Fá atkvæði gætu ráðið meirihlutanum
Tvær kannanir sem birtar voru daginn fyrir kjördag sýna að fá atkvæði í borgarstjórnarkosningunum gætu haft áhrif á mögulega meirihluta. Þannig munar litlu á því hvort Samfylkingin fái sjötta borgarfulltrúann eða Miðflokkur þann þriðja.
Nýjar kannanir Maskínu og Gallup sýna hversu mjótt er á munun í borgarstjórnarkosningunum. Þegar fylgistölur eru skoðaðar með tilliti til þeirrar reiknireglu sem notuð er við úthlutun sæta að loknum kosningum kemur í ljós að örlitlar fylgishreyfingar geta ráðið því hvaða flokkar ná inn síðustu mönnunum og þar með hvaða meirihlutar verða mögulegir.
Það þarf 12 fulltrúa til að mynda meirihluta í borgarstjórn. Það þýðir að eitt sæti til eða frá getur skipt sköpum í viðræðum eftir kosningar.
Meirihluti í Gallup en ekki Maskínu
Samkvæmt útreikningi á könnun Maskínu, sem birtist í gærkvöldi, fengi Sjálfstæðisflokkurinn átta borgarfulltrúa, Samfylkingin fimm, Viðreisn þrjá, Vinstrið þrjá, Miðflokkurinn tvo, Framsókn einn og Sósíalistaflokkurinn einn.
Í Gallup-könnuninni sem kynnt var við upphaf oddvitaumræðna á RÚV í gær er myndin nánast sú sama, nema að eitt sæti færist frá Viðreisn til Miðflokksins. Viðreisn færi úr þremur fulltrúum í tvo, en Miðflokkurinn úr tveimur í þrjá.
Sú breyting getur haft veruleg pólitísk áhrif. Í Maskínu myndu Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn og Framsókn samanlagt fá 12 fulltrúa og þar með nauman meirihluta. Í Gallup-könnuninni fengju sömu flokkar hins vegar aðeins 11 fulltrúa.
En myndin er enn flóknari.
Færi frá hægri til vinstri
Skýrasta dæmið um hversu mjótt er á munum birtist í Gallup-könnuninni. Þar er þriðji maður Miðflokksins síðasti maður inn í borgarstjórn samkvæmt d’Hondt-úthlutuninni. Samfylkinguna vantar þó aðeins um 0,3 prósentustig til að sjötti maður hennar fari fram úr þriðja manni Miðflokksins, miðað við óbreytt fylgi Miðflokksins. Að sama skapi gæti mjög lítil lækkun hjá Miðflokknum orðið til þess að flokkurinn missti þriðja manninn til Samfylkingarinnar.
Þetta sýnir hversu lítil hreyfing getur breytt myndinni. Ef Samfylkingin næði sjötta manninum í Gallup-útreikningnum færi hún úr fimm fulltrúum í sex, en Miðflokkurinn úr þremur í tvo. Slík tilfærsla gæti breytt stöðu beggja flokka í meirihlutaviðræðum.
Í Maskínu-könnuninni er síðasta sætið ekki jafn tæpt. Þar er þriðji maður Vinstrisins síðasti maður inn en næstur á eftir er níundi maður Sjálfstæðisflokksins. Þar munar meira en í Gallup, en engu að síður er staðan kvik.
Smærri flokkarnir eru líka hluti af þessari mynd. Framsókn og Sósíalistaflokkurinn halda hvor um sig einum fulltrúa í báðum könnunum. Flokkur fólksins, Píratar, Góðan daginn og Okkar borg ná ekki inn samkvæmt þessum útreikningum. Ef einhver þeirra næði inn einum fulltrúa yrði sá fulltrúi tekinn af öðrum flokki. Kannanirnar benda þó til að það sé ólíklegt en þó ekki útilokað.
Sætafjöldinn segir þó ekki alla söguna. Meirihlutinn þarf líka að ganga upp pólitískt. Þar hafa oddvitar þegar þrengt svigrúmið.
„Pólitískur ómöguleiki“
Framsókn hefur útilokað samstarf við Samfylkinguna og lagt áherslu á meirihluta frá miðju til hægri. Viðreisn hefur á sama tíma útilokað meirihlutasamstarf við Miðflokkinn en Björg Magnúsdóttir, oddviti Viðreisnar, lýsti því sem „pólitískum ómöguleika“ að fara í samstarf með Miðflokki.
Þess vegna skiptir eitt sæti til eða frá jafnvel enn meira máli. Ef Viðreisn og Miðflokkur geta ekki náð saman og Framsókn vill ekki mynda meirihluta með Samfylkingu og helst ekki Miðflokknum, eins og Einar Þorsteinsson, oddviti flokksins, sagði í kappræðum á RÚV í gær, fækkar þeim leiðum sem hægt er telja upp í tólf fulltrúa meirihluta.
Eina leið Miðflokksins að völdum virðist vera með Sjálfstæðisflokki og Framsókn, en af orðum Einars að dæma myndi önnur mynstur fyrst koma til greina.
Fái Viðreisn þrjá fulltrúa gæti það fært töluverð völd í þeirra hendur um hvernig meirihluti verði myndaður. Fyrsta símtal Bjargar, að hennar eigin sögn, er til Hildar Björnsdóttur, oddvita Sjálfstæðisflokksins. Hildur hefur sjálf lýst því yfir að henni hugnist síst samstarf með Samfylkingu en Framsókn komi vel til álita.
Björg hefur hins vegar ekki útilokað samstarf með Samfylkingu, þó það sé ekki fyrsta val, og gæti flokkurinn myndaði meirihluta til vinstri með Pétri Marteinssyni, oddvita Samfylkingar, með stuðningi þriggja fulltrúa Vinstrisins, fái hún ekki sínu fram í viðræðum við Hildi.
