Fornleifafræðingar og tæknikafarar hafa staðfest fundinn á flaki japanska flutningaskipsins Hofuku Maru, sem sökk í Suður-Kínahafi þann 21. september 1944. Skipið, sem flutti 1.289 breska og hollenska stríðsfanga undir skelfilegum kringumstæðum, var skotið niður af bandarískum herflugvélum sem sprengdu skipið í tvennt án þess að vita af mönnunum í lestinni. Rúmlega 1.040 manns létust í árásinni, sem gerir atburðinn að einu mesta manntjóni bandamanna á einum degi í Kyrrahafsstríðinu í síðari heimsstyrjöld (1941–1945). Bandamenn voru bandalag yfir 50 ríkja sem börðust gegn Öxulveldunum (Japan, Þýskalandi og Ítalíu) í síðari heimsstyrjöldinni. Í alþjóðlegu samhengi er oft talað um Kyrrahafsstríðið sem þann hluta heimsstyrjaldarinnar sem fram fór í Asíu og Kyrrahafinu.

Stafrænt hernaðarskjal lykillinn að fundinum

Í áratugi leiddu opinber gögn Bandaríkjahers leitarmenn of langt til norðurs. Vendipunkturinn varð þegar rannsakendur fundu handskrifað, stafrænt hernaðarskjal frá yfirmönnum í japanska herflotanum. Í skjalinu fannst nákvæm teikning af skipaskipulagi flotans og hvenær árásin átti sér stað. Með því að bera þetta saman við dagbækur bandaríska flugmóðurskipsins USS Bunker Hill tókst loks að þrengja leitarsvæðið og finna flakið um 50 kílómetrum sunnar en áður var talið.

Tæknilegar áskoranir og þrívíddarlíkön

Rannsóknarteymið, undir forystu neðansjávarfornleifafræðingsins Calvin Mires og sjónvarpsmannsins Josh Gates, notaði dýptarmælingatæki og hljóðbylgjutækni við leitina. Kafara tókst að mynda flakið í bak og fyrir, þrátt fyrir afar lítið skyggni vegna fínkornóttrar jarðvegs- og bergmylsnu og ösku úr eldfjallinu Pinatubo sem gaus árið 1991.

Með hjálp tölvutækni var búið til þrívíddarlíkan af flakinu. Mælingar á skrokknum, staðsetning mastra og lesta pössuðu nákvæmlega við upprunalegar teikningar skipsins frá árinu 1919. Þá sýndu myndirnar að skipið liggur í tveimur eða þremur hlutum á hafsbotni, sem samræmist frásögnum sjónarvotta.

Opinber stríðsgröf varin alþjóðalögum

Við köfunina fundust mannaleifar á og við skipið. Svæðið hefur verið lýst sem fjöldagröf og varið af alþjóðalögum. Til að koma í veg fyrir skemmdarverk eða ólöglegan gröft verða nákvæmar hnitastillingar skipsins ekki gerðar opinberar.

Menningarminjastofnun Hollands hefur staðfest rannsóknina og lýst því yfir að flakið sé „nánast örugglega“ Hofuku Maru. Stjórnvöld í Hollandi, Bretlandi og á Filippseyjum munu nú vinna saman að því hvernig megi heiðra minningu fórnarlambanna á viðeigandi hátt.

Aðstandendur þeirra rúmlega þúsund hermanna sem þarna létust hafa loksins fengið staðfest hvar ástvinir þeirra hvíla, eftir 82 ára óvissu, samkvæmt Euronews.