Una Sighvatsdóttir hefur ferðast um heiminn í leit að nýjum upplifunum – og segir ekkert jafnast á við að kynnast fólki og menningu annarra landa.
„Mér liggur við að segja að ferðaáhuginn sé meðfæddur. Í barnæsku dreymdi mig um að verða landkönnuður og uppgötva nýjar álfur. Hins vegar hefði ég aldrei trúað því þá hvað ég ætti síðar eftir að verða mikill heimshornaflakkari,“ segir Una Sighvatsdóttir, stjórnmálaráðgjafi á landsskrifstofu NATO í Litáen.
Una er mörgum kunn. Hún starfaði áður sem ráðgjafi forseta Íslands og sem blaða- og fréttamaður á Morgunblaðinu og Stöð 2. Þrátt fyrir krefjandi starf og annasaman feril hefur hún heimsótt yfir 80 lönd og kynnst ótal ævintýrum á ferðum sínum.
„Mér telst til að löndin séu alls 82, þar af fimm þar sem ég hef búið. Síðustu 20 ár hef ég heimsótt að minnsta kosti eitt nýtt land á hverju ári.“
Sem barn ferðaðist Una mikið innanlands með fjölskyldu sinni en fjölskyldan fór aðeins einu sinni saman í utanlandsferð, til Danmerkur þegar hún var 12 ára gömul. „Lengi vel fannst mér umheimurinn langt utan minnar seilingar. Núna vildi ég geta farið aftur í tímann og hvíslað að fortíðar-Unu að hún ætti eftir að upplifa fleiri ævintýri en hún gat ímyndað sér. En ég gæti þess líka að gleyma því aldrei hve mikil forréttindi það eru að geta ferðast um heiminn,“ segir hún.
„Heimsmynd mín margstækkaði þetta sumar á Englandi“
Una segir fyrstu ferðina sem hafði veruleg áhrif á hana hafa verið þegar hún var 14 ára en þá ferð fékk hún í fermingargjöf.
„Sumarið þegar ég var 14 ára fékk ég að standa á eigin fótum í fyrsta skipti þegar ég fór ein míns liðs í fimm vikna málaskóla í Cambridge á Englandi. Þetta var fermingargjöf frá ömmu, afa og foreldrum mínum og ég verð þeim ævinlega þakklát því þessi lífsreynsla breytti mér. Það var bæði stórt skref að ná tökum á nýju tungumáli og að kynnast krökkum frá öllum heimshornum, jafnvel löndum sem ég hafði aldrei heyrt um. Mér fannst ótrúlega skemmtilegt að upplifa svona menningarsuðupott í fyrsta skipti og síðan þá hef ég sótt í fjölmenningarlegt umhverfi.
Heimsmynd mín margstækkaði þetta sumar á Englandi og ég byrjaði í 9. bekk um haustið bæði sjálfstæðari og öruggari með mig, í fullvissu þess að mín biði stærri heimur en „Gaggó Mos“. Síðan hef ég margreynt að fátt er meira valdeflandi en að ferðast ein míns liðs um framandi slóðir.“
Spurð um eftirminnilegasta ferðalagið segir Una erfitt að gera upp á milli enda séu minningarnar margar. Eftir smáumhugsun nefnir hún þó eitt land sem hafi komið henni sérstaklega á óvart: Íran.
„Vorið 2016 starfaði ég enn sem fréttamaður og vildi sérhæfa mig í erlendum fréttum. Múslimaheimurinn var sífellt fréttaefni en ég hafði aldrei heimsótt land þar sem íslam var ríkjandi trú. Mér fannst það ótækt og beinlínis skylda mín að uppfræða sjálfa mig. Íran var líka svo lokað land og í margra huga ógnvænlegt sem mér fannst spennandi áskorun. Úr varð rúmlega tveggja vikna ferðalag á eigin vegum, frá Teheran til Shiraz, með viðkomu í Kashan, Isfahan, Yazd og Persepolis. Þarna komst ég í kynni við heillandi menningarheim og einstaka gestrisni upplýstrar þjóðar sem þyrsti í nánari samskipti við umheiminn. Þessi kynni hafa verið mér ofarlega í huga undanfarið þegar íranska þjóðin líður miklar hörmungar. Ferðalög auka samkennd okkar með fólkinu í þeim löndum sem við kynnumst.
Ferðin til Írans reyndist líka örlagavaldur í lífi mínu því hún leiddi óbeint til þess að síðar þetta sama ár hóf ég störf í Afganistan sem markaði kaflaskil á mínum starfsferli.“
„Ég fann enga leið út úr þvögunni“
Á ferðum sínum um heiminn hefur Una séð og upplifað ýmislegt. Hún segir þó mesta menningarsjokkið hafa komið á Indlandi.
