Kvöldið fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst 2026 um aðildarviðræður við ESB sá RÚV ástæðu til að flytja frétt af hollensku vefsetri um, að fyrir milligöngu mína hefðu íslensk fyrirtæki styrkt Brexit-hreyfinguna. Ég hafði þegar í samtali við hina hollensku fréttamenn sagt, að þetta væri fráleitt, en ekki var þó leitað álits míns í frétt RÚV. Heimildin birti síðan fréttina að morgni kjördags. 

Hið sanna í málinu er, að árin 2014–2018 var ég í samstarfi við tvær hugveitur í Brussel um margvísleg verkefni, IDDE (Institute for Direct Democracy in Europe) og New Direction. Ég útvegaði framlög frá Íslandi, en þær útveguðu síðan mótframlög, aðallega frá Evrópusambandinu. Þessar hugveitur voru tengdar tveimur flokkabandalögum á Evrópuþinginu, IDDE hægri flokkum, New Direction íhalds- og umbótaflokkum. Var ég í sambandi við Tom Miers um þessi verkefni, en hann hafði starfað hjá New Direction og var líka í góðu sambandi við IDDE.

Átta bækur um alræðisstefnuna

Eitt helsta verkefnið árin 2015 og 2016 var að endurútgefa bækur gegn alræðisstefnunni í verkefninu „Evrópa fórnarlambanna“, og bjó ég þær til prentunar og skrifaði formála og athugasemdir. Árið 2015 komu út þrjár bækur í þessari ritröð, Greinar um kommúnisma eftir breska heimspekinginn Bertrand Russell, Konur í þrælakistum Stalíns eftir Aino Kuusinen frá Finnlandi og Elinor Lipper frá Sviss og Úr álögum eftir Jan Valtin (Richard Krebs), sem verið hafði flugumaður Kominterns árin milli stríða. Höfðu raunar spunnist harðar deilur milli Benjamíns Eiríkssonar og Halldórs K. Laxness um þá bók á Íslandi árið 1941. 

Árið 2016 komu út fimm bækur í ritröðinni, Leyniræðan um Stalín eftir Níkíta S. Khrústsjov (með viðauka, erfðaskrá Leníns), en hún var eitthvert mesta áfall, sem íslenskir kommúnistar urðu fyrir, og lögðust sumir þeirra í rúmið; El campesino eftir Valentín González, sem verið hafði herforingi í spænska borgarastríðinu, en var seinna sendur í Gúlagið; Örlaganótt yfir Eystrasaltslöndum eftir eistneska bókmenntafræðinginn Ants Oras; Eistland: Smáþjóð undir oki erlends valds eftir sænsk-eistneska blaðamanninn Andres Küng; og Þjónusta, þrælkun, flótti eftir prestinn Aatami Kuortti frá Ingríu, héraði nálægt landamærum Finnlands og Rússlands, en hann slapp úr Gúlaginu árið 1930. 

Engin tengsl við Brexit-hreyfinguna

Í öllum þessum átta bókum er þess vandlega getið á titilsíðum, að þær hafi verið gefnar út í samstarfi Almenna bókafélagsins við IDDE og aðra aðila, þar á meðal Atlas Foundation, sem seinna varð Atlas Network. Þær eru allar aðgengilegar ókeypis á netinu, en líka á prenti. Ég hafði umsjón með nokkrum fleiri verkefnum í samstarfi við IDDE og New Direction, til dæmis ráðstefnum, fundum og fyrirlestrum, ekki aðeins um Evrópu fórnarlambanna, heldur líka vanda smáríkja og framtíð kapítalismans. Er yfirlit um þau á heimasíðu RNH, Rannsóknarseturs um nýsköpun og hagvöxt. 

Nokkur íslensk fyrirtæki studdu þessi verkefni. Engin tengsl voru hins vegar milli þeirra og Brexit-hreyfingarinnar. Ég hafði ekki hugmynd um það, sem kom fram á hinu hollenska vefsetri, að IDDE hefði komið að Brexit-hreyfingunni. Sú hugveita var lögð niður árið 2017. Ég veit hins vegar, að New Direction, sem enn starfar, studdi ekki Brexit-hreyfinguna, enda vildu íhalds- og umbótaflokkar Evrópu ekki missa Bretland úr Evrópusambandinu. 

Dæmigerð falsfrétt

Þetta var dæmigerð falsfrétt, bersýnilega ætluð til að hafa áhrif á kjósendur, en það hafði verið snar þáttur í áróðri Já-hreyfingarinnar íslensku að bera saman þjóðaratkvæðagreiðsluna í Bretlandi 2015 og þjóðaratkvæðagreiðsluna á Íslandi. Engin tengsl voru milli verkefnanna, sem ég hafði umsjón með, og Brexit-hreyfingarinnar, enda er vandséð, hvaða erindi íslensk sjávarútvegsfyrirtæki hefðu átt í baráttuna í Bretlandi um það mál. Ég hefði getað skýrt þetta, hefði verið til mín leitað. Hefði ég raunar talið nær að birta fréttir um allt það fjármagn, sem ESB veitir til að hafa áhrif á skoðanamyndun á Íslandi, ekki síst á vettvangi háskólanna íslensku og RÚV, en það er annað mál.