Lúxus, kampavín, afslöppun og framandi áfangastaðir eru það sem flestir tengja við skemmtiferðasiglingar. En á bak við glansmyndina leynist allt annar heimur þar sem leynileg ástarsambönd, dauðsföll og dularfull mannshvörf koma meðal annars við sögu.
Þetta segir athafnakonan og rithöfundurinn Karolina Pelc sem starfaði í þrjú ár um borð á skemmtiferðaskipi þar sem allt að þrjú þúsund farþegar voru um borð hverju sinni. Pelc starfaði í spilavíti skipsins og varð vitni að ýmsum ótrúlegum atvikum.
Pelc kemur inn á þetta og fleira í bókinni Her Play: Make Your Own Luck sem kemur út á morgun, þriðjudag. Fjallað var um sögu hennar á vef Daily Mail á dögunum.
Pelc segir að lífið um borð hafi verið eins konar samfélag út af fyrir sig þar sem allt gat gerst.
„Klukkan tvö um nótt í miðju Atlantshafi gat einn farþegi verið að tapa þúsundum dollara í spilavíti, annar áhafnarmeðlimur verið í leynilegu ástarsambandi við gest, læknir skipsins verið að skrá lík í líkhús skipsins og barþjónn grátið af þreytu eftir átján tíma vinnudag,“ segir hún.
Fór á sjóinn í leit að betri launum
Pelc var á þrítugsaldri þegar hún hóf störf í glæsilegu spilavíti í London samhliða háskólanámi. Þar heyrði hún frá samstarfsmanni að hægt væri að þéna mun meira á skemmtiferðaskipum en í spilavítum á landi. Farþegar væru gjafmildir með þjórfé, fæði og húsnæði væri innifalið í starfskjörunum og auk þess fengist tækifæri til að ferðast um heiminn.
Ekki leið á löngu þar til hún steig um borð í skip á Tenerife og hóf nýtt líf úti á hafi.
Á næstu árum sigldi hún meðal annars til Alaska, Karíbahafsins og Miðjarðarhafsins. Hún segir að fyrstu vikurnar hafi virst eins og draumur.
Misgáfulegar kröfur frá farþegum
„Þú sérð sólsetur í Mykonos, lúxusinn í Mónakó og tærbláan sjó í Karíbahafinu. En fljótlega sérðu líka hina hliðina á lífinu um borð,“ segir hún og rifjar upp að margir farþeganna hafi verið vellauðugir einstaklingar sem lögðu fram alls kyns misgáfulegar kröfur.
Segist hún ótal sinnum hafa fengið sömu spurninguna frá fólki sem kvartaði undan öldugangi. „Fólk spurði í fullri alvöru hvort skipstjórinn gæti ekki látið skipið rugga minna.“
Önnur kona hafi krafist þess að 100 þúsund tonna skipinu yrði snúið við þegar hatturinn hennar fauk út í Atlantshafið.
Þótt hefðbundnar siglingar væru oft viðburðaríkar voru sérstakar þemasiglingar stundum enn eftirminnilegri. Pelc minnist sérstaklega vikulangrar nektarsiglingar sem fór frá Bahamaeyjum. Um borð voru um 3.000 farþegar og flestir þeirra um eða yfir sextugt.
Farþegar hurfu sporlaust
Lífið á sjónum var þó ekki alltaf bara grín og glens því stundum þurfti starfsfólk að fást við alvarlega atburði. Til dæmis hurfu farþegar í nokkur skipti á meðan hún starfaði um borð og velti starfsfólkið fyrir sér ýmsum kenningum.
„Hafði viðkomandi ákveðið að hefja nýtt líf í Karíbahafinu? Hafði hann orðið ástfanginn og ákveðið að flýja með öðrum farþega?“
Oftar en ekki reyndist skýringin einföld. Farþegar höfðu einfaldlega misst af skipinu og orðið eftir í landi.
En ekki alltaf.
Sögur gengu um öryggismyndavélar sem sýndu einstakling ganga niður gang skipsins en á næstu upptöku var viðkomandi einfaldlega horfinn.
„Í sumum tilfellum fengum við aldrei að vita hvað varð um fólkið.“
Dauðsföll hluti af veruleikanum
Þrátt fyrir að skemmtiferðaskip séu fyrst og fremst tengd afþreyingu segir Pelc að dauðsföll hafi verið hluti af veruleikanum um borð.
Hún minnist sérstaklega tveggja vikna siglingar þar sem meðal annars var farið í gegnum Panamaskurðinn þar sem óvenju margir aldraðir farþegar voru um borð.
Á þeirri ferð hafi allt að þrír eða fjórir farþegar látist á dag. Í öllum tilfellum hafi um verið að ræða náttúruleg dauðsföll vegna hás aldurs, en atvikin sýni hversu umfangsmikil starfsemi skemmtiferðaskipa sé. Skipin eru búin eigin sjúkrastofum, læknum og jafnvel líkhúsum fyrir þau tilvik sem upp koma.
Pelc segir að reglur um hreinlæti og öryggi hafi verið mjög strangar.
Minnsti grunur um magapest eins og nóróveiru gat leitt til þess að hlaðborðinu í matsalnum var lokað og handrið, hurðarhúnar og sameiginleg svæði þrifin stanslaust. En engin regla hafi verið tekin jafn alvarlega og bannið við ástarsamböndum milli áhafnar og farþega.
Og samt hafi sú regla verið brotin oftar en nokkur önnur.
Ekki voru ástarsambönd innan áhafnarinnar síður algeng.
„Það var alltaf einhver sem var að halda við fleiri en eina manneskju í einu. Það endaði yfirleitt með miklu drama þegar allir komust að sannleikanum.“
Fann eiginmann sinn um borð
Sjálf slapp Pelc þó við slíkar flækjur. Hún kynntist barþjóni um borð og samband þeirra þróaðist smám saman. Í dag eru þau enn saman og hafa verið gift í nær tvo áratugi.
Lífið á skemmtiferðaskipinu átti einnig eftir að breyta starfsferli hennar.
Á siglingu um Karíbahafið kynntist hún auðugum breskum viðskiptamanni sem var fastagestur við spilaborð hennar.
Hann hafði miklar mætur á vinnubrögðum hennar og hvatti hana til að halda áfram námi. Síðar bauð hann henni starf í olíu- og gasiðnaði sem opnaði henni nýjar dyr. Pelc stofnaði síðar eigið fyrirtæki og hefur á undanförnum árum byggt upp farsælan feril í viðskiptalífinu.
Þegar hún lítur til baka segir hún að árin á sjónum hafi verið bæði erfið og ófyrirsjáanleg. Langir vinnudagar, þröngir klefar og stöðug spenna hafi verið hluti af daglegu lífi. Á móti hafi komið ómetanleg reynsla, ferðalög um allan heim og ótal sögur sem hún gleymir aldrei.
„Þetta var áhætta sem borgaði sig,“ segir hún. „Ég fann eiginmann minn, byggði grunn að framtíðarferlinum mínum og eignaðist sögur sem ég mun segja það sem eftir er ævinnar.“
