Jakob Bjarnar Grétarsson, hinn þrautreyndi og landsþekkti blaðamaður á Vísir.is, gefur lítið fyrir gagnrýni Þorsteins V, sem rekur hlaðvarpið Karlmennskuna, á viðtal Jakobs við þingmanninn Snorra Másson.
Þorsteini þykir viðtalið vera svo hlutdrægt að hann kallar Jakob ýmis meintan blaðamann eða skrifar „blaðamaðurinn“ Jakob. Jakob, sem allajafna hefur lítinn áhuga á skrifum Þorsteins, segir hins vegar að þessi nýjustu skrif hans lýsi ískyggilegum viðhorfum vil blaðamennsku, sem virðist útbreidd.
Aðdragandinn að þessum skoðanaskiptum er sú holskefla gagnrýni og andstöðu sem Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, hefur mætt í kjölfar þess að hann gagnrýndi útbreidda notkun á regnbogafánanum í opinberu húsnæði, meðal annars skólum. Hefur Snorri meðal annars verið sakaður um andúð gegn samkynhneigðum og transfólki. Snorri segir snúið út úr orðum sínum en regnbogafáninn sé tákn um ákveðna hugmyndafræði og innrætingu, en takmarkist ekki við umburðarlyndi gagnvart fjölbreytileika mannlífsins.
„Á sinn hátt má sýna því skilning að einhverjir átti sig ekki við fyrstu sýn á tilgangi þessarar gagnrýni, ef menn hafa til dæmis ekki skynjað eða haft veður af öðru en að regnboga-transfáni sé bara hlutlaust og algilt tákn umburðarlyndis í okkar samfélagi. Ekki síst þegar skellur á sú lygaáróðursherferð af hálfu pólitískra andstæðinga sem hefur tröllriðið þessari umræðu síðustu daga,“ segir Snorri m.a. í viðtalinu.
„Prýðilegt“ spjall og „hlutlaus frétt“
Á Facebook-síðu Karlmennskunnar fer Þorsteinn háðulegum orðum um viðtalið og beitir gæsalöppum ótt og títt. Hann bendir á að engin efnisleg gagnrýni sé sett fram á málflutningi Snorra í greininni, Snorri stjórni orðræðunni, ótruflaður af gagnrýnum spurningum. Til hvers er þessi frétt? spyr Þorsteinn:
„Snorri Másson segist hafa átt „prýðilegt“ spjall við Vísi en þar á hann við vin sinn og augljósan bandamann, Jakob Bjarnar. Sá meinti blaðamaður skrifar „hlutlausa frétt“ um „ofsafengin viðbrögð við umræðu þingmannsins um regnbogafánann“.
Engin efnisleg gagnrýni er sett fram á málflutning Snorra í umfjölluninni. Áherslan er á „ofsafengnu“ viðbrögðin samhliða tilvitnunum í prýðilega samtalið sem félagarnir áttu. Jakobi Bjarnari tekst prýðilega að mennska Snorra og skapa með honum vorkunn.
Greyið Snorri, að lenda í hakkavél vóksins. Sjáið hvað allir eru vondir við hann. „Blaðamaðurinn“ segir það vissulega ekki beint en það má öllum vera augljós afstaða hans með því að lesa þessa meintu frétt.
Snorri kvartar undan „ofsafengnum viðbrögðunum við því þegar spurt er einfaldra spurninga um fánann“. Þráðbeint úr handbók hægri öfganna: Spyrja spurninga sem senda skýr skilaboð til ákveðins hóps, espa upp flest önnur og þykjast svo alsaklaus af öllum meiningum. Sem betur fer sjá flest í gegnum leikjafræðina.
Kirsuberið á kökunni er svo val blaðamanns á þeim sem tala máli Snorra. Einhver afdala random prestur í útlöndum og tveir hommar sem hafa nákvæmlega ekkert vægi í neinni umræðu nema fyrir blaðamann að teikna upp stuðning frá hommum við málflutning Snorra.
