Tónlistarmaðurinn Bad Bunny er einn vinsælasti tónlistarmaður í heimi, ef ekki sá vinsælasti. Tónlistin hans er sú mest streymda á Spotify - í fyrra náði fjöldi hlustana á lögin hans nærri 20 milljörðum.
Hann nær til fólks um allan heim þrátt fyrir að syngja alfarið á móðurmáli sínu, spænsku. En hver er hann og af hverju kallar hann sig Bad Bunny?
„Dansaði í tvo og háflan tíma. Þekkti hvert einasta lag. Skildi ekki eitt orð. 15/10 - myndi gera þetta aftur,“ þetta segir aðdáandi sem fór á tónleika í Barcelona um síðustu helgi.
Hann kallar sig Bad Bunny en heitir Benito Antonio Martínez Ocasio. Benito er 32 ára, fæddur 10. mars 1994 í Bayamón í Púertó Ríkó. Hann ólst upp í um það bil 50 þúsund manna bænum Vega Baja. Elstur þriggja bræðra, móðir hans kenndi ensku í grunnskóla og faðir hans var vörubílstjóri.
Hann átti rólega æsku að eigin sögn og fannst best að vera bara heima með fjölskyldunni. Hann heillaðist fljótt af tónlist og söng meðal annars í kór sem barn.
Grautfúll í kanínubúning
Nafnið Bad Bunny tengist æsku hans. Benito ákvað að það yrði listamannanafnið sitt eftir að hafa séð mynd af sér sem krakka, grútfúlum í kanínubúning. Þegar hann byrjaði sjálfur að gera tónlist var hann í háskóla, nam hljóð- og myndmiðlun, og sinnti hlutastarfi í matvörubúð. Setti vörur í poka fyrir viðskiptavini og var líka eitthvað á afgreiðslukassanum.
Þarna er árið 2016 og Benito hefur verið að gefa út tónlist á vefsíðunni Soundcloud. Þar heyrði tónlistarframleiðandinn DJ Luian frá Púertó Ríkó lagið Diles og þá var ekki aftur snúið. Bad Bunny varð sífellt þekktari í heimalandinu, landi sem hann er ötull baráttumaður fyrir.
Í raun er Púertó Ríkó, lífið þar, fólkið og menningin, þungamiðjan í tónlistinni hans. Þess má geta að Púertó Ríkó er hluti Bandaríkjanna, þó ekki eitt ríkjanna 50 heldur sérstakt sambandssvæði.
Neitar að skipta yfir í ensku
Bad Bunny hefur vakið máls á ýmsu á ferlinum: heimilisofbeldi, spillingu, aðgerðarleysi Bandaríkjastjórnar vegna hörmunga sem fylgdu fellibylnum Maríu sem skall á eynni 2017. Hann hefur ekki farið leynt með það að hann vilji að Púertó Ríkó öðlist sjálfstæði frá Bandaríkjunum.
Hann ögrar líka staðalímyndum og hefðbundnum kynjahlutverkum með klæðnaði og framkomu. Hann talar gegn hómófóbíu og sýnir trans fólki stuðning í verki, til dæmis klæddist hann treyju með nafni trans konu sem var myrt í Púertó Ríkó 2020.
Nýjasta plata hans, Debí Tirar Más Fotos eða Ég hefði átt að taka fleiri myndir, kom út í fyrra. Hún er vinsælasta plata síðasta árs á Spotify og með henni skráði hann sig á spjöld sögunnar þegar hann fékk verðlaun fyrir plötu ársins á Grammy-verðlaunahátíðinni í febrúar. Þetta er í fyrsta sinn sem plata sungin á spænsku fær þessi eftirsóttu verðlaun.
Bad Bunny er alls ekki fyrsti tónlistarmaðurinn frá Rómönsku-Ameríku sem nær heimsfrægð en það sem er öðruvísi við hann er að hann skiptir ekki yfir í ensku. Það vakti því mikla athygli þegar hann var valinn til þess að troða upp í hálfleik Ofurskálarinnar í Bandaríkjunum.
Það er töluvert langt síðan hann hélt tónleika í Bandaríkjunum. Þegar nýjasta platan kom út í byrjun síðasta árs tilkynnti hann að það yrðu engir tónleikar þar. Hann var hreinlega hræddur um að innflytjendalögregla Bandaríkjanna ICE myndi mæta og gera rassíu, Bad Bunny nýtur fádæma vinsælda með spænskumælandi fólks.
Í staðinn bauð hann fólki að koma til sín, til Púertó Ríkó. Frá júlí fram í september hélt hann 31 tónleika í höfuðborginni San Juan. Fyrstu níu voru aðeins fyrir heimafólk og verði stillt í hóf. Þetta hafði mikil áhrif á efnahaginn í landinu. Vísvitandi voru tónleikarnir haldnir utan vinsælasta ferðamannatímabilsins, sem er frá desember fram í apríl.
Þessu fundu eigendur gisti- og veitingastaða vel fyrir. Hjá sumum tvöfaldaðist innkoman á þessu tímabili. Talið er að um 400 milljónir dollara hafi runnið inn í hagkerfið vegna tónleikanna. Það jafngildir nærri 50 milljörðum íslenskra króna.
Og allt var hannað og framleitt í Púertó Ríkó. Hönnuður varnings sem seldur var í kringum tónleikana var heimamaður, listamaðurinn sem gerði tónleikamiðana sjálfa og svo mætti lengi áfram telja.
Hvernig nær hann svona vel til fólks sem skilur ekki orð í textunum hans, eins og tónleikagestsins sem við nefndum í upphafi?
Þrátt fyrir að vera gagnrýninn á ýmis samtímamál þá er undirtónninn á tónleikum og í tónlistinni gleði og sameining.
Þegar maður horfir á myndskeið frá tónleikum er auðvelt að hrífast með. Hann virðist líka koma frekar hreint fram, vera einlægur og bara einfaldlega hann sjálfur.
Já, ætli það sé ekki bara málið? Eða að minnsta kosti hjálpi til. Gleði og einlægni geta nefnilega skilað sér þvert á tungumál.
