Ef þér finnst fyrirsögnin skelfileg, gott, þá getum við byrjað að ræða saman.
Ég hef ekki séð mikla umfjöllun um málið á íslenskum miðlum en samfélagsmiðlar bókstaflega loga vegna máls sem gerðist nýlega þar sem Youtuber með margar milljónir fylgjenda tilkynnti að hann og eiginkona hefðu ákveðið að fara í fóstureyðingu vegna þess að barnið greindist með Down heilkenni.
Áður en ég byrja þá ætla ég að taka skýrt fram að ég ætla ekki að fara út í hvort fóstureyðingar séu í lagi eða ekki þar sem það dregur athyglina frá því sem mig langar að tala um og auk þess er hér um að ræða tilfelli þar sem hjónin ætluðu að eignast barnið.
Allt þar til það uppfyllti ekki gæðastandard þeirra.
YouTuber Jesse Ridgway defends decision to terminate wife’s pregnancy after Down syndrome diagnosis: I don’t want to ‘bury my son’ https://t.co/CB9GrbIims pic.twitter.com/9CWU3Wozkf
— New York Post (@nypost) June 5, 2026
Allt á netinu
Jesse Ridgway og eiginkona hans, Ashley May Ridgway, lifa lífinu fyrir framan alþjóð og fyrir nokkru síðan tilkynntu þau um óléttu Ashley. Þau voru í skýjunum með fréttirnar, birtu myndbönd og myndir úr sónar og mikið húllumhæ var þegar þau tilkynntu um kynið, en þau voru að fara að eignast dreng.
Svo kemur í ljós að þau fara í legvatnsástungu þegar Ashley er komin fimm og hálfan mánuð á leið og fá þá tilkynningu að barnið sé með Down heilkenni. Síðan tilkynna þau að þau hafi farið í fóstureyðingu í kjölfarið.
Allt þetta gera þau fyrir framan myndavél, fyrir allra augum og hvert einasta augnablik mjólkað til þess að græða á því pening.
„Áður en einhver byrjar að grenja að hér sé verið að „einum jaðarsettum hópi gegn öðrum“ þá hefur þetta ekkert með þá hópa að gera, heldur hræsni þeirra sem segjast berjast fyrir tilverurétti allra meðan þeir verja kerfisbundna útrýmingu á fólki með Downs í skjóli valfrelsis“
Í kjölfarið loguðu samfélagsmiðlar í pro-life vs pro-choice að rífast um hvort fóstureyðingar eigi rétt á sér og aðrir sem eru hlynntir fóstureyðingum virtust í vafa með siðgæði slíks þegar svo langt er komið á meðgöngu.
Kynbótastefnan
Ég ætla ekki í þann pytt samt heldur ætla ég í umræðuna sem ég hef tekið nokkuð á samfélagsmiðlum síðan sonur minn fæddist.
Það er umræðan um tilvistarrétt fólks með Downs.
Sjáið til, verandi semi einhverfi þráhyggjumaðurinn sem ég er, þá eyddi ég umtalsverðum tíma í að skoða hverjir sögðu hvað, en þá aðallega hvað slíkir aðilar höfðu að segja um önnur málefni.
Það sem vakti athygli mína eru hversu margir af þeim sem töluðu um að þeir myndu sko líka fara í fóstureyðingu ef barn þeirra myndi greinast með Downs í móðurkviði, voru með merki og texta í prófílnum sínum þar sem stóð að engin mannvera sé ólögleg, að verið væri að útrýma hinsegin fólki, að hægri öfl séu að ógna tilvistarrétti ákveðinna hópa, bókstaflega á sama tíma og þau eru að segja að þessi tiltekni hópur eigi ekkert annað skilið en að vera eytt í móðurkviði.
Slíkt er oft kallað eugenics, eða kynbótastefna.