Hommar geta vel verið hatursfullir og tekið stöðu með kúgandi kerfi, eins og dæmin hafa heldur betur sannað með transfóbistasamtökunum. Það segir nákvæmlega ekkert ef fasískum og hatursfullum homma finnst eitthvað um regnbogafánann. Til hvers að draga fram slík stök dæmi í „frétt“ nema til að þjóna málflutningi vinar síns? Hér verð ég að gagnrýna ritstjórn Vísis. Þetta er lélegt.
Gagnrýnislaus frásögn undir yfirskini fréttar skekkir og afbakar umræðuna. Sérstaklega þegar Snorri fær að stjórna orðræðunni, fullkomlega óáreittur, og öll fréttin byggir á handvöldum dæmum sem skilur lesanda eftir með þá tilfinningu að vandamálið séu viðbrögð samfélagsins. Til hvers er þessi frétt eiginlega?“
Misskilji blaðamennsku
Jakob Bjarnar segist hafa gaman af Þorsteini og gott sé að hann fljúgi bara eins og hann sé fiðraður. Hins vegar komi fram í þessum pistli Þorsteins víðtækur misskilningur á blaðamennsku sem nauðsynlegt sé að leiðrétta. Til dæmis sé ekki gerður greinarmunur á frétt og viðtali, en augljóslega séu skoðanir viðmælanda ráðandi þegar tekið er viðtal. Umrædd grein sé ekki frétt heldur viðtal. Furðulegt sé að amast við því að maður sem legið hefur í viku undir stanslausri gagnrýni fái að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Slíkt viðhorf sé beinlínis ógnvænlegt:
„Athygli mín var vakin á þessum meðfylgjandi skrifum „Karlmennskunnar“ þar sem ég er sagður meintur „blaðamaður“ innan gæsalappa. Og viðtali mínu við Snorra Másson fundið allt til foráttu.
Ég hef gaman af þessum ódrepandi harðhausahætti Þorsteins V þá sjaldan að ég rekst á skrif hans og dettur alla jafna ekki í hug að ansa honum því hann gæti fengið þá flugu í hausinn að hann sé málsmetandi. Best er ef Þorsteinn fær að fljúga eins og hann er fiðraður. En af því að þarna kemur fram margvíslegur og víðtækur misskilningur á eðli blaðamennsku er vert að árétta nokkur atriði sem varða fagið og trénaðan lesskilning.
Ég tala fyrir hlutlægri blaðamennsku. Þetta þýðir ekki að mér sem persónu finnist ekki eitt og annað. Hvernig má annað vera? Nei, þetta þýðir einfaldlega að ég lít á blaðamennsku sem fag og legg mínar skoðanir til hliðar þegar ég er í vinnunni. Þetta verður fólk að fara að skilja. Ég er ekki að draga neina tauma, ég ræði við mann og annan sem er í sviðsljósinu, reyni að fá fram skoðanir viðkomandi, færi til bókar og legg svo í dóm lesenda. Ég á engan annan kost. Mér getur fundist eitt og annað um það sem viðkomandi segir en það skiptir barasta ekki máli.
Þetta er ekki „frétt“ — þetta er viðtal. Það þýðir að viðkomandi lýsir sínum skoðunum. Í þeim skilningi er viðtal ekki hlutlaust þó blaðamaður geti verið hlutlægur í störfum sínum. Að það teljist ekki boðlegt – ekki hlutlægt (sic) eða fréttnæmt – að alþingismaður sem hefur mátt sitja undir holskeflu gagnrýni, augljóslega misvel grundaðri, samfellt í heila viku tjái sig og lýsi sínum sjónarmiðum, er beinlínis hrollvekjandi. Það lýsir undirfurðulegum hugmyndum um blaðamennsku og grjótharðri þöggunaráráttu. Sem ég er ekki viss um að þetta fólk vilji tala fyrir ef það brýtur þetta upp og leggur niðurfyrir sig.
Gáum að þessu, í guðanna bænum.“
