El Niño er í uppsiglingu og stefnir í þetta veðurfyrirbæri verði einkar öflugt í ár. Það getur haft áhrif á hitafar, úrkomu og veðuröfgar víða um heim.
El Niño lét síðast á sér kræla 2023 og 2024, það síðarnefnda er einmitt heitasta ár á jörðinni frá upphafi mælinga. Núna eru El Niño-skilyrði að þróast aftur í Kyrrahafi, samkvæmt nýrri greiningu Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar, með þeim afleiðingum að 2027 gæti orðið heitara en 2024.
„Allt getur breyst en eins og er mætir hann öllum viðmiðum til að þróast yfir í að vera einn sá öflugasti í sögunni frá 1950,“ segir Jon Gottschalck, yfirmaður hjá OAA's Climate Prediction Center.
„El Niño er mikill drifkraftur veðurs og loftslagsþátta. Hlýrri hafsjór hitar upp og eykur rakann í loftslaginu, sem getur leitt til öfga í veðrinu eins og hitabylgna og ofsaúrkomu,“ segir Celeste Saulo framkvæmdastjóri Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar.
Skoðum þetta fyrirbæri aðeins betur. Við venjulegar aðstæður blása staðvindar við miðbaug frá austri til vesturs og ýta hlýjum yfirborðssjó, yfir Kyrrahaf í átt að Indónesíu og Ástralíu.
Í El Niño veikjast þessir vindar eða snúast jafnvel við. Þá flæðir hlýi sjórinn aftur til austurs að ströndum Suður-Ameríku. Þá verður yfirborð sjávar á víðfeðmu svæði í hitabelti Kyrrahafs, frá miðbiki til stranda Suður-Ameríku, óvenju hlýtt í nokkra mánuði eða lengur. Það veldur því að loftið við sjóinn verður heitara og blautara.
Yfirleitt má búast við aukinni úrkomu á sumum svæðum í Suður-Ameríku, suðurríkjum Bandaríkjanna, á Horni Afríku og í Mið-Asíu. Þurrkar verða oft líklegri í Mið-Ameríku, norðanverðri Suður-Ameríku, Karíbahafi, Ástralíu, Indónesíu og hluta Suður-Asíu.
„Áhrif El Niño ná langt út fyrir upphaf hans í Kyrrahafi og hann hefur áhrif á landbúnað, orkuframboð, viðskipti, vatnabúskap, aðfangakeðjur og lífsafkomu manna á stórum landsvæðum,“ segir Saulo.
El Niño myndast á tveggja til sjö ára fresti en áhrifin eru mismikil. Þau eru oftast ekki mikil á Íslandi, enda ræðst veðurfar hér á landi fyrst og fremst af veðurkerfum yfir Norður-Atlantshafi. En stundum koma upp óbein tengsl, til dæmis er almennt minna um fellibylji á Atlantshafi á El Niño-árum.
Heitið á fyrirbærinu kemur úr spænsku og merkir bókstaflega drengurinn. Nafnið á rætur að rekja til fiskimanna við strendur Suður-Ameríku, sem tóku eftir því að hlýr sjór birtist stundum við strendur Ekvador og Perú um jólaleytið og vísar því til jesúbarnsins.
