Kona kemur að lokuðum dyrum hjá bæði hinu opinbera og félagasamtökum eftir viðskipti sín við verktaka. Fór konan fram á skaðabætur og að eftirstöðvar reiknings yrðu felldar niður vegna galla á því verki sem verktakinn tók að sér fyrir hana en hún fékk annan aðila til að taka við verkinu. Ágreiningurinn endaði fyrir kærunefnd vöru- og þjónustukaupa sem úrskurðaði verktakanum í vil á grundvelli þess að konunni hefði ekki tekist að sanna mál sitt og að hún hafi ekki veitt verktakanum tilhlýðilegt tækifæri til að gera úrbætur á verkinu. Nefndin segir hins vegar að í samskiptum við konuna og í auglýsingu hafi verktakinn gefið ranglega til kynna að hann sé múrarameistari en viðkomandi er ekki á skrá yfir múrarameistara og er heldur ekki á skrá yfir þá sem eru með sveinspróf í múraraiðn. Hefur konan bent fjölda aðila á þetta en hún segir viðbrögðin takmörkuð og veltir fyrir sér stöðu neytenda við slíkar aðstæður.
Verkið
Úrskurður kærunefndar vöru- og þjónustukaupa í málinu er óvenju langur en hann var kveðinn upp í febrúar síðastliðnum en kæran var lögð fram í maí 2025. Konan rifti verksamningi við verktakann og krafðist skaðabóta auk þess að felldar yrðu niður eftirstöðvar reiknings sem voru rétt undir 463.000 krónum.
Konan sagði meðal annars í kæru sinni til nefndarinnar að umræddur verktaki hafi verið ráðinn til að annast frágang eftir endurnýjun og fóðrun frárennslislagna. Verkið hafi falist meðal annars í undirbúningi fyrir flísalögn, flísalögninni sjálfri, endurnýjun og uppsetningu á tækjum auk annarra verka. Hún hafi tekið 800.000 króna tilboði hans ekki síst vegna þess að hann hafi auglýst sig sem múrara með um 30 ára sérhæfingu í flísalögnum.
Í febrúar 2025 rifti konan samningi sínum við verktakann en hún hafði þá þegar greitt honum um 542.000 krónur. Konan gerði athugasemdir við framkvæmd verksins og taldi flísalögnina hafa verið óvandaða. Hún benti m.a. á mismunandi hæð flísa, óslétt yfirborð og flísar sem stæðu mishátt eða næðu mislangt.
Múrarameistari eður ei
Verktakinn vildi gera lagfæringar en konan sagði hann aðeins hafa talað um að nota til þess kítti eða fúgu. Taldi hún augljóst að rífa yrði flísarnar og leggja þær aftur. Hún sagðist ekki treysta verktakanum til þess og fékk múrarameistara til að lagfæra flísarnar.
Konan benti á í kærunni að verktakinn hafi kynnt sig sem múrara með sérhæfingu í flísalögn, en ekki lagt fram nein gögn sem sýndu að hann eða sá sem vann verkið hafi haft sveins- eða meistarapróf í múraraiðn. Hún vísaði í því sambandi til laga um handiðnað og reglugerðar um löggiltar iðngreinar og tók fram að enginn múrarameistari hafi komið að verkinu.
Verktakinn hafnaði öllum kröfum konunnar og vildi fá eftirstöðvar reikningsins greiddar. Hann vísaði því á bug að hafa veitt rangar upplýsingar um réttindi sín. Í auglýsingum hans komi fram að hann, sem fyrirsvarsmaður fyrirtækis síns, sé múrari með 30 ára sérhæfingu í flísalögn, en hvergi sé haldið fram að hann hafi meistararéttindi í múriðn. Þá sé ekki skilyrði að hafa meistararéttindi til að vinna flísalögn. Konan hafi hvorki óskað eftir upplýsingum um sveins- eða meistarapróf né sýnt fram á að slík réttindi hafi verið forsenda samningsaðila.
Sönnun
Kærunefnd vöru- og þjónustukaupa sagði í sinni niðurstöðu að ekki væri að fullu ljóst af framlögðum gögnum hvaða hluta verksins var lokið og hvaða hluta var enn ólokið, þegar nefndin úrskurðaði í málinu. Á ljósmyndum mætti hins vegar sjá að frágangi á verki verktakans væri víða ábótavant eða ólokið og að sjá mætti misfellur í flísalögn eða óslétt yfirborð.
Nefndin tók einnig fullgilt álit húsasmíðameistara, gegn mótmælum verktakans, um að vinnubrögðin við flísalögnina hafi ekki verið boðleg. Stöllun hafi verið milli flísa, fúgur misbreiðar og samsetning á 45 gráðu hornum illa unnin.
