Komum skemmtiferðaskipa til Íslands fækkar ár frá ári á meðan vöxtur er í greininni á heimsvísu. Á Borgarfjörð eystra komu 21 skip í fyrra og þau verða 14 í sumar en stefnir í aðeins eitt 2028. Þeir sem hafa haft atvinnu af því að þjónusta farþega hafa áhyggjur af þróuninni.
Árni Magnús Magnusson, leiðsögumaður og framkvæmdastjóri Fjarðahjóla, selur göngu- og hjólaferðir í umhverfi Borgarfjarðar og segir komur skemmtiferðaskipa hafa verið festuna í sínum rekstri, sem annað hafi byggt ofan á.
„Þetta hefur náttúrulega stórkostleg áhrif á reksturinn minn og rekstrarfyrirkomulagið, af því að ég var að reiða mig á þessar dagsetningar og þessar komur, þetta eru töluverðar tekjur fyrir mig og fyrir okkur hérna í þorpinu.“
Hjá Árna voru bókaðar 13 dagsetningar í fyrra þar sem hann tók á móti farþegum skemmtiferðaskipanna og leiðsagði um umhverfi Borgarfjarðar. Það var búið að bóka 14 dagsetningar hjá honum á þessu ári en þeim hefur fækkað niður í fimm.
Þau kaupa líka kaffi á kaffihúsum og bjór í brugghúsinu og mat fyrir farþegana sína, þannig að það er allt bæjarfélagið sem er að missa út frá þessu.
Eitt af fyrstu leiðangursskipum sumarsins kom á Borgarfjörð á dögunum. Slík skip venja komur sínar á Borgarfjörð, þau voru 21 í fyrra - hvert með um 150 til 400 farþega.
„Það eru þessi sem eru á sveimi hérna á Norður-Atlantshafinu og eru að fara jafnvel upp á Svalbarða, og Færeyjar og Grænland,“ segir Arngrímur Viðar Ágeirsson, eigandi ferðaþjónustunnar Álfheima. Hann hefur líka selt farþegum skemmtiferðaskipa ferðir um umhverfi Borgarfjarðar.
„Við höfum verið með svona 8 til 14 skip hjá mínu fyrirtæki sem við höfum verið að taka í þjónustu, bjóða þá upp á gönguferðir í þorpinu og rútuferðir og það fer nú sennilega niður í fjögur í ár og ekkert komið af bókunum fyrir næsta ár.“
Segir þurfa að endurskoða álögur
Á dögunum var haldin ráðstefna í Hörpu þar sem málefni skemmtiferðaskipa á Norður-Atlantshafi voru rædd.
„Við heyrum það að skipafélögin hafa mjög miklar áhyggjur af auknum álögum og benda bara á að það er auðvelt fyrir þau að endurskipuleggja sig og fara eitthvert annað,“ segir Dagmar Ýr Stefánsdóttir, sveitarstjóri Múlaþings.
Dagmar segir ástæðu afbókana vera ákvarðanir stjórnvalda um auknar álögur. Innviðagjald var tekið upp á síðasta ári, lengi var óvissa um tollfrelsi sem hefur nú verið fest í sessi en frá og með árinu í ár þurfa leiðangursskip sem sigla innan lögsögu að greiða virðisaukaskatt á Íslandi. Þar á meðal af þjónustu á borð við þá sem Borgfirðingar hafa selt skipunum.
„Það verður að endurskoða þessar ákvarðanir varðandi virðisaukaskatt á smáu skipin,“ segir Dagmar.
„Þetta kemur verst niður á minnstu höfnunum af því að við erum með hringinn í kringum landið fullt af smærri höfnum sem eru bara að taka við þessum litlu leiðangursskipum og eins og ég segi við sjáum bara algjört hrun í þessu og þar get ég nefnt til dæmis staði eins og Borgarfjörð eystra og Djúpavog líka þar sem þessi skip eru bara nánast að hætta að koma.“
Ferðamenn ekki hilluvara
Arngrímur Viðar segir þennan samdrátt í komum skemmtiferðaskipa ekki stærsta áfallið í ferðaþjónustu undanfarin misseri og er bjartsýnn á að hægt verði að bæta bókunarstöðuna fyrir 2028. „Ferðaþjónusta er ekki hilluvara sem þú getur gengið að vísri, það er alltaf eitthvað sem kemur og eitthvað sem fer út úr rekstrinum.“
„Við höfum svo sem séð nóg af áföllum, þetta er ekkert á við covid eða efnahagskreppu,“ segir Arngrímur.
Þjónustan við skipin hafi þó verið góð búbót. „Þetta, að sjálfsögðu, kemur við kassann, við getum sagt það. Það vantar í kassann þessar rekstrartekjur.“
