Kári Stefánsson, taugalæknir og fyrrverandi forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, segir það ljóta ákvörðun af Landspítala að segja upp Ragnari Frey Ingvarssyni, lækni og formanni Læknafélags Reykjavíkur, úr 30 prósent starfi á spítalanum en að sama skapi sé það ekki æskilegt að vera með lækna í hlutastörfum í jafn miklum mæli og tíðkast í dag.
Ákvörðun Landspítala að segja upp Ragnari Frey símleiðis í apríl síðastliðnum hefur verið mjög umdeild í umræðunni, sér í lagi þar sem Ragnar hafði talað með gagnrýnum hætti um stjórnunarhætti á spítalanum. Þar að auki sé hann formaður í stéttarfélagi og stöðug þörf sé á sérfræðilæknum til starfa. Má þá ekki gleyma páskaeggjamálinu núna í vor þar sem Ragnar Freyr hafði milligöngu um að gefa starfsfólki spítalans páskaegg.
Skýringar Landspítala voru að honum væri sagt upp í sparnaðarskyni en Ragnar var í launalausu leyfi þegar hringt var í hann, sagði Rafn Benediktsson, framkvæmdastjóri bráða-, lyflækninga- og endurhæfingarþjónustu Landspítalans, að best væri að starfsfólk spítalans sé í hærra starfshlutfalli og Ragnari Frey væri velkominn aftur til starfa ef hann færi í 80-100 prósent starf. Þar að auki vill stjórn spítalans minnka það hlutfall lækna sem séu í hlutastarfi, núverandi staða skapi mikinn stjórnunarvanda, lakari þjónustu við sjúklinga og minna öryggi.
Sjá frétt: Ragnari Frey sagt upp á Landspítalanum og staðan hans lögð niður
Sjá frétt: Ragnar Freyr veltir fyrir sér hvort þetta hafi kostað hann starfið
Steinunn, Hildur og Ragnar Freyr segja vandann ekki hlutastörf
Í grein Steinunnar Þórðardóttur, formanns Læknafélags Íslands, Ragnars Freys, og Hildar Jónsdóttur, formanns Félags sjúkrahúslækna, í Morgunblaðinu síðastliðinn laugardag hafna þau alfarið málatilbúnaði stjórnar Landspítala.
„Vandi Landspítala er ekki sérfræðilæknar í hlutastarfi. Því fer fjarri. Ein helsta áskorun Landspítala er að vera aðlaðandi vinnustaður sem heldur reyndum sérfræðilæknum í starfi og er samkeppnishæfur um starfskrafta þeirra. Ólögmætar uppsagnir trúnaðarmanna stéttarfélaga eru heldur ekki líklegar til að skapa traust lækna eða annarra starfsmanna til stofnunarinnar,“ segja þau í grein sinni.
Hlutastörf ekki æskileg
Kári Stefánsson heggur á hnútinn í grein í Morgunblaðinu í dag.
„Það vill nefnilega svo til að hagsmunir Ragnars Freys í þessu máli skipta spítalann og samfélagið almennt engu máli nema að því marki sem þeir hafa áhrif á hagsmuni sjúklinga spítalans,“ skrifar Kári. „Stóra spurningin er samt hvort það hefði þjónað hagsmunum einhvers annars en Ragnars að halda honum áfram í þrjátíu prósent starfi.“
Kári segir Ragnar Frey góðan lækni og það hafi verið ljótt að segja honum upp með símtali: „Hann var hins vegar í launalausu leyfi frá þrjátíu prósent starfi við spítalann þegar hann var leystur frá störfum þótt hann hefði lengi átt þess kost að vera þar í hundrað prósent starfi. Þess vegna var ekki óeðlilegt að stjórnendur spítalans efuðust um að hagsmunir spítalans vægju þungt í huga Ragnars. Með þessum orðum er ég alls ekki að taka undir það og einhvern veginn finnst mér spítalinn hafa borið sig harkalega að því að segja Ragnari upp, sem er aldrei gott, en einstaklega ljótt í tilfelli manns sem hafði lagt mikið á sig á ögurstundu.“
Hann segir Steinunni, Hildi og Ragnar Frey hafa rangt fyrir sér um að Runólfur Pálsson forstjóri taki einarða afstöðu gegn læknum í hlutastarfi. „Hann vekur hins vegar máls á því að hlutastörf í þeim mæli sem þau tíðkast í dag séu ekki æskileg,“ segir Kári.
„Þannig sjúkrahús eru til beggja vegna Atlantshafsins og ekkert þeirra sættir sig við að læknar starfi þar í hlutastarfi nema í algjörum undantekningartilfellum.“
Kári spyr hvernig standi á því að stór hluti lækna skuli vera í hlutastarfi, svarar hann spurningunni sjálfur: „Ástæðan er margþætt en einn þáttur hennar eru að öllum líkindum hærri laun fyrir vinnu út í bæ en á spítalanum, stundum margfalt hærri fyrir sama verkið og síðan frelsið til þess að taka ákvarðanir um að framkvæma verk án þess aðhalds sem spítalinn veitir,“ segir Kári.
„Þessi launamunur á meðal annars rætur sínar í því að það hefur vantað heildarstefnu í því hvernig því fé sem ríkið eyðir í heilbrigðisþjónustu sé varið. Það hefur gert það að verkum að afstaða stjórnvalda í samningaviðræðum um kaup og kjör lækna hefur á stundum verið dálítið tilviljunarkennd og síðan í því að samtök lækna hafa verið dugleg við að hlúa að fjárhagslegum hagsmunum félagsmanna sinna, oft án sérstaks tillits til hagsmuna sjúklinga.“
Leið til að leiðrétta þetta
Hann sé þó ekki að halda því fram að læknar séu oflaunaðir á Íslandi, heldur að peningarnir til að greiða læknum á Íslandi sé nýtt á klaufalegan hátt. Kári kemur svo með lausn:
„Ein leið til þess að leiðrétta þetta væri að taka allan kostnað af heilbrigðisþjónustu á Íslandi fyrir árið 2025, skoða hvar hver einasta króna af honum varð til og setja síðan saman módel til að endurdreifa því sem byggist á þörfum samfélagsins og láta þarfir sjúklinga hafa mikla vigt en þarfir lækna mjög hóflega. Ef í því módeli væru lægri laun fyrir þá sem vinna á háskólasjúkrahúsi en þá sem eru í einkapraxís á stofu úti í bæ væri það í samræmi við það sem best þekkist erlendis,“ segir Kári.
„Það er nefnilega gert ráð fyrir því að læknar sem vinna á háskólasjúkrahúsi fái hluta af sinni umbun í heiðrinum og sómanum sem hlýst af því að vinna á stað þar sem gæði læknisfræðinnar rísa hvað hæst. Ef menn sem vinna á háskólasjúkrahúsi fá tækifæri til þess að jafna launin með því að vinna líka í einkapraxís er búið að gengisfella heiðurinn og sómann og gæðin á starfi sjúkrahússins og þar með minnka umbun þeirra sem hafa helgað sig einvörðungu Landspítalanum.“