Nefndin taldi sýnt fram á að tilteknir annmarkar hafi verið á verkinu og að gæði þess hafi að einhverju leyti verið lakari en almennt mætti búast við. Af gögnum málsins yrði hins vegar ekki ráðið með nægilegri vissu hvaða annmarkar voru þess eðlis að ekki yrði úr þeim bætt með lokafrágangi, hvaða hluta verksins átti eftir að klára þegar riftun átti sér stað og að hvaða marki ástand verksins skýrðist af því að frágangi var ekki lokið. Konan hafi ekki sýnt fram á með fullnægjandi hætti að hlutar verksins hafi verið haldnir svo verulegum ágöllum að endurgerð væri nauðsynleg fremur en úrbætur eða lokafrágangur.
Nefndin vildi enn fremur meina að tilefni hafi verið í málinu til að láta reyna á rétt iðnaðarmannsins, samkvæmt lögum um þjónustukaup, til að gera úrbætur á verkinu en það hafi konan ekki gert.
Í ljósi alls þessa hafnaði nefndin kröfum konunnar.
Rangar upplýsingar
Þegar kom að því umkvörtunarefni konunnar að verktakinn hafi gefið villandi upplýsingar um menntun sína sagði nefndin að í auglýsingu frá honum hafi komið fram að hann væri múrari sem hefði sérhæft sig í flísalögnum síðastliðinn 30 ár. Þá gæfu samskipti aðila sem áttu sér stað við framkvæmd verksins til kynna að verktakinn, sá sem vann verkið, væri múrarameistari með 30 ára reynslu.
Nefndin benti á að múraraiðn er löggild og lögvernduð iðngrein samkvæmt lögum um handiðnað og reglugerð um löggiltar iðngreinar. Með því að kenna sig við starfsheiti löggiltrar iðngreinar hafi verktakinn gefið til kynna að hann hefði lokið viðeigandi menntun og hlotið tilhlýðileg réttindi. Upplýsingar í auglýsingu hans hafi verið til þess fallnar að skapa þá mynd að hann væri múrarameistari með fullgilda menntun og væru þær upplýsingar þar með villandi. Hins vegar yrði ekki séð að þessar villandi upplýsingar hafi haft áhrif á framkvæmd verksins eða gæði þess í þeim skilningi að skortur á formlegri menntun hafi leitt til annmarka á verkinu.
Heldur áfram
Konan er hins vegar ósammála þessu mati nefndarinnar. Hún vill ekki láta nafns síns getið en segir í samtali við DV að úrbótaréttur aðila sem kenni sig við löggilta iðngrein virðist vera sterkari en sú staða að hann hafi ekki þau réttindi sem til þurfi. Þrátt fyrir þessi orð í úrskurðu nefndarinnar haldi viðkomandi aðili áfram að auglýsa sig á sama hátt og áður. Því miður hafi hún ekki leitað staðfestingar á réttindum verktakans áður en hún hafi ráðið hann til verksins en verið búin að kanna að hann væri með fyrirtæki í rekstri.
Umræddur verktaki auglýsir sig enn undir sömu formerkjum, að hann sé múrari sem hafi sérhæft sig í flísalögnum síðastliðinn 30 ár. Hann er ekki á skrá Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar yfir löggilda múrarameistara og er heldur ekki á skrá á Ísland.is yfir þá sem eru með sveinspróf í múraraiðn.
Í áðurnefndum lögum um handiðnað segir, í 9. grein:
„Rétt til að kenna sig í starfsheiti sínu við löggilta iðngrein hafa þeir einir, er hafa sveinsbréf eða meistarabréf í iðngreininni.“
Samkvæmt lögunum varðar það sektum að brjóta gegn þessari grein. Í lögunum segir enn fremur að ráðherra útfæri það í reglugerð hvaða iðngreinar teljist löggiltar og í reglugerðinni er einmitt múraraiðn tiltekin sem löggilt iðngrein.
Hvað er hægt að gera?
Konan segist hafa haft samband við ýmsa aðila vegna málsins svo sem Neytendasamtökin, Húsnæðis – og mannvirkjastofnun, fagfélag múrarameistara og Neytendastofu og viðbrögðin hafi verið lítil. Þrátt fyrir að hafa bæði sent inn ábendingu til Neytendastofu og rætt við stofnunina símleiðis hafi málið ekki ratað á skrá hjá henni og óljóst sé hvort stofnunin nái að sinna því.
Hún segist hafa farið eftir úrskurði kærunefndar vöru- og þjónustukaupa og greitt verktakanum eftirstöðvar reikningsins sem voru eins og áður segir um 460.000 krónur en hún hafi ákveðið að gera það til að forðast dómsmál þar sem búast hafi mátt við mun meiri kostnaði, til að mynda hefði hún þurft að greiða fyrir dómkvaddan matsmann. Þar að auki sé búið að laga verstu gallana. Segir konan að lokum:
„Það sem eftir situr hjá mér er hvað grípur neytanda í svona málum, stjórnsýslan virðist ekki hafa burði til þess. Til hvers er menntun og löggilding starfa ef það hefur engar afleiðingar að selja verk undir fölsku flaggi.“
