Farfuglar koma nú að jafnaði tíu til tuttugu dögum fyrr til landsins en fyrir tæpum 40 árum. Þetta kemur fram í nýrri vísindagrein feðganna Gunnars Tómassonar og Tómasar Grétars Gunnarssonar.
Greinin er byggð á skráningum komutíma sautján algengra farfuglategunda í uppsveitum Árnessýslu á árunum 1988 til 2025. Skráningarnar sýna að 14 af þeim 17 tegundum sem taldar voru koma fyrr en áður.
Fuglar komi fyrr gefist færi á
Tómas Grétar Gunnarsson segir að þeir fuglar sem komi skemur að komi að jafnaði fyrr til landsins, gefist færi á.
„Þegar hlýnar þá batna skilyrði eða verða hagstæð skilyrði fyrr á vorin og það er almennt meðal fugla, þá er samkeppni um óðöl og maka og auðlindir, þannig að ef það er hægt að koma fyrr þá gera þeir það gjarnan,“ segir Tómas.
Hann segir muninn á langdrægum og skammdrægum tegundum töluverðan, þeir fuglar sem komi styttra að og séu á sömu veðurkerfum og Ísland, hafi almennt betri tilfinningu fyrir aðstæðum hér og komi þar af leiðandi fyrr.
„Þess vegna er kannski þessi munur á langdrægum og skammdrægum, það er sem sagt þeir sem eru að fara styttra eru kannski á Bretlandseyjum eða norðanverðu meginlandi Vestur-Evrópu, þannig að þeir hafa kannski betri, betri svona spádóma um hvernig aðstæður eru hérna.“
Skráning feðganna spannar 40 ár
Almennt er þó mikill munur á komutíma eftir veðurfari. Á fyrri hluta tímabils mælinganna varð mikil hlýnun en á seinni árum hefur hlýnunin verið lítil en árabreytileiki eftir veðurfari hvers árs.
Skráningar feðganna spanna tæp 40 ár en faðir Tómasar, Gunnar Tómasson, garðyrkjubóndi í Laugarási í Biskupstungum, sá að mestu leyti um eftirlitið. Alla sína starfsævi á gróðrarstöðinni taldi hann farfuglana.
„Við byrjuðum á þessu þegar ég var krakki að skoða fugla og hann er búinn að vera að því mun lengur þótt þessi athugunarsería sé aðeins um 40 ár. Þannig að það er bara hann sem hefur aflað þessara gagna, litið eftir fuglum þegar hann er í vinnunni.“
Hægt er að lesa nánar um rannsókn feðganna hér.
