Áframhaldandi styrking flutningskerfisins verður eitt af meginverkefnum Landsnets næstu 10-15 árin. Orkunotkun og eftirspurn eftir rafmagni hefur aukist á sama tíma og kerfið er fullnýtt.
Byggðalínan, sem hefur þjónað íslensku samfélagi og atvinnulífi vel, er komin til ára sinna og þörf er á styrkingu bæði innan landsvæða og milli landshluta. Við erum með einangrað kerfi, ótengt öðrum flutningskerfum, og höfum ekki aðra til að reiða okkur á. Það setur miklar kröfur á áreiðanleika kerfisins og áfallaþol.
Stórar áskoranir í raforkuflutningi
Ýmsar áskoranir blasa við. Bygging flutningslína eru fjárfrekar framkvæmdir, greiddar af notendum samkvæmt gjaldskrá, það er að segja, af stórnotendum, smærri fyrirtækjum og almenningi. Gjaldskrárhækkanir eru sjaldnast til vinsælda fallnar þótt stundum verði ekki hjá þeim komist. Sérstaklega þegar uppbygging innviða hefur ekki haldist í hendur við þarfir samfélagsins.
Af þeim sökum er það skynsamlegt að forgangsraða framkvæmdum með verðmætasköpun og tekjuöflun að leiðarljósi og dempa þannig áhrif nauðsynlegra framkvæmda á gjaldskrá þannig að samkeppnishæfni landsins sé ekki stefnt í hættu. Með því að tengja saman aukna orkuvinnslu og orkunýtingu með skilvirkum hætti verða sköpuð skilyrði fyrir styrkingu grunnkerfisins og samtímis gætt að samkeppnishæfni og áfallaþoli flutningskerfisins.
Slík áform byggjast á vilja til frekari orkuvinnslu og atvinnuuppbyggingar. Þannig er tenging nýrra virkjunarkosta við nýja atvinnustarfsemi bæði hagkvæm fyrir uppbyggingu flutningskerfisins og ekki síður er hún þjóðhagslega hagkvæm og kemur samfélaginu öllu til góða.
Atvinnustefna Íslands, sem kynnt var af ríkisstjórninni á vormánuðum, leggur einmitt áherslu á þróun orkukerfisins og verðmætasköpun þar sem það er talið mikilvægt öryggismál að þróa efnahag sem byggist á eigin auðlindum og styrkleikum atvinnulífsins. Þá styrkja gögn sem unnin hafa verið í sambandi við Orkuspá Íslands 2025-2050 ótvírætt áform um aukna orkuöflun, flutning og dreifingu.
Raforka skapar tækifæri og hagvöxt
Aðgengi að raforku skapar einfaldlega aukin tækifæri og hagvöxt. Benda má á tengingu Vestmannaeyja við flutningskerfið í lok síðasta árs með tveimur nýjum sæstrengjum sem leiddi til þess að unnt var að semja við nýjan stórnotanda, landeldisfyrirtækið Laxey ehf. í Vestmannaeyjum.
Annað dæmi er fyrirhuguð frekari uppbygging á Bakka við Húsavík. Þar eru tækifæri, ekki síst með aukinni orkuvinnslu á Þeistareykjum, til að tengja fjölbreytta atvinnustarfsemi við auðlindagarð sem sveitarfélagið er með á teikniborðinu. Það kallar vissulega á ákveðnar fjárfestingar af hálfu Landsnets en þær eru mjög hagkvæmar því þar haldast í hendur aukin orkuvinnsla og notkun.
Fleiri uppbyggingarsvæði eru á Íslandi, til dæmis er einnig mikil gróska á Reykjanesinu og í Þorlákshöfn, og tækifærin eru enn víðar. Atvinnuuppbygging er reiknuð í árum en innviðauppbygging í áratugum. Því gildir miklu að vera á tánum og tryggja viðbragðsflýti eins og kostur er. Landsnet hefur einsett sér að vera vakandi fyrir uppbyggingaráformum og tækifærum sem skapast til að tryggja flutning rafmagns til verðmætasköpunar, landi og þjóð til heilla.
Höfundar: Ragna Árnadóttir og Haraldur Flosi Tryggvason
