Andy Burnham hefur formlega tekið við embætti forsætisráðherra Bretlands af Keir Starmer. Í sinni fyrstu ræðu fyrir utan Downingstræti lofaði hann nýju stjórnmála- og efnahagskerfi, auknum opinberum umsvifum og tíu ára áætlun um framtíð landsins.
Burnham tók formlega við embættinu eftir fund með Karli Bretakonungi í Buckingham-höll. Hann er sjöundi forsætisráðherra Bretlands á einum áratug og tekur við ríkisstjórn Verkamannaflokksins eftir að Starmer sagði af sér eftir rúmlega tvö ár í embætti.
Í fyrstu ræðu sinni sem forsætisráðherra sagðist Burnham gera sér grein fyrir því að almenningur væri orðinn langþreyttur á stjórnmálum. Stjórnmálamenn hefðu ekki staðið sig nægilega vel og yrðu að gera betur.
Hann lýsti valdaskiptunum sem tækifæri til að skapa „vendipunkt fyrir Bretland“ og lofaði umfangsmestu breytingum á bresku samfélagi í fjóra áratugi. Þar á meðal væri nýtt stjórnmálalíkan og nýtt efnahagslíkan.
Gagnrýnir arfleifð Thatcher
Burnham beindi spjótum sínum sérstaklega að þeirri stefnu sem mótuð var undir stjórn Margaret Thatcher á níunda áratug síðustu aldar.
Hann sagði pólitískt vald hafa færst til miðstjórnarinnar í London á sama tíma og efnahagsleg völd hefðu verið einkavædd og stórir hlutar Bretlands misst iðnað sinn. Mörg byggðarlög hefðu aldrei náð sér að fullu eftir þá þróun.
Ný ríkisstjórn hans ætlar að færa meira vald frá Westminster til borga, sveitarfélaga og landshluta. Þá boðaði Burnham aukið opinbert eignarhald og sterkara opinbert taumhald á grunnþjónustu til að lækka kostnað heimila.
Hann vill einnig nýta opinber innkaup til að styðja við breskan iðnað og mun síðar á árinu kynna tíu ára „áætlun fyrir Bretland“.
Vill stöðva heimilisleysi
Fyrsta formlega skipun Burnham sem forsætisráðherra verður að hefja aðgerðir til að binda enda á það að fólk þurfi að sofa á götum landsins.
Ríkisstjórnin hyggst verja 340 milljónum punda til verkefnisins. Fjármunirnir eiga meðal annars að renna til samstarfs ríkis og sveitarfélaga um húsnæði og stuðningsúrræði fyrir heimilislausa.
Burnham sagði að það væri ekki náttúrulögmál að heimilisleysi tæki áratugi að leysa. Stjórnvöld gætu gert það ef pólitískur vilji væri fyrir hendi.
Efnahagsaðgerðir kynntar á morgun
Burnham boðaði jafnframt að á morgun yrðu kynntar aðgerðir til að létta undir með heimilum vegna framfærslukostnaðar. Hann sagðist einnig ætla að skýra hvernig aðgerðirnar yrðu fjármagnaðar.
Meðal langtímamarkmiða hans eru fleiri félagslegar íbúðir, aukin tækifæri fyrir ungt fólk til náms og vinnu og ríkari áhersla á fyrirbyggjandi þjónustu. Að hans sögn eigi ríkið frekar að fjárfesta í því að fólk nái árangri en að greiða síðar fyrir afleiðingar samfélagslegra vandamála.
Ætlar ekki að boða til kosninga
Nigel Farage, leiðtogi Reform UK, hefur krafist þess að Burnham boði þegar til þingkosninga þar sem hann hafi ekki persónulega fengið umboð kjósenda til að verða forsætisráðherra.
Burnham hafnaði þeirri kröfu. Hann sagðist geta stjórnað svo lengi sem hann nyti stuðnings meirihluta þingmanna og hét því að fylgja kosningastefnuskrá Verkamannaflokksins frá árinu 2024. Næstu almennu þingkosningar þurfa ekki að fara fram fyrr en árið 2029.
Burnham staðfesti einnig að stuðningur Bretlands við Úkraínu yrði óbreyttur. Búist er við að hann kynni ráðherraskipan nýrrar ríkisstjórnar síðar í dag.
Hægt er að vakta ráðherraskipanina og efnahagsaðgerðirnar sem Burnham kynnir á morgun og láta vita þegar staðfestar upplýsingar liggja fyrir.