„Indland sló mig aðeins út af laginu þegar ég fór þangað í fyrsta skipti og það skrifast eiginlega á minn eigin hroka. Ég „kom við“ í Nýju-Delí til að kjósa í sendiráðinu þar, á leið aftur til Afganistans eftir frí í Ástralíu. Mér fannst ég svo sjóaður ferðamaður þegar þarna var komið við sögu að ég gaf lítið fyrir frásagnir um að Delí væri yfirþyrmandi. Ég brunaði því beint í gamla bæinn til að skoða mig um en það leið ekki á löngu þar til það þyrmdi bókstaflega yfir mig vegna mannfjöldans, hávaðans og áreitisins. Ég fann enga leið út úr þvögunni. Á endanum rakst ég á mosku þar sem ég stakk mér inn og fann loksins kyrrð til að ná áttum. Seinna heimsótti ég Indland aftur og fór þá til Kerala sem var allt önnur og rólegri upplifun.
Menningarsjokk getur þó líka læðst að manni með lúmskari hætti. Því kynntist ég í Georgíu. Þar hafði ég búið í nokkra mánuði áður en ég fór að átta mig á hversu flóknar menningarflækjur leyndust undir yfirborðinu. Þetta held ég að eigi við um fleiri lönd – í stuttri heimsókn sér maður oft aðeins toppinn á ísjakanum.“
Þegar Una er spurð hvaða staður í heiminum hafi komið henni mest á óvart nefnir hún stað sem allir þekkja – en fáir hafa kynnst af eigin raun.
„Undirdjúpin! Rúmlega 70% jarðarinnar eru neðansjávar og þar er heill annar heimur sem fæst okkar hafa nokkur kynni af. Mér fannst stórkostlegt að uppgötva undirdjúpin þegar ég lærði köfun. Ég fékk grunnréttindi á bakpokaferðalagi í Taílandi árið 2008 en kafaði svo ekki aftur í tíu ár, þar til ég tók framhaldsréttindi við Stóra kóralrifið í Ástralíu árið 2018. Þá varð ekki aftur snúið og nú ráða köfunarstaðir oft úrslitum um hvert ég skipulegg fríin mín. Magnaðasta köfunarsvæðið hingað til var á Maldíveyjum.“
„Alls staðar er gott og skemmtilegt fólk“
Una elskar að leyfa ferðalaginu að ráðast frá degi til dags og er því lítið fyrir að skipuleggja dagskrána frá a til ö.
„Ég les mér mikið til og smíða grófa ferðaáætlun í huganum en bóka yfirleitt ekkert fyrir fram nema fyrstu nóttina því ég vil geta hagað seglum eftir vindi. Fyrir fjölskyldur og stóra hópa er auðvitað erfiðara að ferðast svona en ég nýti frelsið sem fylgir því að ferðast mikið ein því þá er oftast lítið mál að taka skyndiákvarðanir. En ég hef líka farið í vinaferðir þar sem okkur finnst öllum gott að vera í frjálsu flæði.“
Beðin um að lýsa sér sem ferðamanni í þremur orðum nefnir Una þrjú orð sem hún segir einkenna sig á ferðalögum.
„Mig langar alltaf að kanna hvað er handan við næsta horn
Sveigjanleg – ég skipulegg yfirleitt ekki of mikið fyrir fram svo ég hafi svigrúm til að dvelja lengur eða skemur og grípa óvænt tækifæri
Hrifnæm – oft verð ég djúpt snortin á ferðalögum og það er líka eiginleiki sem ég vil halda í: að geta hrifist af fegurðinni í náttúrunni og mannlífi.
Hvað finnst þér mikilvægast að gera þegar þú kemur á nýjan stað?
„Að taka ekki strax upp myndavélina! Mér finnst reyndar rosalega gaman að taka myndir en ég hef þá meginreglu að skynja nýjan stað fyrst með augum og eyrum áður en ég dreg upp síma eða myndavél. Stundum staldra ég lengi við á myndrænum stöðum og sé þá aðra ferðamenn koma og fara á meðan. Það er ótrúlega oft sem fólk beinlínis gengur um með símann á lofti, horfir bara gegnum skjáinn og fer síðan um leið og Instagram-myndin er tryggð. Þannig vil ég ekki ferðast.“
Hvað hafa ferðalög kennt þér um heiminn?
„Að alls staðar er gott og skemmtilegt fólk. Einnig að fjarlægðin gerir ekki bara fjöllin blá heldur lætur hún líka hlutina virðast meira ógnvekjandi en þeir reynast í návígi. Öllum er hollt að skipta um sjónarhorn því þannig breytist sýn manns ekki aðeins á umheiminn heldur okkur sjálf um leið.“
Í lokin var Una spurð hvert hún myndi fara ef hún gæti bókað flug í dag og farið hvert sem er í heiminum.
„Ég var að enda við að bóka mér flug til Serbíu um páskana en ef peningur og tími væru engin fyrirstaða myndi ég velja eyjar Kyrrahafsins í Pólýnesíu. Ég var byrjuð að leggja drög að ferð þangað árið 2020 en svo skall kórónuveirufaraldurinn á og ekkert varð úr því. Nú er ég ekki í aðstöðu til þess lengur en kannski einhvern daginn.“
