Formaður Einhverfusamtakanna segir þurfa fjölbreyttari lausnir en sérskóla til að mæta börnum sem þurfa sérúrræði. Skýrsla um stöðu sérskólaúrræða sé áfellisdómur fyrir sveitarfélögin.
Nær 120 börn á höfuðborgarsvæðinu eru utan langtímasérskólaúrræða þrátt fyrir að uppfylla skilyrði, samkvæmt skýrslu um sérskóla sem var unnin af ráðgjafafyrirtækinu HLH. Alls þurfa 295 börn á grunnskólaaldri á höfuðborgarsvæðinu langtímasérskólaúrræði. 176 þeirra eru í sérskóla, þar af 136 í Klettaskóla sem er ætlaður fyrir 90 nemendur.
„Þessi skýrsla er áfellisdómur yfir sveitarfélögunum,“ segir Stefanía Hulda Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri Einhverfusamtakanna. Hún segir niðurstöðurnar ekki hafa komið á óvart. Mörg börn sem þurfi sárlega sérhæfð skólaúrræði fái þau ekki.
„Hún staðfestir það sem hagsmunasamtök og foreldrar hafa vitað lengi; að kerfið hefur ekki nægilega fjölbreytt, sérhæfð og raunhæf úrræði fyrir börn sem eru með miklar stuðningsþarfir. Þörfin er viðurkennd, þarna er þetta bara skjalfest.“
Bregðast á við mikilli aðsókn í Klettaskóla með því að koma upp sérskóladeild í Korpuskóla í Reykjavík. Stefanía segist ekki eiga von á því að biðlistar styttist við þetta.
Aðgerðaleysi dýrara fyrir samfélagið
Líklega sé þörfin meiri en skýrslan sýnir. Úrræðaleysi bitni á fjölmörgum börnum og fjölskyldum þeirra og geti haft útbreiddar og langvarandi afleiðingar.
„Afleiðingarnar fyrir börnin, þegar þau fá ekki skólaumhverfi sem hentar þeim, þá er hætta á kvíða, vanlíðan, skólaforðun og öðrum geðrænum vanda. Heilu fjölskyldurnar eru að brenna út og börnin geta orðið fyrir miklum skaða, jafnvel óafturkræfum skaða,“ segir Stefanía. Aðgerðaleysi sé þar að auki dýrara fyrir samfélagið.
„Þessi afleiddi kostnaður sem kemur ekki fram í þessari skýrslu, það er rosalega dýrt fyrir samfélagið að gera ekki neitt. Kostnaðurinn kemur þá bara síðar fram í heilbrigðiskerfinu, félagsþjónustunni, skertri atvinnuþátttöku hjá foreldrum, auknum vanda hjá börnum.“
Fjármagn til skóla þurfi að fylgja barninu
Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu undirrituðu fyrr í mánuðinum viljayfirlýsingu um uppbyggingu sérskólaúrræða. Gert er ráð fyrir að skila tillögum á þessu ári, en til skoðunar er hvort byggja þurfi nýjan skóla.
Stefanía segir að nýr sérskóli yrði til bóta en að þörf sé á mun fleiri og fjölbreyttari lausnum til að endurspegla fjölbreyttar þarfir barna sem þurfa sérþjónustu.
„ Almennir skólar þurfa að vera með raunverulegan stuðning við börnin. Það þurfa að vera öflugar sérdeildir og sérskólaúrræði. Það þarf að skoða kerfið í heild sinni, skammtímaúrræði, frístundaakstur, ráðgjöf, fagfólk, fjölskyldur þurfa stuðning.“
Þá yrðu jákvæð áhrif mikil ef tryggt yrði að fjármagn fyrir að veita barni sérþjónustu færi í þjónustu fyrir það tiltekna barn.
„Það yrði stærsta breytingin, að tryggja að þetta barn fái eingöngu þessa peninga, ekki að það fari í einhvern pott eða eitthvað slíkt.“
„Foreldrar eru í eyðimerkurgöngu“
Stefanía segir að kerfið þurfi að geta mætt fjölbreyttum þörfum mismunandi barna. Úrræðaleysi og skortur á viðeigandi þjónustu þýði að mörg börn fái ekki viðeigandi þjónustu sem leiði til mikils álags á foreldra.
„Foreldrar eru í eyðimerkurgöngu. Við erum með dæmi um barn sem hefur verið utan skóla í tvö ár því það er ekkert kerfi sem er að mæta barninu,“ segir Stefanía.
„Raunin er sú að foreldrum er ítrekað ráðlagt frá því að sækja um í svona sérskóla af því að það er hér um bil ómögulegt að komast að.“
