Lögmaður manna sem segjast hafa verið beittir ofbeldi á vistheimilinu Bakkakoti í æsku gagnrýnir að Samband íslenskra sveitarfélaga vilji fá aðkomu að vali fulltrúa í fyrirhugaða rannsóknarnefnd um fósturheimili.
Drög að frumvarpi forsætisráðherra um skipan nefndar til að kanna aðbúnað barna sem voru vistuð fyrir atbeina stjórnvalda á einkaheimilum hafa verið birt í samráðsgátt stjórnvalda.
Í frumvarpsdrögunum segir að nefndin skuli vera sjálfstæð og óháð. Ætlunin er að hún verði skipuð þremur nefndarmönnum. Við val á þeim skuli meðal annars horft til þekkingar á sviði sálfræði og barnaverndar.
Vilja aðkomu að vali á fulltrúa og málum
Stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga (SÍS) segir í bókun sem fylgir umsögn sambandsins að henni þyki eðlilegt að SÍS hafi aðkomu að vali fulltrúa í rannsóknarnefnd og ákvörðun um hvaða mál nefndin taki til formlegrar skoðunar. Ástæða þess sé að gert sé ráð fyrir að helmingur kostnaðar við störf nefndarinnar komi úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga.
„Ljóst er að erfitt er að leggja endanlegt mat á kostnað enda ræðst kostnaður á endanum af því hversu mörg heimili verði tekin til sérstakrar skoðunar.“
Snorri Steinn Vidal er einn lögmanna Bakkakotsmanna. Hann segir óeðlilegt að sambandið geti valið „sinn mann“ við rannsókn á störfum og framkvæmdum fyrrverandi og núverandi starfsmanna sveitarfélaganna.
Hann segir slíkt til þess fallið að valda vantrausti og ótrúverðugleika um störf og niðurstöður nefndarinnar.
„Tel ég þessar hugmyndir og kröfur Sambandsins með öllu óásættanlegar og ganga gegn markmiðum nefndarinnar að hafa frjálsar rannsóknarheimildir og vera óháðir í störfum sínum,“ segir í umsögn hans.
SÍS vill einnig að frumvarp um sanngirnisbætur, sem forsætisráðherra hefur boðað í haust, verði lagt fram samhliða frumvarpinu um rannsóknarnefndina. Það telur vandséð hvernig hægt verði að meta áhrifin af fyrirhugaðri lagasetningu liggi heildarmyndin ekki fyrir.
Óljóst sé hvort gert sé ráð fyrir þátttöku sveitarfélaga í greiðslu sanngirnisbóta. Erfitt sé að áætla kostnað en ljóst sé að um verulegar fjárhæðir sé að ræða og fyrirséð að slíkt myndi hafa veruleg áhrif á fjárhag sveitarfélaga.
Brýnt að hefjast handa sem fyrst
Snorri Steinn segir að þessum hugmyndum verði að hafna. Brýnt sé að nefndin taki til starfa sem fyrst og að niðurstöður hennar ættu ekki að hafa áhrif á frumvarp um sanngirnisbætur.
„Hér er um að ræða tvo ólíka þætti sem eiga ekki slíka tengingu að annar þátturinn geti ekki staðið án hins. Áhyggjur Sambandsins um fjárhagsleg útgjöld mega ekki binda rannsóknarnefndina í störfum sínum. Það færi gegn öllu sem stefnt er að við lagasetningu þessa.“
