ragnheiður fyrir sér á hvaða vegferð Viðskiptaráð og Morgunblaðið eru komin þar sem æsifréttir eru birtar sem byggja ýmist á engum eða röngum gögnum. Telur Ragnheiður að virðing fyrir námi barna hafi farið þverrandi í samfélaginu síðustu áratugi og að stór hópur líti á skólana sem geymslur fyrir börn á meðan foreldrar vinna. Ragnheiður bendir á að kennarar séu ekkert að stinga höfðinu í sandinn hvað varðar stöðuna í menntakerfinu og hafi lengi kallað eftir úrbótum. Nú þurfi stjórnvöld, foreldrar og aðrir að hlusta. Foreldrar þurfi að forgangsraða skólagöngu barna sinna, stjórnvöld þurfi að ráðast í námsgagnagerð og setja leiðbeinandi matsviðmið fyrir grunngreinar í aðalnámskrá, efla þurfi kennaramenntun, sveitarfélög þurfi að forgangsraða mönnun skólanna og leita leiða til að styðja betur við starfið. Ragnheiður leggur eins til að fyrirtæki og stofnanir leggi sitt af mörkum svo sem með því að styðja við námsefnisgerð, bjóða upp á starfskynningar, bjóða upp á fræðsluerindi og vera með foreldravæna stefnu til að foreldrar geti stutt betur við börn sín.
