Í úrskurði kærunefndarinnar, sem kveðinn var upp 15. október síðastliðinn, segir að samkvæmt gögnum málsins hafi maðurinn lagt fram umsókn um dvalarleyfi fyrir maka Íslendings í janúar 2023.
Með dómi héraðsdóms Shkoder í Albaníu hafi maðurinn verið sakfelldur og dæmdur til 18 ára fangelsisrefsingar, þar af 16 ár fyrir manndráp og 3 ár fyrir vopnalagabrot. Þá hafi einn þriðji hluti refsingar hans verið felldur niður og hann hlotið 12 ára refsingu.
Í ljósi sakadóms kæranda óskaði Útlendingastofnun eftir umsögn lögreglunnar um hvort kærandi hafi gerst brotlegur hér á landi eða hafi verið til rannsóknar í sakamáli.“
Samkvæmt umsögn lögreglunnar síðan í júní í fyrra sé maðurinn skráður sakborningur í fjórum málum í kerfi lögreglunnar sem feli í sér sjö brot í heildina frá árinu 2018. Hann hafi á árunum 2018 og 2019 verið grunaður um brot á lögum um atvinnuréttindi útlendinga og dvöl án dvalarleyfis. Þá hafi hann ekki hlýtt fyrirmælum lögreglu vegna brotsins árið 2019. Árið 2020 hafi lögreglu borist upplýsingar um að hann hafi komið til landsins á meðan hann hafi verið í virku endurkomubanni og því grunaður um brot gegn endurkomubanni. Hann hafi verið handtekinn og fluttur frá landi. Þá hafi maðurinn verið stöðvaður við akstur án gildra ökuréttinda árið 2024.
Raunveruleg, yfirvofandi og alvarleg ógn
„Það sé mat lögreglu, þrátt fyrir að kærandi hafi ekki hlotið dóm á Íslandi né verið grunaður um sérstaklega alvarleg brot, að horfa verði til þess að kærandi hafi hlotið dóm í heimaríki fyrir manndráp og vopnaburð. Það sé því mat lögreglu að kærandi sé raunveruleg, yfirvofandi og nægilega alvarleg ógn gagnvart grundvallarhagsmunum samfélagsins til að brottvísa honum. Þá liggja fyrir upplýsingar frá lögreglu um að mál sé til rannsóknar er varðar kynferðisbrot gegn barni.“
Með vísan til þessa hafi manninum verið vísað á brott og ákveðið endurkomubann til landsins í tólf ár á grundvelli laga um útlendinga.
Áratugur frá lokum afplánunar
Í niðurstöðukafla úrskurðar kærunefndarinnar segir að maðurinn njóti réttarverndar hér á landi vegna hjúskapar hans og íslensks ríkisborgar og því komi til skoðunar hvort aðstæður hans séu þess eðlis að nauðsynlegt sé að brottvísa honum vegna öryggis ríkisins eða almannahagsmuna. Ákvörðun um brottvísun hans á grundvelli laga um útlendinga byggi á sakadómi hans frá heimaríki og gögnum frá lögreglu þar sem hann er grunaður um kynferðisbrot gegn barni.
Með dómi héraðsdóms í Albaníu hafi maðurinn verið sakfelldur og dæmdur til 18 ára fangelsisrefsingar, þar af 16 ár fyrir manndráp og 3 ár fyrir vopnalagabrot með því að hafa skotið mann til bana en brotið hafi verið framið í samverknaði við aðra einstaklinga. Þá hafi einn þriðji hluti refsingar hans verið felldur niður og hann hlotið 12 ára fangelsisrefsingu.
„Fyrir liggur að með framangreindum dómi var kærandi sakfelldur fyrir háttsemi sem átti sér stað árið 2004. Samkvæmt dómnum hófst afplánun kæranda frá degi handtöku eða samkvæmt úrskurði um öryggisráðstöfun frá 27. desember 2005. Ekki liggja fyrir gögn frá fangelsismálastofnun Albaníu um tímabil afplánunar kæranda. Af dómnum verður ráðið að kærandi hafi lokið afplánun á árunum 2016-2017. Eru því um níu til tíu ár frá því að kærandi lauk afplánun vegna framangreinds dóms.“
Í samhengi við það sé unnt til líta til tímaviðmiða sem löggjafinn hafi sett sem varðar brottvísun einstaklinga sem hafa hlotið dóm eða afplánað refsingu erlendis en samkvæmt ákvæðinu sé heimilt að brottvísa útlendingi sem er án dvalarleyfis ef hann hefur á síðustu fimm árum afplánað refsingu erlendis eða verið dæmdur þar til refsingar fyrir háttsemi sem að íslenskum lögum getur varðað fangelsi lengur en þrjá mánuði.