Kerfisbundin og samfélagslega samþykkt útrýming
Áður en einhver byrjar að grenja að hér sé verið að „einum jaðarsettum hópi gegn öðrum“ þá hefur þetta ekkert með þá hópa að gera, heldur hræsni þeirra sem segjast berjast fyrir tilverurétti allra meðan þeir verja kerfisbundna útrýmingu á fólki með Downs í skjóli valfrelsis.
Hér er ég heldur ekki að ræða fóstureyðingar sem slíkar heldur það hugarfar sem fram kom í tilkynningu Youtube hjónanna, en þar sem segja þau: „við munum reyna aftur og vonumst til að fá betri niðurstöðu næst.“
Fyrir þá sem ekki vita þá á ég son með Down heilkenni og ætla ekki alveg að taka slíkri orðræðu þegjandi og hljóðalaust.
„En af einhverjum ástæðum nær þessi tilveruréttur aldrei til fólks með Downs“
Sjáið til, þarna er ekki um óvænta óléttu að ræða þar sem fólk fréttir af óléttunni, allskonar flækjum í kjölfarið og ákveður strax að fara í fóstureyðingu, ég læt aðra um að dæma réttmæti slíks.
Hér er um að ræða fólk sem var búið að tilkynna gleði sína með óléttuna, búið að fá allskyns myndir af því sem þau kölluðu barnið sitt, tengjast því með allskonar tali og yfirlýsingum, kalla hann „litla molann sinn“ og virkilega búið að persónugera allt saman, enda fimm og hálfur mánuður liðnir af meðgöngunni. Þarna var um að ræða fólk sem talaði um og hugsaði um þetta sem barnið sitt sem átti bara eftir að fæðast.
first look at the little nugget. 😱 pic.twitter.com/yjtVWzbyhh
— Jesse Ridgway (@McJuggerNuggets) April 8, 2026
Þar til það uppfyllti ekki gæðakröfur þeirra.
Að afneita barninu sínu
Vegna þessarar tengingar ætla ég að biðja ykkur um að ímynda ykkur dæmi þar sem fólk afneitar barninu sínu þegar það kemst að einhvers sem þykir ekki fullkomlega normið. Við myndum bregðast strax við ef fólk myndi afneita barninu sínu ef það væri hommi/lesbía, trans/hinsegin eða einhverft. Allt þetta myndi kalla fram gífurlega tilfinningaþrungin viðbrögð hjá þeim hópum sem krefjast þess að tilveruréttur allra sé virtur, að það sé ljótt að mismuna fólki fyrir að vera öðruvísi.
En af einhverjum ástæðum nær þessi tilveruréttur aldrei til fólks með Downs í þeirra augum.
Og alltaf er afsökunin sú að hér sé valfrelsi, að ekki sé hægt að neyða fólk til þess að fæða fólk í þennan heim. En vandamálið er það hugarfar sem segir fólki að um sé að ræða hóp sem er í lagi að neita um raunverulegan tilvistarrétt af því að „annað gæti verið erfitt“ eða að það sé svo mikið vesen að eiga börn með Downs.
Það sem truflar mig er ekki að siðblindir jútúberar sem setja slíkan harmleik á internetið sem content til að græða á geri slíkt, enda sá gjörningur einn og sér svo siðlaus að það er ekki orðum á eyðandi.
Það sem truflar mig er að venjulegt fólk heyrir að barnið, sem þau voru svo búin að fagna, hafi verið með Downs og þess vegna sé það sjálfsagður hlutur að leyfa því ekki að lifa.
Fóstureyðingar eru ekki umræðan, viðhorfið til Downs er það.
Sama venjulega fólkið og myndi fordæma foreldra sem myndu afneita barninu sínu fyrir að vera öðruvísi og/eða „erfitt.“
Þau börn fá þó tækifæri til að takast á við erfiðleikana.
Jón Þormar Pálsson
Höfundur er 5 barna faðir og atvinnunöldrari