„Þegar litið er til framangreinds verður ekki talið að umræddur dómur frá árinu 2007 leiði einn og sér til þess að nauðsynlegt sé að brottvísa kæranda vegna öryggi ríkisins og almannahagsmuna. Leggja verður til grundvallar að fyrirliggjandi gögn málsins sýni með fullnægjandi hætti fram á að kærandi sé ógn við öryggi ríkisins eða almannahagsmuni. Í því samhengi ber að líta til annarra gagna málsins um framferði kæranda hér á landi.“
Vægari meint brot ógni ekki almannahagsmunum
Maðurinn hafi brotið gegn lögum um útlendinga með því að hafa starfað og dvalið hér á landi án þess að hafa til þess tilskilin leyfi. Þá hafi hann komið hingað til lands þrátt fyrir að vera í virku endurkomubanni. Auk þess hafi hann verið stöðvaður við akstur án ökuréttinda. Sú háttsemi sé ekki þess eðlis að hún teljist ógn við almannahagsmuni þrátt fyrir að hún sýni fram á ákveðið hegðunarmynstur brota mannsins.
„Verður því ekki tekið undir það mat lögreglu að kærandi sé ógn við almannahagsmuni einungis þegar litið er til sakadóms kæranda og framangreindra brota hans gegn lögum um útlendinga. Áréttað er að umsögn lögreglu í málinu er dagsett 5. júní 2025 og tekur t.a.m. ekki mið af kynferðisbrotamáli kæranda sem er til meðferðar hjá Héraðssaksóknara. Mat lögreglu tekur því ekki mið af málsatvikum í heild sinni og er ábótavant af þeim sökum.“
Fyrir liggi upplýsingar frá lögreglu um að maðurinn sé sakborningur í máli sem sé til rannsóknar sem varðar brot gegn barni. Kærunefnd hafi aflað upplýsinga frá lögreglu hvar málið væri statt en samkvæmt upplýsingum frá embættinu sé málið, sem snúi að kynferðisbroti gegn barni yngra en 15 ára, til meðferðar hjá Héraðssaksóknara.
Í úrskurðarframkvæmd kærunefndar hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að kynferðisbrot geti verið þess eðlis að þau varði almannahagsmuni.
Kynferðisbrotamál mannsins sem er til rannsóknar hjá Héraðssaksóknara sé alvarlegs eðlis og kunni að varða grundvallarhagsmuni samfélagsins. Verði þó að líta til þess að sakamál hans sé á rannsóknarstigi og verði ekki talið að fyrirliggjandi gögn málsins séu fullnægjandi til að unnt sé að fella framferði kæranda undir ákvæði laga um útlendinga, sem heimilar brottvísun hættulegra manna.
„Við það mat er einkum litið til þess að fyrir liggja mjög takmörkuð gögn um skýrslutöku vegna þess máls sem er til meðferðar auk þess sem ekki hefur verið gefin út ákæra eða komin dómsúrlausn í málinu. Þá liggja ekki fyrir gögn frá lögreglu sem gefa til kynna að kærandi sé ógn við almannahagsmuni að öðru leyti. Við beitingu ákvæðisins verður að gera ríkar kröfur og að fyrir liggi rökstutt mat lögreglu og gögn sem sýna fram á umrædda ógn en líkt og að framan hefur verið rakið er mati lögreglu ábótavant í máli kæranda. Með hliðsjón af framangreindu er nauðsynlegt að afla frekari og ítarlegri gagna um mál kæranda áður en unnt er að taka afstöðu til þess hvort háttsemi hans hér á landi get talist ógn við almannahagsmuni.“
Því séu skilyrði brottvísunar samkvæmt áðurnefndu ákvæði laga um útlendinga ekki uppfyllt í málinu.
